ΟΗΕ: Βελτιώνεται η κατάσταση στο Αφγανιστάν

Βελτιώνεται η κατάσταση της ασφάλειας στη χώρας, σύμφωνα με τον ειδικό απεσταλμένο του ΟΗΕ.

Βελτιώνεται η κατάσταση της ασφάλειας στο Αφγανιστάν, παρά τις πρόσφατες επιθέσεις, θετικό σημάδι ενόψει της ανάληψης της ευθύνης για την ασφάλεια της χώρας από την αφγανική κυβέρνηση, εκτιμά ο ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ Στάφαν ντε Μιστούρα.

Ο σουηδός διπλωμάτης δήλωσε στο Συμβούλιο Ασφαλείας ότι το Αφγανιστάν βρίσκεται σε ένα «σταυροδρόμι». Αναφέρθηκε στις πρόσφατες επιθέσεις, που μόνο χθες Τετάρτη προκάλεσαν το θάνατο 12 ως 33 αστυνομικών και πέντε πολιτών, αλλά επισήμανε πως η ώρα να αναλάβει την ευθύνη της ασφάλειας του το ίδιο Αφγανιστάν πλησιάζει.

«Η μεταβίβαση είναι σαν ένα τρένο που προχωρά. Σύμφωνα με όλα τα στοιχεία που διαθέτω, (το τρένο) βρίσκεται πάνω στις ράγες», είπε χαρακτηριστικά ο ντε Μιστούρα.

Σχετικά με την συνολική εικόνα της ασφάλειας στο Αφγανιστάν, ο ίδιος επισήμανε πως «έχει την εντύπωση πως υπάρχει βελτίωση», παρά το κλίμα βίας.

Η ανάληψη της ευθύνης της ασφάλειας στο Αφγανιστάν που θα πραγματοποιηθεί σταδιακά, θα επιτρέψει και την αποχώρηση μέρους των ξένων στρατευμάτων από τη χώρα. Πολλοί όμως είναι εκείνοι που αμφισβητούν την ικανότητα των αφγανικών δυνάμεων να αναλάβουν αυτήν την αποστολή χωρίς την συνδρομή των δυτικών συμμάχων. Διαβάστε περισσότερα...

Η ίδρυση του ΟΗΕ το 1945

Η πολιτική οργάνωση της διεθνούς κοινωνίας μετά τον Πόλεμο

Της Εμμανουέλας Δούση*

Πριν ακόμα τελειώσει ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, οι συμμαχικές δυνάμεις που μάχονταν κατά του Αξονα αποφάσισαν να ιδρύσουν έναν νέο διεθνή οργανισμό. Η απογοητευτική εμπειρία της Κοινωνίας των Εθνών και η οδυνηρή δοκιμασία του πολέμου όχι μόνο δεν αποθάρρυναν, αλλά ενέτειναν την προσπάθεια πολιτικής οργάνωσης της διεθνούς κοινωνίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Η φυσιογνωμία του νέου οργανισμού υπήρξε προϊόν πολυάριθμων διαβουλεύσεων, με πρωταγωνιστές τον Αμερικανό πρόεδρο Φραγκλίνο Ρούσβελτ, τον Βρετανό πρωθυπουργό Ουίνστον Τσώρτσιλ και τον Σοβιετικό ηγέτη Ιωσήφ Στάλιν.

Οι μεγάλες δυνάμεις καθορίζουν τις αρχές του νέου οργανισμού

Από τα πρώτα χρόνια του πολέμου, οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία δεσμεύτηκαν να προωθήσουν τη δημιουργία ενός ευρύτερου και μόνιμου συστήματος γενικής ασφαλείας (Χάρτης του Ατλαντικού, 1941). Σύμφωνα με τον Τσώρτσιλ, ο στόχος αυτός μπορούσε να επιτευχθεί μέσα από την ίδρυση ενός αποτελεσματικού διεθνούς οργανισμού. Οι Βρετανοί ήθελαν στην πραγματικότητα να εξασφαλίσουν ότι, μετά τον πόλεμο, οι Αμερικανοί δεν θα επέστρεφαν στον απομονωτισμό του μεσοπολέμου και ότι δεν θα βρίσκονταν μόνοι έναντι της ολοένα πιο επεκτατικής Σοβιετικής Ενωσης και της Γερμανίας που θα ανακτούσε τη δύναμή της. Κύρια επιδίωξή τους ήταν να διατηρήσουν τη στενή συνεργασία που ανέπτυξαν κατά τη διάρκεια του πολέμου με τους Αμερικανούς και να αναπτύξουν φιλικές σχέσεις με τη Σοβιετική Ενωση. Σε ό,τι αφορά τη δομή του μελλοντικού οργανισμού, οι Βρετανοί φαίνονταν διατεθειμένοι να συνταχθούν με τις αμερικανικές θέσεις, προκειμένου να διευκολύνουν τον Λευκό Οίκο στις προσπάθειές του να κερδίσει τη στήριξη της κοινής γνώμης και του Κογκρέσου.

Η είσοδος των ΗΠΑ στον πόλεμο, στα τέλη του 1941, συνέβαλε στην περαιτέρω σύσφιγξη των σχέσεων μεταξύ των συμμαχικών δυνάμεων. Παράλληλα, οι Αμερικανοί άρχισαν να μελετούν πιο συστηματικά την ιδέα για την ίδρυση νέου οργανισμού. Θα έπρεπε, ωστόσο, να πεισθούν και οι Σοβιετικοί, οι οποίοι δεν είχαν τις καλύτερες αναμνήσεις από την Κοινωνία των Εθνών. Η Σοβιετική Ενωση ήταν η μόνη χώρα που αποβλήθηκε από την Κοινωνία των Εθνών, λόγω της εισβολής στη Φινλανδία το 1939. Ανεξάρτητα από αυτό το γεγονός, διάχυτη ήταν η επιφυλακτικότητα του Στάλιν απέναντι σε κάθε οργανισμό όπου η Σοβιετική Ενωση θα βρισκόταν απομονωμένη απέναντι σε μια πληθώρα «αστικών» κρατών. Εντούτοις, η συμμετοχή σε έναν νέο οργανισμό θα μπορούσε να αποτελέσει το μέσο για την ισχυροποίηση του ρόλου της Σοβιετικής Ενωσης ως μεγάλης δύναμης και να προσφέρει ένα χρήσιμο βήμα για την προώθηση της πολιτικής της. Υπό την προϋπόθεση, βεβαίως, ότι θα έπρεπε να αποκλειστεί κάθε ανάμειξη του οργανισμού στις σοβιετικές υποθέσεις και να εξασφαλιστεί η δυνατότητα απόρριψης των αποφάσεων που δεν θα είχαν την έγκρισή της.

Η συμμαχία μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων θα αποτελούσε τον πυρήνα του συστήματος συλλογικής ασφαλείας, όπως το είχαν αρχικά εμπνευστεί οι Βρετανοί. Ωστόσο, η οργανωμένη συνεργασία δεν μπορούσε να περιοριστεί μόνο σε αυτές τις χώρες. Η διεθνής οργάνωση έπρεπε να επεκταθεί σε όλα τα κράτη της Γης. Η συμμετοχή στην Κοινωνία των Εθνών έδωσε σε μικρότερα κράτη δυνατότητες επιρροής στις διεθνείς σχέσεις, τις οποίες εύλογα δεν θα ήθελαν να απολέσουν. Πράγματι, η Κοινωνία των Εθνών προσέδωσε στην οργανωμένη διεθνή συνεργασία μιαν άλλη υπόσταση, αντικαθιστώντας τη μυστική διπλωματία με τη δημόσια, πολυμερή διπλωματία. Το στοιχείο αυτό έπρεπε οπωσδήποτε να διατηρηθεί, προκειμένου να εξασφαλιστεί η σταθερότητα του διεθνούς συστήματος.

Η διάσκεψη του Κεμπέκ

Η απόφαση για τη σύσταση νέου οργανισμού ελήφθη από τις μεγάλες δυνάμεις στη διάσκεψη του Κεμπέκ, τον Αύγουστο του 1943, και επικυρώθηκε λίγους μήνες αργότερα με τη δήλωση της Μόσχας, την οποία υπέγραψαν οι ΗΠΑ, η Μεγάλη Βρετανία, η Σοβιετική Ενωση και η Κίνα.

