Mario Molegraaf belicht in deze rubriek recent verschenen bundels van Nederlandse en Vlaamse dichters. Deze keer schrijft hij over Wildnissen van Xavier Roelens:

De prijs voor de minst aantrekkelijke flaptekst van het jaar is al geregeld. Die gaat naar Wildnissen, een dikke dichtbundel met achterop de woorden: ‘In een wereld die op een klimaatramp afstevent, koos Xavier Roelens toch voor zelfgemaakte kinderen. Nu voelt hij de verantwoordelijkheid’. Niemand wil dan nog verder lezen, ook al omdat de ondertitel ‘Lyrisch-ecologisch tractaat’ niet bepaald uitnodigend klinkt. Maar het is verstandig deze bundel van Xavier Roelens (1976) toch een kans te geven. Inderdaad is er op de achtergrond ‘het klimaat’, inderdaad zijn er verwijzingen naar het vaderschap (‘omdat alles verandert ben ik/ twee zonen geworden en vader’), maar hij levert in plaats van inwisselbare leuzen waarachtige poëzie.

Als om het waarheidsgehalte te onderstrepen neemt hij de nummering over van Ludwig Wittgensteins Tractatus logico-philosophicus, het werk waarmee volgens de auteur zelf het laatste woord over de problemen van de filosofie was gezegd. Hij eindigt onder nummer 7 met de stelling: ‘Wovon man nicht sprechen kann, darüber muss man schweigen‘. Bij Roelens vind je onder nummer 7 juist een lyrisch-ecologische uitbarsting.

Telkens zijn er 1972-gedichten, in dat jaar kwam de Club van Rome met het rapport ‘Grenzen aan de groei’. Er is niet naar geluisterd, toen had de aarde 3,8 miljard bewoners, inmiddels zijn het er 8,3 miljard. Méér mensen die allemaal méér willen, dé reden voor alles wat de aarde, de natuur, het milieu bedreigt. De dichter heeft als nieuwjaarswens voor 2026: ‘geen kinderen dit jaar’. Hij ziet over een eeuw een wereld met ‘één miljard mensen’ in het verschiet.

‘Wildnis’ is geen woord dat je in de Van Dale zult vinden, maar de betekenis is duidelijk genoeg: ‘wildnis die roest en die ruift/ wildnis die borrelt en barst/ uit de grond korrelt en zoemt’. Ruim honderd bladzijden poëzie tegen ‘de graai die/ onze economie opnieuw/ twintig keer groter wil maken’. Afstotend en hartveroverend, obligaat en origineel, kleinschalig en grootscheeps. Poëzie die hoe dan ook belangrijke vragen stelt, bijvoorbeeld de vraag: ‘ik zie hoe planten proberen van/ de wereld een betere/ plek te maken. en jij?’

Mario Molegraaf

Wildnissen. Lyrisch-ecologisch tractaat, Atlas Contact, paperback, 120 pag.,
€ 22,99
ISBN: 9789025477868