📃 در زلف تو آویزم
روز اول که گلدانش را کنج اتاق گذاشتم، شاید به زور نیم متر میشد، به جانش کِشتم، و به جان دادمش آب، کم‌کم جوانه زد و از گلدان آویزان شد روی زمین، ترسیدم که نازک‌آرای تن ساقه‌اش زیر دست و پا له شود، به دیوار چسباندم، شاخه شاخه آمد بالا و دیوار را طی کرد تا رسید به سقف، و باز آویز شد، چهار صباحی دل در آن حلقه دام بلا بسته بودم که سنگینی کرد و ترسیدم بشکند ...

🔗 ادامه نوشته

چت‌بات‌های هوش مصنوعی میخی دیگر بر تابوت سواد عمومی و ادبیات نوشتاری و شروعی بر عصری نو از ظهور نردهای مجازی هستند
چت‌بات‌ها که به پشتوانه مطالعه هزاران ترابایت از داده به مثابه یک موتور جست‌وجوی همه‌چیزدان توانایی پاسخ به هر سوال شما بصورت شسته و رفته را داشتند به کمک تکنولوژی‌های پردازش زبان طبیعی حالا متن‌های زیبایی هم می‌توانند بنویسند! دقیقا پوشاننده ضعف‌های ترول‌های عصر قبلی که هرچقدر هم که ادعا داشتند ولی به راحتی توانایی جست‌وجو و یافتن پاسخ مناسب را نداشتند! و حالا اگر هم میافتند توانایی‌های نوشتاری برای تولید محتوا مبتنی بر خرده گزاره‌ها و شبه‌علم انکشافی خود را نداشتند! چیزی که حالا به برکت چت‌بات‌های هوش مصنوعی در چند ثانیه و به رایگان در اختیار دارند! این پیش‌زمینه خطر کاهش روند تولید داده‌های اورجینال است که هوش مصنوعی را تهدید خواهد کرد.

📃 تروآی عثمانی
حدودا یک ماه پیش شبکه فارسی تی‌آر‌تی ترکیه اعلام موجودیت و شروع به کار کرد، خبری که در انبوه اخبار این روزهای منطقه و ایران گم شد. هرچند فضای رسانه‌ای جامعه ایرانی بی در و پیکرتر از این حرف‌هاست و این اولین بار نیست که دولت‌ها سودای فتح می‌کنند ولی در ادامه می‌کوشم که نشان دهم که این بار نباید با ساده‌انگاری و تحلیل پس از واقعه، با این‌همانی، بدون راهبرد از کنار این پدیده گذشت.
پیش از این ما در دوره‌های مختلف از شبکه‌های فارسی‌زبان سرگرمی، آهنگ و فیلم مثل فارسی‌وان و من و تو تا شبکه‌های خبری مثل BBC و VOA و حتا ایران اینترنشنال را هم با وابستگی به گروه‌های اپوزیسیون یا دولت‌ها تجربه کرده بودیم ولی به دلایلی که خواهم گفت خطر شبکه‌‌ی ترکیه به مراتب بیشتر از آنچه پیش از این تجربه کردیم خواهد بود.

🔗 ادامه نوشته

⏺️ دوره آشنایی با هوش مصنوعی

ان‌شاءالله در این دوره درباره
- چیستی و تاریخچه هوش مصنوعی
- انواع مدل‌های متنی، تصویری، صوتی
- نحوه عملکرد و آموزش مدل‌ها
- تجربه کار عملی با برخی مدل‌ها
- آشنایی مقدماتی با پرامپت‌نویسی
- کار با مدل‌های متن‌باز
- آشنایی با ابزارهای اتوماسیون هوشمند
- و مسیرهای ادامه یادگیری در این حوزه

صحبت خواهیم کرد.


📍 دوره به‌صورت حضوری و با رویکردی پروژه‌محور برگزار می‌شود.

📃 نفحاتِ طبیعی؛ نگاهی به کتاب‌های نفحاتِ نفت و نشتِ نشا
خیلی سال پیش در دوران دانشجویی چند مقاله از این دو کتاب را خوانده بودم، اما حالا در این تیرِ گرم فرصت شد که هم‌بند هر دو کتاب را بخوانم، خواندنی که ارزشش را داشت، این نیز سیاهه‌ای است از برداشت من از این دو کتاب آقای امیرخانی.