Τον Αύγουστο του 1944, αντιπρόσωποι από τις παραπάνω χώρες συγκεντρώθηκαν στο Νταμπάρτον Οουκς της Ουάσιγκτον, και κατάρτισαν ένα σχέδιο με τις κύριες πτυχές τού υπό ίδρυση οργανισμού. Η οργανωτική δομή θα βασιζόταν στο πρότυπο της Κοινωνίας των Εθνών, με σημαντικές αλλαγές στις αρμοδιότητες και στον τρόπο λειτουργίας των οργάνων, για να αποφευχθούν οι αδυναμίες του προηγούμενου σχήματος. Η Γενική Συνέλευση θα συγκέντρωνε όλα τα κράτη–μέλη με μία ψήφο το καθένα, στη βάση της αρχής της κυρίαρχης ισότητας. Το κυριότερο όργανο θα ήταν το Συμβούλιο Ασφαλείας, ένα ολιγομελές όργανο, στο οποίο θα μετείχαν οπωσδήποτε οι μεγάλες δυνάμεις. Θα ήταν το μόνο αρμόδιο όργανο για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, και θα είχε εκτεταμένες πολιτικές αρμοδιότητες και πραγματική εξουσία. Ετσι, ενώ η Κοινωνία των Εθνών θεμελιωνόταν στην ιδέα του δικαίου, ο νέος οργανισμός θα επικεντρωνόταν στη διατήρηση της ασφάλειας, καθιστώντας παράνομη τη χρήση βίας.

Η διάσκεψη στη Γιάλτα, τον Φεβρουάριο του 1945, έδωσε την ευκαιρία στον Ρούσβελτ, τον Τσώρτσιλ και τον Στάλιν να αποφασίσουν για ορισμένα ζητήματα, που δεν επιλύθηκαν στο Νταμπάρτον Οουκς. Το πιο κρίσιμο ήταν εκείνο που αφορούσε τον τρόπο ψηφοφορίας στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν να αναγνωριστεί δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) στις μεγάλες δυνάμεις για όλες τις αποφάσεις, εκτός από εκείνες που αφορούν σε διαδικαστικά θέματα. Στη Γιάλτα, οι τρεις δυνάμεις αποφάσισαν να συγκαλέσουν διάσκεψη, στις 25 Απριλίου του ίδιου έτους, στο Σαν Φρανσίσκο των ΗΠΑ, για την επεξεργασία του τελικού κειμένου του Χάρτη του νέου οργανισμού στη βάση των προτάσεων του Νταμπάρτον Οουκς.

Στη διάσκεψη συμμετείχαν αντιπροσωπείες πενήντα κρατών, άνισα κατανεμημένες από γεωγραφικής απόψεως. Η αμερικανική ήπειρος εκπροσωπείτο στο σύνολό της, από είκοσι δύο κράτη. Η Ευρώπη, λόγω του πολέμου που δεν είχε ακόμη τερματιστεί, εκπροσωπείτο από δεκατρία κράτη. Απουσίαζαν οι δυνάμεις του Αξονα και οι δορυφόροι τους, καθώς και οι ουδέτερες χώρες. Η πολωνική κυβέρνηση, επειδή καθυστέρησε να κοινοποιήσει τη σύνθεσή της, δεν έλαβε μέρος στη διάσκεψη, αλλά υπέγραψε τον Χάρτη και, έτσι, θεωρήθηκε το πεντηκοστό πρώτο ιδρυτικό μέλος των Ηνωμένων Εθνών. Επίσης, συμμετείχαν εννέα ασιατικές χώρες και δύο χώρες από την Ωκεανία. Από την αφρικανική ήπειρο, η οποία στο μεγαλύτερο μέρος της τελούσε υπό αποικιακό καθεστώς, συμμετείχαν μόνο οι τέσσερις ανεξάρτητες χώρες.

Σκληρές διαπραγματεύσεις

Ο ξαφνικός θάνατος του Ρούσβελτ, λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει η διάσκεψη, δεν διέλυσε την ατμόσφαιρα αισιοδοξίας: η νίκη των συμμαχικών δυνάμεων στην Ευρώπη ήταν βέβαιη και απέμενε να εξουδετερωθεί η Ιαπωνία. Εντονο, όμως, ήταν το κλίμα καχυποψίας μεταξύ των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ενωσης, πρώιμη εκδήλωση του Ψυχρού Πολέμου.

Πρωταρχικό μέλημα της διάσκεψης ήταν να συζητήσει τις προτάσεις του Νταμπάρτον Οουκς και να επιδιώξει τη διαμόρφωση κοινώς αποδεκτών θέσεων για τα ζητήματα που δεν είχαν επιλυθεί κατά το προπαρασκευαστικό στάδιο. Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν δύο μήνες, ήταν δε έντονες και εξαντλητικές. Αρκετά θέματα συζητήθηκαν και πολλές νέες διατάξεις προστέθηκαν στο Σαν Φρανσίσκο, όπως π.χ. εκείνες που αφορούν στα εδάφη υπό κηδεμονία, στο δικαίωμα νόμιμης άμυνας, στις οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες, στην υπεροχή του Χάρτη έναντι άλλων διεθνών συμφωνιών. Παρά ταύτα, οι επίμονες προσπάθειες ορισμένων χωρών να τροποποιήσουν κατ’ ουσίαν τις προτάσεις του Νταμπάρτον Οουκς και τις ειλημμένες αποφάσεις των μεγάλων δυνάμεων, δεν ευοδώθηκαν. Η Γαλλία, που δεν συμμετείχε στο προπαρασκευαστικό στάδιο, απέφυγε να εκφέρει αντιρρήσεις έναντι του αρχικού σχεδίου, αφού εξασφάλισε μια θέση ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις. Εν τέλει, οι μεγάλες δυνάμεις επέβαλαν την προνομιακή τους θέση στο σύστημα χωρίς να υπάρξει καμία τροποποίηση.

Το οριστικό κείμενο του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών υιοθετήθηκε με ομοφωνία στις 25 Ιουνίου και υπογράφτηκε την επόμενη μέρα, παρουσία του νέου Αμερικανού προέδρου Χάρι Τρούμαν. Τέθηκε σε ισχύ στις 24 Οκτωβρίου του ίδιου έτους. Ο Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών, ένας αληθινά παγκόσμιος οργανισμός, είχε μόλις γεννηθεί. Ενας οργανισμός με κύρια αποστολή να περιφρουρεί τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια, όπου τον πρώτο λόγο θα είχαν οι μεγάλες δυνάμεις.

Οι σκοποί του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών

Στο άρθρο 1 του Χάρτη του ΟΗΕ τονίζεται ότι τα Ηνωμένα Εθνη έχουν σκοπό:

1. Να διατηρούν τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια και για να επιτευχθεί αυτό: να λαμβάνουν αποτελεσματικά συλλογικά μέτρα για να προλαμβάνουν και να απομακρύνουν τις απειλές στην ειρήνη και για να καταστέλλουν κάθε επιθετική ενέργεια ή άλλης μορφής παραβίαση της ειρήνης, και να επιτυγχάνουν, με ειρηνικά μέσα και σύμφωνα με τις αρχές της δικαιοσύνης και του διεθνούς δικαίου, διευθέτηση ή διακανονισμό διεθνών διαφορών ή καταστάσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διατάραξη της ειρήνης.

2. Να αναπτύσσουν μεταξύ των εθνών φιλικές σχέσεις, που θα βασίζονται στον σεβασμό της αρχής των ίσων δικαιωμάτων και της αυτοδιάθεσης των λαών, και να υιοθετούν άλλα μέτρα κατάλληλα για την ενίσχυση της παγκόσμιας ειρήνης.

3. Να επιτυγχάνουν διεθνή συνεργασία για την επίλυση διεθνών προβλημάτων οικονομικής, κοινωνικής, πολιτιστικής και ανθρωπιστικής φύσεως, και για την ανάπτυξη και ενθάρρυνση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών για όλους, χωρίς διάκριση φυλής, φύλου, γλώσσας ή θρησκείας.

4. Να αποτελούν ένα κέντρο που θα εναρμονίζει τις ενέργειες των εθνών για την επίτευξη αυτών των κοινών σκοπών.

