این چند وقت کارم شده نوشتن از مشکلات متعدد پیش آمده ناشی از ترکش‌های قطع اینترنت.

۱. ایمیل اصلی گنجور (ganjoor@ganjoor.net) سالهاست که روی سرویس‌های گوگل میزبانی می‌شود. مزیتی که داشته غیر از امکانات سرویس جیمیل و فضای قابل توجه آن، این بوده که مستقل از محل سرور و سیستم عامل گنجور (که اولها وردپرس و لینوکسی بود و بعدها ویندوزی شد) بایگانی تمام ایمیلهای دریافتی و ارسالی روی آن در دسترس بود و با تغییرات سرور گنجور از دست نمی‌رفت. این سرویس خاص گوگل که رایگان هم بود فکر می‌کنم اواخر سال گذشته و شاید همزمان با قطعی اینترنت در ایران تغییراتی کرده و از جملهٔ آن تغییرات الزامی شدن ورود دو مرحله‌ای است. الان هم برای ورود دو مرحله‌ای شماره تلفنهای ایران را که پیشتر برایش تعریف کرده بودم نمی‌پذیرد.

البته من به دلیل مشکلاتی که از ابتدا این سرویس داشت (تحریم کاربران ایرانی) کمتر پیش می‌آمد که مستقیماً از آن استفاده کنم. ایمیلهای آن به طور خودکار به ایمیل شخصی خودم ارسال می‌شده و می‌شود و از طریق همان ایمیل امکان ارسال از طرف آن را دارم. از این جهت دسترسیم به آن هیچگاه قطع نشده.

منتهی به دلیل پر شدن فضای ایمیل شخصیم چند وقت پیش تمام ایمیلهای ارسالی به ایمیل گنجور را که پیوست داشتند به هوای آن که به آنها روی ایمیل اصلی دسترسی دارم پاک کردم.

این شده که به دلیل عدم امکان دسترسی به ایمیل گنجور به آن بایگانی دسترسی ندارم و ایمیلهای رسیدگی نشدهٔ آن احتمالاً شامل مجموعه‌های اشعار تایپ شده توسط کاربران فعلاً رسیدگی نمی‌شوند.

۲. دسترسی دیتاسنترها به اینترنت هنوز قطع است منتهی اخیراً نظرات هرز عموماً روس‌زبان روی تازه‌های گنجور می‌نشیند. مشخص است از بیرون خصوصاً از سمت روسستان این سایتها در دسترس است منتهی از آنجایی که باید (سرویس ضدهرزنامه‌نگاری وردپرس موسوم به اکیسمت) دیده نمی‌شوند. به قول شیخ اجل سگ را گشاده‌اند و سنگ را بسته. شدت و تعداد هرزنامه‌های ارسالی آنقدر زیاد شد که تصمیم گرفتم امکان ارسال نظر برای تازه‌های گنجور را موقتاً ببندم.

مورد اول را به خصوص جهت اطلاع آن دسته از دوستانی که ایمیلی فرستاده‌اند و هنوز پاسخی از گنجور دریافت نکرده‌اند نوشتم که بدانند مضاف بر دلایل شخصی، صاحب این ایمیل بهانه‌های فنی هم برای پاسخ ندادن یا دیر پاسخ دادن دارد. از همهٔ این عزیزان عذرخواهی می‌کنم.

۱. چند روز بعد از اتصال اینترنت خانگی ایرانیان هنوز اتصال دیتاسنترها به اینترنت برقرار نشده. این البته روالی بوده که در قطعی‌های مکرر اینترنت این چند سال همیشه تکرار می‌شده و دیتاسنترها به طرز عجیبی اولویت آخر قاطعان طریق اینترنت ایران است. مشکلی که این مسئله برای گنجور ایجاد می‌کند عدم امکان اتصال سرور اصلی گنجور با سرویس‌دهندهٔ فضای نگهداری فایلهای خوانش‌هاست (شمارهٔ‌ ۳ در این فهرست). از این جهت انتشار خوانش‌ها نهایی نمی‌شود و مخاطبان خارج از ایران هم به خوانش‌های گنجور دسترسی ندارند.