کتاب «نشت نشا» که ابتدای دهه هشتاد خورشیدی نوشته و چاپ شده تقریبا در ۱۸ جستار کوتاه در ۱۰۰ صفحه همان‌طور که از ادامه‌ نامش هم برمی‌آید جستاری بر پدیده‌ی فرار مغزها است که تلاش می‌کند با نگاه و قلم انتقادی زاویه دید به این موضوع را اصلاح کند.
نویسنده که ترکیب «فرار مغزها و نخبگان» را نادرست می‌خواند، با الهام از معنای «نشا» (قلمه‌ی گیاهان) و با نیم‌نگاهی به واژه‌ی انگلیسی «Brain Drain»، اصطلاح «نشت نشا» را معادل آن برمی‌گزیند.
«نفحات نفت» هم که در سال‌های پایانی دهه هشتاد منتشر شده در ۱۵ جستار و بیش از ۲۰۰ صفحه جستاری در فرهنگ نفتی و مدیریت دولتی است که به اقتصاد، فرهنگ و مدیریت مبتنی بر نفت می‌تازد. نام کتاب خود طعنه‌ای‌ست به پیامدهای ناخوشایندِ حضور نفت در ساختارهای فرهنگی و مدیریتی کشور.

در این نوشته تلاش کردم تا ضمن معرفی این دو کتاب، به نکات مهم، سیر و موضوعات اصلی و بریده‌های قابل توجه آن‌ها بپردازم و در پایان، حاشیه‌ای از برداشت شخصی‌ام را نیز اضافه کرده‌ام.

🔗 ادامه نوشته

📃 نگاهی به کتاب هوش مصنوعی و آینده بشریت
کتاب The Age of AI and Our Human Future که در برگردان نام آن بین مترجمان اختلاف وجود دارد، در ترجمه آقای قهرمان‌پور با عنوان «هوش مصنوعی و آینده بشریت» منتشر شده است. این کتاب نوشته هنری کسینجر؛ سیاست‌مدار و استراتژیست، اریک اشمیت؛ مدیرعامل پیشین گوگل و متخصص نرم‌افزار، و دانیل هوتنلوکر؛ دانشمند علوم کامپیوتر و استاد دانشگاه است. همین سه نام و گردآمدن آن‌ها بر سر نوشتن کتابی با چنین موضوعی، انگیزه اصلی من برای خواندن این کتاب بود. همچنین این کتاب در فهرست پنج کتاب مهم برای فهم بهتر هوش مصنوعی از نگاه نشریه اکونومیست قرار دارد.

در این نوشته کوشیده‌ام پس از معرفی کتاب، به نکات برجسته، سیر کلی مباحث و بخش‌های قابل توجه آن بپردازم و در پایان، حاشیه‌ای از برداشت شخصی‌ام را نیز اضافه کنم.

🔗 ادامه نوشته

در سند امنیت ملی ۲۰۲۵ آمریکا، موضوع تضمین رشد هوش مصنوعی صرفاً یک بحث فناورانه نیست و به‌طور مستقیم در پیوند با راهبرد ایالات متحده، به‌ویژه در خاورمیانه، دیده می‌شود.

با در نظر گرفتن دو پیش‌زمینه؛ سهم هوش مصنوعی در رشد GDP آمریکا و نگرانی از شکل‌گیری حباب در این حوزه، خواندن این بندها از سند معنادارتر می‌شود:

We want to ensure that U.S. technology and U.S. standards—particularly in AI, biotech, and quantum computing—drive the world forward."
«ما می‌خواهیم اطمینان حاصل کنیم که فناوری و استانداردهای ایالات متحده - به‌ویژه در زمینه‌های هوش مصنوعی (AI)، بیوتکنولوژی و محاسبات کوانتومی - پیشران حرکت رو به جلوی جهان باشند.»