Οι αρχές των Ηνωμένων Εθνών

Στο προοίμιο του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών τονίζεται:

Εμείς οι λαοί των Ηνωμένων Εθνών, είμαστε αποφασισμένοι:

- Να σώσουμε τις επερχόμενες γενεές από τη μάστιγα του πολέμου, που δύο φορές στα χρόνια μας έφερε στην ανθρωπότητα ανείπωτη/απερίγραπτη οδύνη.

- Να διακηρύξουμε εκ νέου την πίστη μας στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, στην αξιοπρέπεια και στην αξία του ανθρώπου, στα ίσα δικαιώματα ανδρών και γυναικών, καθώς και μεγάλων και μικρών εθνών.

- Να δημιουργήσουμε τις αναγκαίες προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να υπάρξει δικαιοσύνη και σεβασμός προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από συνθήκες και από άλλες πηγές του διεθνούς δικαίου.

- Να συμβάλουμε στην κοινωνική πρόοδο και τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου μέσα σε μεγαλύτερη ελευθερία.

Και γι’ αυτούς τους σκοπούς:

- Να δείχνουμε ανεκτικότητα και να ζούμε ειρηνικά ο ένας με τον άλλον σε ένα πνεύμα καλής γειτονίας.

- Να ενώνουμε τις δυνάμεις μας για να διατηρήσουμε τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.

- Να αποδεχθούμε αρχές και να καθιερώσουμε μεθόδους που θα εξασφαλίζουν ότι δεν θα χρησιμοποιείται ένοπλη βία παρά μόνο για το κοινό συμφέρον.

- Να προσφεύγουμε στους διεθνείς θεσμούς για να συμβάλλουμε στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο όλων των λαών.

* Η κ. Εμμανουέλα Δούση είναι επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών.

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_world_1_19/06/2011_446338

Διαβάστε περισσότερα...

Αδύναμος και για τη Συρία ο ΟΗΕ

Το Συμβούλιο Ασφαλείας δεν καταδίκασε την αιματηρή καταστολή – Το καθεστώς κρατά τα ηνία

Reuters, A.P., AFP

ΔΑΜΑΣΚΟΣ. Με τον φόβο για το τι μπορεί να συμβεί στις προγραμματισμένες για σήμερα διαδηλώσεις και με την πικρή χαρά για την αδυναμία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ να καταδικάσει την αιματηρή καταστολή την Τετάρτη, το συριακό καθεστώς συνέχισε χθες να κρατά τα ηνία παρά την εξέγερση που εδώ και έξι εβδομάδες συγκλονίζει τη χώρα. Στην ομοβροντία των μέτρων καταστολής περιλαμβάνονται οι μαζικές συλλήψεις, καθώς στελέχη του καθεστώτος γυρίζουν τη χώρα με λίστες στα χέρια, αλλά και το κλείσιμο του γραφείου του αραβικού καναλιού Αλ Τζαζίρα στη Δαμασκό, προκειμένου να ανακτήσουν τα κρατικά μέσα το μονοπώλιο της ενημέρωσης.

Παράλληλα η κολοσσιαία κινητοποίηση για τη συντριβή της αντίστασης στη μικρή πόλη Ντεράα συνεχίζεται, με το κέντρο της πόλης να παραμένει νεκρή ζώνη και τα κυβερνητικά πολυβόλα να ακούγονται αδιάκοπα, ενώ καταφθάνουν ενισχύσεις. Αυτόπτης μάρτυρας που έφυγε από την Ντεράα με προορισμό τη Δαμασκό δήλωσε ότι προς την αντίθετη κατεύθυνση κινούνταν βαρέα οχήματα που μετέφεραν τεθωρακισμένα.

Αλλοι αυτόπτες σημείωσαν, όμως, ότι κάποιοι στρατιώτες στα σημεία ελέγχου αφήνουν, παρατύπως, τους πολίτες της Ντεράα να μετακινηθούν, προκειμένου να εξασφαλίσουν προμήθειες (το νερό, το ηλεκτρικό και το τηλέφωνο στην πόλη είναι κομμένα εδώ και εβδομάδες) και δεν εκτελούν εντολές για συλλήψεις. Τουλάχιστον πέντε αξιωματικοί του στρατού φέρονται να έχουν περάσει στην πλευρά των διαδηλωτών.

Παράλληλα, περίπου 200 μέλη του κόμματος Μπάαθ στις εξεγερμένες νότιες επαρχίες κατέθεσαν τις κομματικές τους ταυτότητες. Η κίνηση, αδιανόητη μέχρι προ ολίγων εβδομάδων, έχει πάνω από όλα συμβολική σημασία, αφού το κυβερνών κόμμα μετράει πάνω από 1.000.000 μέλη. Αξιωματούχος που τήρησε την ανωνυμία του δήλωσε ότι τα περισσότερα από τα παραιτηθέντα μέλη ήταν χαμηλόβαθμα και προέρχονταν από τη νότια πόλη Ινκιχίλ. Εν τω μεταξύ, στη Νέα Υόρκη το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τερμάτισε μια ακόμη κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση χωρίς έκδοση ανακοινωθέντος. Δεκαπέντε ημέρες αφότου το Συμβούλιο Ασφαλείας στάθηκε ανίκανο να καταλήξει σε κοινή θέση για την καταδίκη της καταστολής στην Υεμένη, παρόμοιο ήταν το αποτέλεσμα και της συνεδρίασης με αντικείμενο τη Συρία. Στις δυνάμεις που αρνήθηκαν να χαρακτηρίσουν τα γεγονότα στη Συρία «απειλή για τη διεθνή ειρήνη» περιλαμβάνεται η Ρωσία, η Κίνα και ο Λίβανος.

Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε, παρ’ όλα αυτά, το συριακό καθεστώς να «ερευνήσει με αποτελεσματικότητα και διαφάνεια τις ακρότητες που οδήγησαν σε απώλειες ζωών». Οι συριακές οργανώσεις όμως καταγγέλλουν ότι οι «ακρότητες» συνεχίζονται, και ότι οι θάνατοι από την καταστολή δεν ανήκουν στο παρελθόν, αλλά στην καθημερινή πραγματικότητα. «Το καθεστώς συνεχίζει με ατιμωρησία την οργανωμένη εκστρατεία δολοφονίας του λαού του. Ο βομβαρδισμός της Ντεράα είναι έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», ανακοίνωσε η οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων Σαβασία, της οποίας ο ιδρυτής, Μοχάναντ αλ Χασάνι βρίσκεται στη φυλακή. Διαβάστε περισσότερα...

Έκθεση ΟΗΕ για «εγκλήματα πολέμου» στη Σρι Λάνκα

Ο ΟΗΕ αναμένει απάντηση από την κυβέρνηση της νησιωτικής χώρας.

Τα Ηνωμένα Έθνη ανέμεναν χθες Τρίτη μια απάντηση από τη Σρι Λάνκα μετά τη δημοσιοποίηση έκθεσης για πιθανά «εγκλήματα πολέμου» στη διάρκεια της τελευταίας επιχείρησης εναντίον των αυτονομιστών Ταμίλ το 2009.

Η κυβέρνηση της Σρι Λάνκα μετά την άρνησή της να επιτρέψει στην ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ να επισκεφθεί τη χώρα και μετά την καταδίκη του έργου της πριν ακόμα από τη δημοσιοποίηση χθες της έκθεσης, δεν σχολίασε δημόσια τις κατηγορίες σύμφωνα με τις οποίες δεκάδες χιλιάδες άμαχοι σκοτώθηκαν, κυρίως από τις κυβερνητικές δυνάμεις.

Τα Ηνωμένα Έθνη πρότειναν στη Σρι Λάνκα να περιλάβει τα σχόλιά της στην έκθεση αλλά η πρόταση απορρίφθηκε. Πριν από τη δημοσιοποίηση της έκθεσης η κυβέρνηση της Σρι Λάνκα είχε χαρακτηρίσει τις κατηγορίες «μεροληπτικές» και έκτοτε δεν υπήρξε καμιά επίσημη επαφή.