"The United States must at the same time invest in research to preserve and advance our advantage in cutting-edge military and dual-use technology, with emphasis on the domains where U.S. advantages are strongest. These include undersea, space, and nuclear, as well as others that will decide the future of military power, such as AI, quantum computing, and autonomous systems, plus the energy necessary to fuel these domains."
«ایالات متحده باید همزمان در تحقیقات سرمایه‌گذاری کند تا برتری خود را در فناوری‌های پیشرفته نظامی و دو منظوره حفظ کرده و ارتقا دهد، با تأکید بر حوزه‌هایی که مزیت‌های آمریکا در آن‌ها قوی‌ترین است. این موارد شامل حوزه‌های زیرسطحی، فضایی و هسته‌ای و همچنین موارد دیگری است که آینده قدرت نظامی را رقم خواهند زد، مانند هوش مصنوعی، محاسبات کوانتومی و سیستم‌های خودمختار، به اضافه انرژی لازم برای تأمین سوخت این حوزه‌ها.»

"President Trump’s May 2025 state visits to Persian Gulf countries demonstrated the power and appeal of American technology. There, the President won the Gulf States’ support for America’s superior AI technology, deepening our partnerships. America should similarly enlist our European and Asian allies and partners, including India, to cement and improve our joint positions in the Western Hemisphere and, with regard to critical minerals, in Africa."
«سفرهای رسمی پرزیدنت ترامپ در مه ۲۰۲۵ به کشورهای خلیج فارس، قدرت و جذابیت فناوری آمریکایی را به نمایش گذاشت. در آنجا، رئیس‌جمهور حمایت کشورهای حوزه خلیج فارس را از فناوری برتر هوش مصنوعی آمریکا جلب کرد و مشارکت‌های ما را عمق بخشید. آمریکا باید به طور مشابه متحدان و شرکای اروپایی و آسیایی خود، از جمله هند را به خدمت بگیرد تا موقعیت‌های مشترک ما را در نیمکره غربی و در رابطه با مواد معدنی حیاتی در آفریقا تثبیت کرده و بهبود بخشد.»

مطابق چشم‌انداز این سند، آمریکا عملاً روی سرمایه‌گذاری کشورهای عربی خلیج فارس به‌عنوان یک تکیه‌گاه جدی حساب باز کرده؛ نقشی که سهم آن‌ها را عمدتاً به تأمین سرمایه، انرژی و زیرساخت محدود می‌کند، در حالی‌که مالکیت فناورانه، استانداردگذاری و کنترل راهبردی پروژه‌ی هوش مصنوعی به‌طور کامل در اختیار ایالات متحده باقی می‌ماند و این سازوکار بیش از آن‌که راه‌حل ساختاری باشد، نقش یک مسکن کوتاه‌مدت برای مدیریت حباب و پیامدهای اقتصادی آن را ایفا می‌کند.

📃 طعمِ «او»
دوستان می‌دانند که من دلِ خوشی از رمان‌های شهدایی (بویژه هزلیات همسرانشان) ندارم و نمی‌پسندم، اما «او»؛ رمان آقای میثم امیری برگرفته از زندگی شهید عزیز عماد مغنیه طعم دیگری داشت، بویژه که هم این شهید عزیز را ویژه دوست داشتم و هم هدیه دوست عزیزِ صاحب‌سلیقه‌ای بود. «او» که بیشتر آن را مستندی با روایت داستانی می‌بیبنم تا رمان، طعم لبنه، زیت و زعتری را می‌داد که تا حالا اصلا نخورده‌ام، بوی نسیم مدیترانه‌ای می‌داد که تا حالا لمس نکرده بودم، تصویرسازی کتاب، شما را به مدیترانه می‌برد؛ به صور و صیدا و ضاحیه، به روزهای اختلافات داخلی لبنان و مصطفا چمران، به تشکیلات ساف، به سوریه، به فلسطین، به حزب‌الله لبنان و سید حسن اعله‌الله‌مقامه‌الشریف، به حسرت حاج قاسم و به دنبال ردپای او. روایت کتاب که بازنویسی گفته‌های خانواده، دوستان، هم‌رزمان و دشمنان اوست، دچار نوعی ابهام خواب‌گونه است، تو گویی هر روایت، خاطره خوابی است مبهم که هرچند تصویر و حس قابل ادراک قوی‌ای برای همه حواس دارد ولی از شواهد مستند و جزییات متصل تهی است، ویژگی‌ای که نمی‌دانم نقطه ضعف یا قوت کتاب است، چرا که شاید این نوع روایت، هم‌چو جلد کتاب می‌کوشد بر اثر زندگانی این بزرگ‌مرد بر جبهه مقاومت تمرکز کند تا جزییات دراماتیک فردی.
همانطور که گفتم رمان «او» از آن کتاب‌هایی بود که طعم دارند، طعمی که پس از خواندن زیر زبان آدم می‌ماند، طعمی که پیشنهاد می‌کنم بچشید.

🔗 بریده‌هایی از کتاب

📃 حاکمیت خوددادگری
این را برای دوستان ارزشی می‌نویسم.
این روزها پس از فریاد چند شعار ساختارشکنانه در محیط برخی دانشگاه‌ها، فضای دوقطبی غلطی مبتنی بر تجمع و رویارویی مستقیم که از قدیم‌الایام راهبرد غلط دوستان هم‌تشکلی ماست، ایجاد شد. متاثر از آن، موارد پیشین و شاید الگوهای مشابه آن‌طرفی، در فضای مجازی هم کانال‌هایی با هدف شناسایی و سازمان‌دهی برخورد با دانشجویان فعال تجمعات موهن شکل گرفته‌اند که با انتشار تصویر، هویت و روابط این افراد اقدام به تهدید و اعمال فشار روانی بر این دسته می‌کنند. اقدامی که متاسفانه می‌بینم با ذوق و تشویق دوستان ارزشی همراه شده است.
احتمالا بازخوانی مبانی فکری بزرگان درباره این اقامه خودسرانه عدالت فرضی (عدالت؟) برای دوستان ذوق‌زده، کسل‌کننده و نامانوس به نظر برسد اما بصورت کلی باید گفت نه‌تنها خوددادگری در دوره حاکمیت ولایت فقیه پذیرفته نیست بلکه باعث نتایج بسیار نامبارکی خواهد شد. اقامه جوخه‌های این چنینی فارغ از نادیده گرفتن و اقرار به ضعف حاکمیت، باعث رسمیت دادن و تشدید فضای دوقطبی در جامعه و مشروعیت‌بخشی به اقدامات این چنینی طرف مقابل و بازگشت مشروع ترور به محله‌ها در حوادث آینده است. خودنومبارزان که غالبا بدون خواندن صدر و ذیل و پس و پیش و باقی متون امام رحمه‌الله‌علیه به بند میم وصیت‌نامه ایشان تمسک می‌جویند، نمی‌دانند که که این اقدامات ایذایی کم‌اثر و موقت امروز، چه اثرات مخربی برای مدیریت امنیتی آینده جامعه دارند و امروز بذر عادی‌سازی و مشروعیت چه اقداماتی توسط هسته‌های مزدور معاند را علیه مردم بویژه بسیجیان می‌کارند.
دوستان باید در نظر داشته باشند که بدون ایجاد فضای دوقطبی، عدالت و امنیت را باید از مجاری قانونی و حاکمیتی آن بسط و تسری داد چرا که عدالت و امنیت پایدار در یک جامعه در پرتو تحکیم و تقویت حاکمیت شکل می‌گیرد، نه گروهک‌های خودسر. این چنین بازی‌گری‌هایی اگرچه شاید امروز موجبات خنکای جگر و ذوق برخی‌ها شود، اگر فورا ما را به وضعیت دهه شصت نرساند ولی حتما به دوره جایزه‌بگیران غرب وحشی می‌برد.