Ωστόσο ο εκπρόσωπος του ΟΗΕ Μάρτιν Νεζίρκι υπογράμμισε ότι η Σρι Λάνκα είχε ανακοινώσει χωρίς ενδοιασμό πως θα συνεργαστεί με τα Ηνωμένα Έθνη ώστε να ξεπεραστούν οι δυσκολίες και να επιτευχθεί συμφιλίωση ανάμεσα στις κυβερνητικές δυνάμεις και τους Ταμίλ.

Η ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ δήλωσε ότι στρατιώτες της Σρι Λάνκα ευθύνονται για το θάνατο της μεγάλης πλειοψηφίας των αμάχων κατά τους βομβαρδισμούς που εξαπέλυσαν εναντίον των Ταμίλ μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου 2009. Ωστόσο, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι και οι δύο πλευρές μπορεί να ευθύνονται για εγκλήματα πολέμου.

Η ομάδα ζήτησε από τη Σρι Λάνκα να διενεργήσει ουσιαστική έρευνα και συνέστησε ο ΟΗΕ να διενεργήσει μια διεθνή έρευνα. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Μπαν Κι Μουν υπογράμμισε ότι μια διεθνής διερευνητική επιτροπή μπορεί να συγκροτηθεί μόνο με τη συναίνεση της Σρι Λάνκα, ή αν διαταχθεί από μια διακυβερνητική επιτροπή.

Στη Γενεύη, η Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Νάβι Πιλάι είπε ότι είναι απαραίτητη μια διεθνής έρευνα.

«Οι μαρτυρίες και οι αξιόπιστες πληροφορίες που περιλαμβάνονται στην έκθεση καθιστούν αναγκαία τη διεξαγωγή πλήρους, αμερόληπτης, ανεξάρτητης και διαφανούς έρευνας», δήλωσε η Πιλάι.

Ο Μπαν υπεραμύνθηκε της δράσης των υπηρεσιών του ΟΗΕ και του προσωπικού τους κατά την επιχείρηση του 2009 επικαλούμενος θέματα ασφαλείας. Η έκθεση εκτιμά ότι ο ΟΗΕ θα μπορούσε να σώσει ζωές αν είχε ασκήσει πιέσεις στην κυβέρνηση κρούοντας τον κώδωνα για τον πραγματικό αριθμό των νεκρών.

«Εκείνη τη στιγμή η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα επισφαλής στις τελευταίες φάσεις της κρίσης», εξήγησε ο Μπαν ο οποίος επιδοκίμασε την έκθεση. «Και η κυβέρνηση της Σρι Λάνκα, αν θυμάμαι καλά, μάς έλεγε ότι δεν μπορούσε να εγγυηθεί την ασφάλεια των αποστολών του ΟΗΕ».

«Ημαστε αναγκασμένοι να λάβουμε τα απαραίτητα μέτρα λαμβάνοντας υπόψη τις προειδοποιήσεις τους», είπε.

Η Αμερικανίδα πρεσβευτής στον ΟΗΕ Σούζαν Ράις εξέφρασε ικανοποίηση για την έκθεση χαρακτηρίζοντάς την «πολύτιμη συνεισφορά στα προσεχή μέτρα που θα πρέπει ληφθούν υπέρ της δικαιοσύνης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της συμφιλίωσης στη Σρι Λάνκα». Διαβάστε περισσότερα...

Συγκρούσεις στα σύνορα βορείου και νοτίου Σουδάν

Συγκρούσεις ανάμεσα σε Άραβες νομάδες και ενόπλους του νοτίου Σουδάν στα σύνορα βορείου και νοτίου Σουδάν: 23 νεκροί.

Τουλάχιστον 23 άνθρωποι σκοτώθηκαν σε συγκρούσεις με Άραβες νομάδες στα σύνορα ανάμεσα στο βόρειο και το νότιο Σουδάν στην διαφιλονικούμενη περιοχή Αμπιέι σήμερα, κατά τη δεύτερη ημέρα της ψηφοφορίας του δημοψηφίσματος για την ανεξαρτητοποίηση του νότου.

Αναλυτές θεωρούν ότι η περιοχή του Αμπιέι είναι η πιθανότερη εστία όπου η ένταση ανάμεσα στο βορρά και τον νότο μπορεί να κλιμακωθεί σε ένοπλη βία κατά τη διάρκεια και μετά το δημοψήφισμα.

Οι αρχές υποσχέθηκαν ότι οι κάτοικοι της κεντρικής περιοχής Αμπιέι θα ψηφίσουν στο πλαίσιο ιδιαίτερου δημοψηφίσματος για το εάν θα υπαχθούν στο βόρειο ή το νότιο Σουδάν, που θα προκύψει από το δημοψήφισμα για την ανεξαρτητοποίηση του νότου. Οι τοπικές αρχές ωστόσο δεν έχουν συμφωνήσει για τον τρόπο διεξαγωγής του επιμέρους αυτού δημοψηφίσματος, το οποίο επρόκειτο να διεξαχθεί στις 9 Ιανουαρίου.

Μέλη της ηγεσίας της φυλής Ντίνκα Νγκοκ του Αμπιέι, που συνδέονται με το νότιο Σουδάν, κατηγόρησαν το Χαρτούμ ότι εξόπλισε τις παραστρατιωτικές ομάδες των Αράβων Μισερίγια για τις συγκρούσεις των τριών προηγουμένων ημερών και πρόσθεσαν ότι περιμένουν και νέες συγκρούσεις τις επόμενες ημέρες.

Ο στρατός του νοτίου Σουδάν ανακοίνωσε ότι το βόρειο Σουδάν υποστηρίζει αποστάτες μαχητές που συμμετείχαν στις συγκρούσεις στο νότιο πετρελαιοπαραγωγικό κρατίδιο Γιούνιτι (Δυτικός Ανω Νείλος, σύμφωνα με την κυβέρνηση του νοτίου Σουδάν).

Πηγή του ΟΗΕ, μιλώντας στο Ρόιτερ χωρίς να κατονομασθεί, δήλωσε ότι υπάρχουν πληροφορίες ότι ένοπλοι Μισερίγια ανασυντάσσονται στον καταυλισμό Γκολίχ Λανγκάρ σήμερα, σε απόσταση 25 χιλιομέτρων βόρεια της πόλης Αμπιέι, στρατηγείο των ειρηνευτικών δυνάμεων του ΟΗΕ και διεθνών ανθρωπιστικών οργανώσεων στην περιοχή.

«Μεγάλος αριθμός Μισερίγια επετέθη εναντίον του χωριού Μακέρ χθες (Κυριακή), με την υποστήριξη παραστρατιωτικών ομάδων. Επρόκειτο για τη συνέχιση των επιθέσεων της 7ης και της 8ης (Ιανουαρίου). Την πρώτη ημέρα σκοτώθηκε ένας άνθρωπος, τη δεύτερη εννέα και χθες 13. Όλοι ήταν κάτοικοι του χωριού Μακέρ», δήλωσε ο Τσαρλς Αμπιέι, εκπρόσωπος της τοπικής κυβέρνηση του Αμπιέι.

Εκπρόσωπος του στρατού δήλωσε ότι οι μαχητές που συνελήφθησαν μετά τις συγκρούσεις με τις παραστρατιωτικές οργανώσεις του κρατιδίου Γιούνιτι την προηγουμένη της έναρξης της ψηφοφορίας δήλωσαν ότι εστάλησαν από το Χαρτούμ.

Ο ηγέτης των Μισερίγια Μόχταρ Μπάμπο Νιμρ δήλωσε στο Ρόιτερ ότι 13 από τους άνδρες του σκοτώθηκαν κατά τις χθεσινές συγκρούσεις και κατηγόρησε τις δυνάμεις των Νοτίων ότι ξεκίνησαν τις εχθροπραξίες,

«Μας επετέθησαν διότι δεν θέλουν οι Άραβες να ποτίσουν στον Νότο τα κοπάδια τους, αλλά τα ζώα χρειάζονται νερό και έπειτα θα φύγουν. Εάν συνεχίσουν να μάς εμποδίζουν να πάμε στον Νότο, οι συγκρούσεις θα συνεχιστούν» .

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα προειδοποίησε τις ηγεσίες του βορείου και του νοτίου Σουδάν το Σάββατο να μην επιχειρήσουν να χρησιμοποιήσουν προσκείμενες ένοπλες ομάδες διαρκούσης της ψηφοφορίας, απηχώντας τις ανησυχίες της διεθνούς κοινότητας ότι οι δύο πλευρές θα χρησιμοποιήσουν τακτικές που χρησιμοποιούσαν κατά τις συγκρούσεις τους τα τελευταία χρόνια.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ (10/01/2011)

Διαβάστε περισσότερα...

ΟΗΕ: Οι συγκρούσεις στο Κιργιστάν είναι «στοχευμένες και προγραμματισμένες»

Έκκληση του ΟΗΕ προς τις αρχές της χώρας να δώσουν ένα τέλος στην κλιμάκωση της βίας στο νότιο τμήμα της χώρας.

Η Υπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα Ναβί Πιλάι ζήτησε σήμερα από τις αρχές να δώσουν ένα τέλος στην κλιμάκωση της βίας στο νότιο Κιργιστάν, σημειώνοντας ότι οι εθνοτικές συγκρούσεις είναι «ενορχηστρωμένες, στοχευμένες και προγραμματισμένες».

«Είναι σημαντικό οι αρχές να ενεργήσουν αποφασιστικά για να σταματήσουν τις συγκρούσεις που φαίνεται ότι είναι ενορχηστρωμένες, στοχευμένες και προγραμματισμένες, πριν εξαπλωθούν στο εσωτερικό του Κιργιζιστάν ή σε άλλες γειτονικές χώρες μέσω των συνόρων», προειδοποίησε η Υπατη Αρμοστής του ΟΗΕ, σε γραπτή ανακοίνωσή της.


«Πρόκειται για μία κατάσταση πολύ επικίνδυνη, λόγω της εθνοτικής σύνθεσης στην περιοχή αυτή του Κιργιστάν, όπως και σε γειτονικές περιοχές του Ουζμπεκιστάν», πρόσθεσε η κ. Πιλάι, καλώντας παράλληλα τις αρχές να επέμβουν προκειμένου να «προστατεύσουν άτομα που κινδυνεύουν, ιδιαίτερα τα πιο ευάλωτα όπως είναι οι μειονότητες, οι γυναίκες και τα παιδιά».

Την ίδια ώρα, η Τουρκία ανακοίνωσε σήμερα την αποστολή δύο αεροσκαφών για τον επαναπατρισμό των πολιτών της από το Κιργιζιστάν, καθώς και ανθρωπιστικής βοήθειας, ανακοίνωσε το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών.

«Οι αρχές του Κιργιστάν έχουν λάβει μέτρα για να εξασφαλίσουν την ασφάλεια των πολιτών μας, αλλά θα στείλουμε δύο αεροσκάφη σήμερα (Δευτέρα) για την απομάκρυνση των υπηκόων μας από την Τζαλαλαμπάντ και την Ος», δήλωσε ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Αχμέτ Νταβούτογλου.

«Η τουρκική πρεσβεία στο Μπισκέκ, θα παραμείνει ανοιχτή», πρόσθεσε ο υπουργός.

Επιπλέον, μία αντιπροσωπεία διπλωματών καθώς και ειδικών για την ασφάλεια και τα οικονομικά θα μεταβεί σήμερα ή αύριο Τρίτη στο Κιργιστάν για να δουν πώς θα βοηθήσουν στη σταθεροποίηση της κατάστασης, ανέφερε ακόμη ο κ. Νταβούτογλου.

«Θα αναλάβουμε δράση από την άποψη του διαλόγου της αντιπροσωπείας στο Κιργιστάν», σημείωσε ο τούρκος υπουργός.

Το υπουργείο Εξωτερικών ανακοίνωσε επίσης ότι η τουρκική Ερυθρά Ημισέληνος θα στείλει ένα αεροπλάνο αύριο Τρίτη το οποίο θα μεταφέρει στην Ος 15 τόνους με τρόφιμα, φάρμακα και ιατρικό εξοπλισμό.

Ο οίκος αξιολογήσεων Moody΄s ανακοίνωσε ότι υποβαθμίζει την Ελλάδα από τη θέση «Α3», στη θέση «Ba1», τοποθετώντας τη χώρα στην κατηγορία εκείνων που θεωρητικά αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να μην μπορέσουν να αποπληρώσουν το δημόσιο χρέος.

www.kathimerini.gr με πληροφορίες από ΑΠΕ - ΜΠΕ
Διαβάστε περισσότερα...

ΤΟ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΟ ΑΛΛΑΓΗΣ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΕΥΤΙΚΗΣ ΔΥΝΑΜΗΣ

του Ανδρέα Πενταρά*

Τον επόμενο μήνα το Συμβούλιο Ασφαλείας των ΗΕ θα κληθεί να ανανεώσει για ένα ακόμα εξάμηνο τη θητεία της Ειρηνευτικής Δύναμης. Με δεδομένες τις δηλώσεις των διαπραγματευτών για συνέχιση της διαδικασίας από εκεί που σταμάτησε, η εκτίμησή μας είναι ότι και αυτή τη φορά το ΣΑ θα ανανεώσει τη θητεία της ΕΔ , το δε λεκτικό του ψηφίσματος θα είναι περίπου το ίδιο με αυτό του Δεκεμβρίου του 2009. Η μόνη διαφορά που θα έχει, θα είναι κατά την άποψή μας, η επισήμανση ότι σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις για λύση του Κυπριακού δεν αποδώσουν μέχρι το τέλος του 2010, τότε το ΣΑ θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο αλλαγής του ρόλου και της αποστολής της ΕΔ.


Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι αυτή η επισήμανση θα αποτελεί και ένα τρόπο άσκησης πίεσης για επιτάχυνση των διαδικασιών επίλυσης του Κυπριακού, η Ε/Κ πλευρά θα πρέπει να λάβει πολύ σοβαρά υπόψη το ενδεχόμενο υλοποίησης της, όχι βεβαίως για να προβεί σε απαράδεκτες υποχωρήσεις, αλλά για να προετοιμασθεί πολιτικά και στρατιωτικά για αντιμετώπιση ενός τέτοιου σεναρίου.

Τι σημαίνει όμως αλλαγή του ρόλου και της αποστολής της ΕΔ και ποιές οι επιπτώσεις στην ασφάλεια της νήσου σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο; Η πιο πιθανή ερμηνεία που μπορούμε να δώσουμε με βάση ανάλογες ρυθμίσεις ειρηνευτικών αποστολών σε άλλες χώρες, είναι η μετατροπή της ΕΔ σε μια μικρή πολιτικοαστυνομική δύναμη η οποία θα σταθμεύει στα οδοφράγματα με σκοπό την επιτήρηση της εφαρμογής του κανονισμού της πράσινης γραμμής. Η δε στρατιωτική δύναμη που σήμερα επιτηρεί την ΟΖ θα αποσυρθεί. Αναφορικά με τις επιπτώσεις, αυτές θα είναι τραγικές για τη πλευρά μας αν από τώρα δεν ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα και δεν γίνουν οι αναγκαίες προετοιμασίες.


‘Οπως είναι γνωστό, η ΟΖ καταλαμβάνει το 2,9% της Κυπριακής επικράτειας και αποτελεί κυρίαρχο έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας το οποίο παρεδόθη το 1974 προσωρινά στην ΕΔ προκειμένου η τελευταία να μπορέσει να εκπληρώσει την αποστολή της. Εάν τελικά η ΕΔ αποχωρήσει από τις παρούσες θέσεις εντός της ΟΖ και εγκαταλείψει την επιτήρηση της, η τελευταία θα παύσει να υπάρχει και αυτό σημαίνει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θα πρέπει πάραυτα να μετακινήσει τα φυλάκια της ΕΦ προς τις θέσεις των Τουρκικών φυλακίων, έτσι ώστε να ενσωματώσει και πάλιν στις ελεύθερες περιοχές το έδαφος που παρεχώρησε στην ΕΔ το 1974. Σαυτή τη περίπτωση δύο τινά θα συμβούν. Είτε θα αντιδράσουν οι Τούρκοι, κάτι που πρέπει να θεωρείται βέβαιο, οπότε θα έχουμε ένταση και θερμά επεισόδια τα οποία μπορεί να καταλήξουν σε πολεμική σύγκρουση, είτε δεν θα αντιδράσουν, οπότε θα έχει πραγματοποιηθεί και επί του εδάφους η διχοτόμηση, αφού πλέον θα υπάρξουν ΄΄σύνορα΄΄, κάτι που αποφεύχθηκε μέχρι τώρα λόγω της ύπαρξης της ΟΖ. Τα ΄΄σύνορα΄΄ όμως αυτά δεν θα είναι όπως τα σύνορα ομόρων κρατών τα οποία διέπονται από κανονισμούς οι οποίοι ρυθμίζουν την ομαλή λειτουργία των εκατέρωθεν συνοριακών δυνάμεων και επιλύουν τα αναφυόμενα προβλήματα. Η εγγύτητα των φυλακίων της ΕΦ με αυτά των κατοχικών δυνάμεων και η ανυπαρξία μηχανισμών επίλυσης των προβλημάτων, θα οδηγεί τις εκατέρωθεν στρατιωτικές δυνάμεις σε καθημερινά μικρά ή μεγάλα επεισόδια με απρόβλεπτες συνέπειες.