📃 سیگنال‌نگاری؛ هوانوردی
درس خواندن در مهندسی برق و کامپیوتر آدم را به مدولاسیون علاقه‌مند می‌کند؛ از سال‌ها پیش کاوش در دنیای سیگنال‌ها برایم جذابیت داشت و این سال‌ها هم بسیار پیگیر رادیو نرم‌افزاری بودم تا که خرید RTL-SDR از لیست خرید به سبد خرید رسید و من همه‌ی این دو ماه مشغول پیچاندن تیونر بودم!
به بیان ساده RTL-SDR قطعه‌ای سخت‌افزاری است که با کمک انواع آنتن، سیگنال‌های اطراف را جمع‌آوری می‌کند و با کمک روش‌های نرم‌افزاری می‌توان این سیگنال‌ها را خواند و بررسی کرد.
مثل هر آماتور دیگری که رادیو را روشن می‌کند از بازه FM و با شنیدن یاد و نام خدا از رادیو قرآن ذوق‌زده شدم! و با کمی جست‌و‌جو در فرکانس‌های کمی بالاتر و با ساده‌ترین آنتن به ATIS فرودگاهی رسیدم! صدایی که شروع تجربه پیش رو از کاوش من در دنیای سیگنال‌های هوانوردی شد!
در این نوشته، از تجربه‌ی شخصی‌ام در ورود به دنیای سیگنال‌نگاری هوانوردی می‌گویم؛ از آشنایی با RTL-SDR و جست‌وجو میان فرکانس‌ها، تا رسیدن به سیگنال‌های فرودگاهی مثل ATIS، و بعد هم آشنایی با سامانه‌های ارتباطی مهمی مثل ACARS و VDL Mode 2.
این پست در واقع روایتی است از اولین قدم‌هایم در پایش و تحلیل سیگنال‌های هوانوردی؛ جایی که رادیو، نرم‌افزار و دنیای پرواز به هم می‌رسند.

این نوشته را ابتدای اسفند ۱۴۰۴ نوشته بودم که پس از جنایت آمریکایی-صهیونی و قطع اینترنت، منتشر نشده بود

🔗 ادامه نوشته

📃 روایتِ کتاب «میان‌ستاره‌ای به روایت علم»
فیلم سینمایی Interstellar از آن دسته فیلم‌های اثرگذار و مفهومی سینمای دهه پیشین است که می‌شود هر از چندگاهی دوباره تماشایش کرد، اثری که در کنار زیبایی‌های دیداری، شنیداری، متنی و فنی، یکی از دقیق‌ترین و پایبندترین آثار سینما در داستان و تصویر به علم است.
پایبندی و دقت این فیلم به اصول علمی به ویژه قوانین فیزیک زاییده ارتباط تنگاتنگ فیزیک‌دان سرشناس کیپ تورن با تیم سازنده به عنوان مشاور علمی است، حضوری پررنگ که به خلق اثری فاخر و دوست‌داشتنی برای دوست‌داران فیزیک و سینمای علمی‌–تخیلی انجامیده است.
کتاب The Science of Interstellar اثر کیپ تورن که به همت پوریا ناظمی و حسین شهرابی به فارسی با نام «میان‌ستاره‌ای به روایت علم» ترجمه شده است، به تفسیر و توضیح زیرساخت‌ها و قوانین حاکم بر رویدادهای فیلم میان‌ستاره‌ای می‌پردازد.

این نوشته مروری است بر کتاب «میان‌ستاره‌ای به روایت علم»؛ جایی که تلاش کرده‌ام ضمن معرفی کتاب، نگاهی کوتاه به محورهای اصلی و سیر کلی مباحث آن داشته باشم.

🔗 ادامه نوشته

جمعه گذشته، شهرنوش پارسی‌پور مُرد. پارسی‌پور، نویسنده‌ای تابوشکن، ضدِ بنیان‌های سنتی ایرانی-اسلامی و از نویسندگان جریان فمینیسم در ایران بود. به همین مناسبت، یاد مقاله «از مایکل جکسون تا شهرنوش پارسی‌پور» از شهید آوینی عزیز افتادم که به نقد اثر ضدِ زنِ «زنان بدون مردان» می‌پردازد. بازخوانی این نوشته از مجموعه مقالات پیرامون روشنفکریِ کتاب «حلزون‌های خانه‌به‌دوش» ارزشمند است.

https://www.aviny.com/fa/news/56902

من تو را بر شانه‌هایم می‌کشم
یا تو می‌خوانی به گیسویت مرا
زخم‌ها زد راه بر جانم ولی
زخمِ عشق آورده تا کویت مرا