Βεβαίως, υπάρχει και το σενάριο άμεσης προώθησης των κατοχικών δυνάμεων εντός της ΟΖ - μετά την αποχώρηση της ΕΔ - με σκοπό την κατάληψη εδαφών μεγάλης στρατιωτικής σημασίας. Αυτό σημαίνει επέκταση της κατοχής στα ελεύθερα εδάφη εν καιρώ ειρήνης κάτι που επιβάλλει άμεση αντίδραση της ΕΦ με ότι αυτό σημαίνει.

Μπορεί οι πιο πάνω εκτιμήσεις να φαντάζουν για μερικούς σαν σενάρια επιστημονικής φαντασίας, όμως αυτή θα είναι η πιο πιθανή κατάληξη στη περίπτωση αλλαγής του ρόλου και της αποστολής της ΕΔ. Δεν γνωρίζουμε αν η πλευρά μας έχει επεξεργασθεί τα σενάρια αυτά και αν έχει καταστρώσει σχέδια αντίδρασης. Αν δεν το έχει πράξει, θα πρέπει να σπεύσει ταχέως, ιδαίτερα στον αμυντικό τομέα ο οποίος τα τελευταία οκτώ χρόνια υποβαθμίσθηκε σε ανεπίτρεπτο βαθμό. Όμως, η πιο αποτελεσματική απάντηση θα είναι η πανεθνική συστράτευση για εξεύρεση λύσης του Κυπριακού το συντομώτερο δυνατό. Αυτό, κάτω από τις παρούσες δυσμενείς για τη πλευρά μας συνθήκες ( άνοδος Έρογλου, πολιτική διαχείρισης και όχι λύσης του Κυπριακού από τη Τουρκία, οικονομική κατάσταση Ελλάδας, κλπ ) δεν θα είναι εύκολη υπόθεση. Δυστυχώς, η απεμπόλιση του αναφαίρετου δικαιώματος χρήσης ή απειλής χρήσης βίας στα πλαίσια της αυτοάμυνας, με το άστοχο και ανεδαφικό σύνθημα της ΄΄ειρηνικής λύσης΄΄, έκαμε τον Ελληνισμό της Κύπρου έρμαιο στα χέρια του κατακτητή, αδύναμο να απαιτήσει διεκδικητικά τα αυτονόητα. Την ελευθερία της πατρίδας και την εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

*Υποστράτηγος ε.α.

Διαβάστε περισσότερα...

Πολιτικός στόχος με ιστορία πολλών ετών

Του Νικου Παπαναστασιου*

Οι συνθήκες ειρήνης του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, με βασικότερη αυτή των Βερσαλλιών, είχαν ως κύριο σκοπό να αποδυναμώσουν τη Γερμανία σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην μπορεί στο μέλλον να απειλήσει την ειρήνη στην Ευρώπη. Στους επαχθείς όρους, που επιβλήθηκαν χωρίς διαπραγμάτευση στους ηττημένους, συγκαταλέγονταν και η απαγόρευση της ένωσης της Γερμανίας με την ακρωτηριασμένη Αυστρία. Προκειμένου, δε, να αποτρέψουν μια τέτοια προοπτική, οι σύμμαχοι της Αντάντ δεν δίστασαν να παραβιάσουν την αρχή της αυτοδιάθεσης των λαών που συμπεριλαμβάνονταν στις ιδεαλιστικές διακηρύξεις του Αμερικανού προέδρου Ουίλσον («14 σημεία»). Κατά συνέπεια, σχεδόν εξίσου δημοφιλές με το αίτημα ακύρωσης της ταπεινωτικής Συνθήκης των Βερσαλλιών, είτε με τη συναίνεση των Συμμάχων είτε με στρατιωτικά μέσα, υπήρξε στη Γερμανία κατά τον Μεσοπόλεμο και η επιδίωξη μιας κοινής πατρίδας Γερμανών και ομογάλακτων Αυστριακών. Ανάλογη απήχηση είχε η ιδέα αυτή και στην ίδια την Αυστρία. Είναι χαρακτηριστικό ότι την επομένη της συνθηκολόγησης της αυτοκρατορίας των Αψβούργων η αυστριακή εθνοσυνέλευση προώθησε άμεσα το αίτημα της ένωσης με τη Γερμανία, αρχικά με την ψήφιση σχετικού νόμου (άρθρο 2) και αργότερα προσωρινού συντάγματος. Το σκεπτικό ήταν ότι η αποδυναμωμένη Αυστρία, που απετελείτο από τμήμα των γερμανόφωνων περιοχών της πάλαι ποτέ κραταιάς αυτοκρατορίας, δεν μπορούσε να επιβιώσει μόνη της. Δεν ήταν, λοιπόν, τυχαίο που ο Αυστριακός Αδόλφος Χίτλερ συμπεριέλαβε στο προπαγανδιστικό του μανιφέστο «Ο Αγών μου» (1924-25), ως προγραμματικό πολιτικό στόχο τη δημιουργία ενός «μεγάλου Γερμανικού Ράιχ» με την προσάρτηση της Αυστρίας, ως πρώτο βήμα για τη συνένωση όλων των γερμανόφωνων και γερμανικών λαών.


Όταν ο Χίτλερ διορίστηκε καγκελάριος στις 30 Ιανουαρίου 1933, συνδύασε τον μεγαλοϊδεατισμό του με την πρόθεση αποκατάστασης της ιστορικής «αδικίας» σε βάρος της Αυστρίας, όταν δεν συμπεριελήφθη στην ενιαία Γερμανία του Μπίσμαρκ. Πριν ακόμα εδραιωθεί στην εξουσία και γίνει ο παντοδύναμος «Φύρερ», θέλησε να εκμεταλλευτεί τη διάλυση της συμμαχίας των νικητών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και να μετατρέψει την Αυστρία «σε αποικία ή επαρχία του Γερμανικού Ράιχ» (Κ. Σούσνιγκ). Πολύ σύντομα όμως κατάλαβε ο Φύρερ ότι δεν υπήρχε ευθεία οδός που να οδηγεί στη Βιέννη. Μάλιστα, μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα Αυστριακών εθνικοσοσιαλιστών εναντίον του sui generis «αυστροφασιστικού» καθεστώτος του Ντόλφους τον Ιούλιο του 1934 απέσυρε την υποστήριξη που τους παρείχε και αναπροσάρμοσε τη στρατηγική του.

Πρώτον, διότι χρειαζόταν χρόνο για να κάμψει την αντίσταση πολιτικών δυνάμεων στην Αυστρία που είτε υπερασπίζονταν την αυτόνομη εθνική της υπόσταση, είτε αποστρέφονταν την ένωση υπό την σκέπη του ναζισμού και δεύτερον για να εξευμενίσει τον Μουσολίνι. Ο Ιταλός δικτάτορας είχε τότε, από ιδιοτέλεια, αναλάβει τον ρόλο του θεματοφύλακα της αυστριακής ανεξαρτησίας με την ελπίδα να τη μετατρέψει σε προτεκτοράτο. Τα δεδομένα άλλαξαν για τον Χίτλερ όταν η Ρώμη αναζητούσε διπλωματικά ερείσματα για να αποφύγει την διεθνή απομόνωση εξαιτίας της εισβολής στην Αβησσυνία. Ετσι, πριν εκπνεύσει ένας χρόνος από την αποστολή ιταλικών στρατευμάτων στο Μπρένερο των Αλπεων για να αποθαρρύνει γερμανικές βλέψεις επέμβασης στην Αυστρία, ο Ντούτσε δήλωσε στις αρχές του 1936 ότι δεν έχει αντίρρηση στο να καταστεί η Αυστρία γερμανικός «δορυφόρος». Οπως φάνηκε τελικά, η σύσφιγξη των σχέσεων Βερολίνου - Ρώμης καθιστούσε μακροπρόθεσμα ανέφικτη τη διατήρηση της αυστριακής κρατικής οντότητας, διότι η Αυστρία δεν ανήκε τότε σε συνασπισμούς και συμμαχίες.

Θριαμβευτική υποδοχή, αλλά και πρωτόγνωρη τρομοκρατία

Πέρα από το ευνοϊκό διεθνές σκηνικό, ο δρόμος για την προσάρτηση της Αυστρίας είχε ανοίξει και εξαιτίας της απόλυτης κυριαρχίας του Χίτλερ επί ολόκληρου του κρατικού μηχανισμού και του στρατού. Στο πλαίσιο αυτό, η κατάφωρη παραβίαση των όρων της Συνθήκης των Βερσαλλιών με την επαναφορά της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας των Γερμανών και την είσοδο της Βέρμαχτ στην αποστρατιωτικοποιημένη ζώνη της παραμεθόριας Ρηνανίας, καθιστούσε την Αυστρία τον επόμενο στόχο των ναζιστικών επεκτατικών σχεδίων. Για τον ίδιο τον Χίτλερ, το ναζιστικό όραμα για τη «Νέα Ευρώπη» προϋπέθετε τον έλεγχο της Αυστρίας από ομοϊδεάτες του. Ως εκ τούτου, σε τελεσίγραφό του προς τον καγκελάριο Σούσνιγκ απαίτησε να συμπεριληφθούν στην αυστριακή κυβέρνηση ναζιστικά ανδρείκελα. Η πολιτική ηγεσία της Αυστρίας υπέκυψε αρχικά στην προκλητικότητα του Φύρερ και παρέδωσε το υπουργείο Εσωτερικών και τον έλεγχο της Αστυνομίας στον αρχηγό του ναζιστικού κόμματος της Αυστρίας Σάις - Ινγκβαρτ. Οταν ο καγκελάριος συνειδητοποίησε ότι χάνει τον έλεγχο, αποπειράθηκε να διεξαγάγει δημοψήφισμα προκειμένου να διαφυλάξει ο λαός την αυστριακή ανεξαρτησία. Τελικά, ο Σούσνιγκ εξαναγκάστηκε σε παραίτηση εξ αιτίας της άρνησής του να ακυρώσει το δημοψήφισμα, σε συνδυασμό με την απροθυμία της διεθνούς κοινότητας να τον υποστηρίξει. Μη έχοντας άλλη επιλογή έδωσε εντολή να αποφευχθεί ένοπλη αντίσταση στις υπέρτερες δυνάμεις της Βέρμαχτ που εισέβαλαν κατ’ εντολήν του Χίτλερ στην Αυστρία.

Το δημοψήφισμα

Οπως δήλωσε ο Χίτλερ αργότερα, αρχικά προσανατολιζόταν στη λύση της ένωσης Αυστρίας - Γερμανίας (Union), αλλά οι επευφημίες των συμπατριωτών του όταν επισκέφθηκε τη γενέτειρά του, το Λιντς, επέβαλαν την «πλήρη προσάρτηση» της πατρίδας του, που συντελέστηκε επισήμως στις 13 Μαρτίου 1938. Το γεγονός ότι ο Χίτλερ είχε την υποστήριξη της συντριπτικής πλειοψηφίας των συμπατριωτών του φάνηκε από την θριαμβευτική υποδοχή που του επιφυλάχθηκε εκείνες τις μέρες στη Βιέννη, όπου το πλήθος ξεπερνούσε τις 100.000. Σύμφωνα δε με τα επίσημα στοιχεία εκείνης της περιόδου σε δημοψήφισμα που επακολούθησε στις 10 Απριλίου 1938, 99,73% των Αυστριακών και 99,01% των Γερμανών τάχθηκαν υπέρ της προσάρτησης.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Αυστρία εξαφανίστηκε από τον ευρωπαϊκό χάρτη. Κυβερνήτης στην «Ανατολική Μαρκιωνία» (Ostmark), σύμφωνα με τη μεσαιωνική ονομασία που επελέγη, τοποθετήθηκε από τον Χίτλερ ο Σάις - Ινγκβαρτ. Κύριο χαρακτηριστικό της νέας τάξης πραγμάτων στην Αυστρία υπήρξε η πρωτόγνωρη τρομοκρατία εναντίον των αντιφρονούντων. Χιλιάδες κατέληξαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης ή/και δολοφονήθηκαν, μεταξύ των οποίων και έξι πρώην καγκελάριοι. Επιπλέον στη νέα αυτή ναζιστική επαρχία βρήκε πεδίο εφαρμογής ο φονικός αντισημιτισμός της Ανατολικής Ευρώπης. Το πογκρόμ εναντίον των Εβραίων της πρωτεύουσας, όπου σύμφωνα με τη γνωστή ρήση του Μέτερνιχ ξεκινούν τα Βαλκάνια, εξελίχθηκαν σε πρώτη δοκιμή για τη μορφή που θα έπαιρνε λίγα χρόνια αργότερα η «τελική λύση», δηλαδή η πλήρης εξόντωση των Εβραίων της Ευρώπης. Μέσα σε δύο μόλις χρόνια, 135.000, από τους συνολικά 200.000 Εβραίους της Αυστρίας, είχαν εγκαταλείψει τη χώρα.

Κυριαρχία στην Κεντρική Ευρώπη

Με εφαλτήριο την Αυστρία, ο Χίτλερ μπόρεσε να ενισχύσει την κυριαρχία του στην Κεντρική Ευρώπη με πρόσχημα την επίτευξη φυλετικής ενότητας. Σειρά είχε πλέον η ενσωμάτωση των γερμανόφωνων περιοχών της «Σουδητίας», δηλαδή της βόρειας και δυτικής Τσεχοσλοβακίας, όπου περισσότερο από το 50% του πληθυσμού της ήταν γερμανόφωνοι. Βέβαια, το γεγονός ότι επίτευξη των μεγαλόπνοων οραμάτων του Χίτλερ προϋπέθετε την απόκτηση «ζωτικού χώρου» υπό τη μορφή ακραίου επεκτατισμού, καθιστούσε μια μεγάλη πολεμική σύγκρουση αναπόφευκτη.

Το αυστριακό ταμπού

Επί δεκαετίες, το πλαίσιο κατανόησης και ερμηνείας του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου εστίαζε μονοδιάστατα στη Γερμανία, με σκληρό πυρήνα τη μιλιταριστική Πρωσία, που με αυτόν τον τρόπο, μετατράπηκε στον αποκλειστικό υπεύθυνο για τις συμφορές και τα εγκλήματα εκείνης της περιόδου. Οταν σίγησαν τα όπλα, ακολούθησαν οι «πόλεμοι της μνήμης» (Χ. Φλάισερ). Η μεταπολεμική Αυστρία αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα μονοδιάστατης πρόσληψης και χρήσης του τραυματικού ναζιστικού παρελθόντος, ώστε να οικοδομηθεί ο μύθος της Αυστρίας ως πρώτο θύμα του (τέκνου της) Χίτλερ. Ετσι αποσιωπήθηκε το γεγονός ότι η πλειοψηφία του πληθυσμού της επιδίωκε την ένταξη αυτού του «κράτους, δίχως έθνος» στο Μεγάλο Γερμανικό Ράιχ. Ταυτόχρονα, αγνοήθηκε η δυσανάλογα μεγάλη παρουσία Αυστριακών στις θέσεις–κλειδιά του ναζιστικού μηχανισμού εξόντωσης και καταπίεσης σε σχέση με τον πληθυσμό του Ράιχ (Α. Αϊχμαν, Αλ. Μπρούνερ, Ε. Καλτενμπρούνερ, Ο. Γκλομπόκνικ κ.ά.). Ακόμα και στην κατεχόμενη Ελλάδα οι επικεφαλής της Βέρμαχτ και των Ες Ες, Λέερ και Σιμάνα, ήταν Αυστριακοί. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι η συζήτηση στην ίδια την Αυστρία για το παρελθόν–ταμπού αναζωπυρώθηκε μόλις στη δεκαετία του ’80: Με αφορμή την υπόθεση του Κουρτ Βαλτχάιμ, πρώην γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, ο οποίος το 1986 εξελέγη πρόεδρος της Δημοκρατίας, παρότι είχε αποσιωπήσει τη δράση του ως επιτελικού αξιωματικού της Βέρμαχτ στα κατεχόμενα Βαλκάνια. Τελικά, το 1991 αναγνωρίστηκε από τον καγκελάριο Φ. Βρανίτσκυ και επισήμως η συνυπευθυνότητα της Αυστρίας για τα ναζιστικά εγκλήματα.

* Ο κ. Νίκος Παπαναστασίου είναι ειδικός επιστήμων στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πηγή: http://news.kathimerini..gr
Διαβάστε περισσότερα...

Από την Κοινωνία των Εθνών στον ΟΗΕ

Της Εμμανουελας Δουση*

Ενενήντα χρόνια πέρασαν από την ίδρυση της Κοινωνίας των Εθνών, η οποία λειτούργησε για ένα βραχύ διάστημα, μεταξύ των δύο Παγκοσμίων Πολέμων. Αντικαταστάθηκε, στη συνέχεια, από τον Οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών που αποτελεί, ώς ένα βαθμό, τη βελτιωμένη εκδοχή της.

Αναμφισβήτητα, η Κοινωνία των Εθνών υπήρξε για την εποχή της ένα πρωτοποριακό εγχείρημα. Οι ιδεολογικές βάσεις, όπως εκφράστηκαν από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Γούντροου Γουίλσον, οξυδερκή διανοητή και εμπνευστή της ιδέας, ανευρίσκονται στις αρχές της δημοκρατίας, της ελευθερίας και του δικαίου. Ενας οικουμενικός θεσμός που θα συγκέντρωνε δημοκρατικά κράτη, νικητές και ηττημένους του πολέμου, θα μπορούσε να διασφαλίσει τη διεθνή ειρήνη, παρέχοντας αμοιβαίες εγγυήσεις πολιτικής και εδαφικής ανεξαρτησίας στα μικρά και στα μεγάλα κράτη. Ο θεσμός αυτός θα έπρεπε να δώσει στην οργανωμένη διεθνή συνεργασία μια νέα υπόσταση, αντικαθιστώντας τη μυστική διπλωματία των μεγάλων δυνάμεων με τη δημόσια, πολυμερή διπλωματία και την προσήλωση στο διεθνές δίκαιο. Με τον τρόπο αυτό, η Κοινωνία των Εθνών θα εξασφάλιζε τη σταθερότητα του διεθνούς συστήματος.

Οι αρχικές προσδοκίες γρήγορα όμως διαψεύστηκαν. Οι αρχές που ενέπνευσαν την ίδρυση της Κοινωνίας των Εθνών δεν είχαν ακόμη εμπεδωθεί. Δύο επιπλέον λόγοι συνέβαλαν στην αποτυχία του εγχειρήματος. Ο πρώτος λόγος είναι ότι η Κοινωνία των Εθνών δεν απέκτησε ποτέ οικουμενικό χαρακτήρα. Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος εμπνεύστηκε τη δημιουργία της, οι ΗΠΑ δεν έγιναν τελικά μέλος της, καθώς η Γερουσία δεν έδωσε την αναγκαία συγκατάθεση. Η Σοβιετική Ενωση προσχώρησε αργοπορημένα, το 1934, για να αποβληθεί μερικά χρόνια αργότερα, μετά την εισβολή στη Φινλανδία. Η άνοδος ολοκληρωτικών καθεστώτων υπήρξε ένα άλλο μεγάλο πλήγμα, καθώς οι ηγέτες τους επέλεξαν την οδό της αποχώρησης από τον οργανισμό για να συνεχίσουν, χωρίς θεσμικούς περιορισμούς, την πολιτική εξυπηρέτησης των συμφερόντων τους. Αυτό έπραξαν η Γερμανία, η Ιταλία και η Ιαπωνία.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι η Κοινωνία των Εθνών δεν εξελίχθηκε, όπως αναμενόταν, σ’ έναν πολιτικά ισχυρό θεσμό, ικανό να τιθασεύσει τα επιθετικά κράτη. Η επιλεκτική ενεργοποίηση του συστήματος συλλογικής ασφάλειας, σε συνδυασμό με την έλλειψη αποφασιστικότητας σε κρίσιμες στιγμές, υπονόμευσαν τη λειτουργία του συστήματος. Κατά την πρώτη δεκαετία του σύντομου βίου του, ο οργανισμός συνέβαλε στην επίλυση ορισμένων κρίσεων, οι οποίες αφορούσαν μεσαίας ή μικρής εμβέλειας κράτη. Η εμπλοκή και μόνο μιας μεγάλης δύναμης της εποχής σε διεθνή κρίση ήταν ικανή να αδρανοποιήσει το σύστημα. Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω με την κρίση που ταλάνισε την παγκόσμια οικονομία, καθ’ όλη τη διάρκεια της δύσκολης δεκαετίας του ’30.

Παρότι απέτυχε στον βασικό της σκοπό, τη διασφάλιση της ειρήνης, η Κοινωνία των Εθνών συνέβαλε καίρια στην οργάνωση και διευκόλυνση της τεχνικής συνεργασίας στον οικονομικό και τον κοινωνικό τομέα. Στις επιτυχίες του οργανισμού καταγράφεται, επίσης, η θεσμική οργάνωση της πολυμερούς διπλωματίας και της επίλυσης διαφορών. Πολλά από αυτά τα νεωτερικά στοιχεία διεθνούς οργάνωσης μεταλαμπαδεύτηκαν στον διάδοχο οργανισμό, τα Ηνωμένα Εθνη.

Σε αντίθεση με την Κοινωνία των Εθνών, τα Ηνωμένα Εθνη εμφανίζουν δύο κρίσιμα πλεονεκτήματα: αφενός έχουν οικουμενική εμβέλεια και, αφετέρου, ικανότητα προσαρμογής σε νέες συνθήκες. Ολα σχεδόν τα κράτη της γης είναι σήμερα μέλη τους, ενώ καμία αποχώρηση δεν έχει καταγραφεί (εξαιρουμένης της αποχής της Ινδονησίας από τις δραστηριότητες του Οργανισμού κατά την περίοδο 1965-1966). Ακόμη κι αν ένα κράτος έχει υποστεί έντονη κριτική, προτιμά να παραμείνει στον Οργανισμό, παρά να αποχωρήσει, όπως συχνά συνέβη στην Κοινωνία των Εθνών. Τα Ηνωμένα Εθνη είναι δε ιδιαίτερα δημοφιλή στα νεότευκτα κράτη.

Για τα μικρά και τα αδύναμα κράτη, τα Ηνωμένα Εθνη ενσαρκώνουν την ίδια τους την υπόσταση, τη δυνατότητα να έχουν πρόσβαση στη διεθνή διπλωματία, να εκφράζουν τις θέσεις τους σ’ αυτό το παγκόσμιο forum. Μπορούν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στη διεθνή πολιτική, να ζητήσουν αρωγή για την ανάπτυξή τους, να στρέψουν την προσοχή της διεθνούς κοινότητας στα προβλήματα που τα απασχολούν. Τα Ηνωμένα Εθνη ενδιαφέρουν, όμως, και τις μεγάλες δυνάμεις. Είναι γι’ αυτές ένα πρόσφορο βήμα, ένας χώρος χρήσιμων διπλωματικών επαφών για να διαπραγματευθούν μεταξύ τους και να συγκεντρώσουν συμμάχους και φίλους. Με άλλα λόγια, τα Ηνωμένα Εθνη αποτελούν το σημείο επαφής όλων των κρατών του κόσμου, τον κατ’ εξοχήν μηχανισμό πολυμερούς διπλωματίας σε οικουμενική κλίμακα.

* Η κ. Εμμανουέλα Δούση είναι επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πηγή: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ
Διαβάστε περισσότερα...