۲. در خلال قطعی اینترنت دوستی اطلاع داد که امکان پیشنهاد آهنگ از اسپاتیفای در گنجور از کار افتاده. آن زمان نمی‌توانستم مسئله را پیگیری کنم. الان نگاه کردم و دیدم که سیاست اسپاتیفای برای استفاده از API جستجو در آهنگها تغییر کرده و از این پس تنها دارندگان حساب پریمیوم امکان استفاده از این قابلیت را دارند. گویا لازم است حساب اسپاتیفای دائماً از یک محدودهٔ جغرافیایی به آن متصل شود و از این جهت من نیاز داشتم که حساب اسپاتیفای مورد استفاده برای اتصال از آلمان (محل سرور گنجور) پریمیوم شود. جستجو کردم و برداشتم این است که در حال حاضر تهیهٔ حساب پریمیوم از این منطقه توسط واسطه‌های ایرانی ممکن نیست. از این جهت فعلاً این قابلیت گنجور هم از کار افتاده.

۳. مشکل دیگری هم برای حساب توییتر گنجور پیش آمده که به من ایمیل سازمانی استفاده شده به دلیل تغییرات فنی گوگل دسترسی ندارم. از این جهت فعلاً دسترسی و امکان بروزرسانی آن را ندارم.

چند وقت پیش یکی از دوستان نادیدهٔ گنجور پیشنهاد کردند که مبلغ ۳۰۰ میلیون تومان از اعتبارشان را در ابر آروان به گنجور هدیه بدهند:

مهربانی این دوست نادیده را پذیرا شدم و ایشان پیگیری کردند و نتیجه، افزایش اعتبار من در آروان شد:

پیشتر و همیشه دوستان آروان به گنجور لطف داشته‌اند و من پیشتر هم از لطف ایشان بهره‌‌مند شده‌ام.

با وجود آن که این دوست عزیز علاوه بر عدم ذکر نام خودشان، درخواست نام نبردن از آروان را هم به نقل از این دوستان کرده بودند به نظرم رسید که این درخواست آروان ممکن است ملاحظه‌ای باشد در حق گنجور که نخواهند گنجور در معرض تهمتهای ناروایی که به این شرکت زده شده و می‌شود قرار بگیرد. از این جهت درخواست دوم را نادیده گرفتم و نام آروان را پنهان نکردم.

در این نوشته -همچون گزارشی که پیشتر در مورد اعتبار اهدایی شرکت دیگری ارائه کرده بودم– گزارشی از استفاده‌هایی که از این اعتبار اهدایی را کرده‌ام ارائه می‌کنم. در طول زمان تلاش می‌کنم آن را به‌روزرسانی کنم:

۱. هیچ پشتیبانی از فضایی که برای نگهداری تصاویر و خوانش‌های گنجور و همینطور محتوای گنجور مورد استفاده قرار می‌گیرد (شمارهٔ ۲ در این فهرست) نداشتم. پیشتر تلاش کرده بودم روی یکی از سرویسهای داخلی با قالب S3 آمازون از آن یک پشتیبان تهیه کنم. منتهی سرویس استفاده شده به نظرم نابالغ، کند و غیرقابل اعتماد بود. غیر از آن فکر کرده بودم یک فضای مشابه خریداری کنم و فایلها را دو جا آپلود کنم منتهی با پیگیری از ارائه‌دهندهٔ خدمات متوجه شدم که امکان انتخاب دیتاسنتر متفاوت برای فضای دوم وجود ندارد و در صورت آسیب فیزیکی به دیتاسنتر ممکن است پشتیبان دوم هم از دست برود. تعداد فایلهای نسکبان -به لحاظ تهیهٔ یک پیش‌نمایش تصویری به ازای هر صفحهٔ pdf- بیش از ۲۰ میلیون فایل می‌شود و مجموع حجم فایلها بیش از یک ترابایت است (در تصویر بعد حجم کلی شاید به دلیل فشرده‌سازی درایو حدود ۷۰۰ گیگابایت است). به لحاظ تعداد زیاد فایلِ با حجم کم، تهیهٔ پشتیبان از چنین فضایی بدون در اختیار داشتن یک سرور با فضای مناسب ممکن نبود. حجم پشتیبان پایگاه داده‌های نسکبان هم -به صورت فشرده شده- بالغ بر ۵۰ گیگابایت می‌شود که به دلیل اندازهٔ زیادش پشتیبان جدیدی از آن خارج از سرور نسکبان در اختیار نداشتم. در گام اول یک سرور با دو دیسک اضافی با فضای مناسب ساختم و شروع به پشتیبان‌گیری از این فایلها و همینطور پایگاه داده‌ها روی آن کردم. فرایندی که به لحاظ تعداد زیاد فایلها چند روز متوالی طول کشید. با وجود آن که به‌روز نگه داشتن این پشتیبان سخت است وجود حتی یک نسخهٔ بیات و قدیمی از آن در صورت بروز فاجعه ضروری است (فاجعه‌ای که یک بار پیشتر در قالب از دسترس خارج شدن دیتاسنتری که فایلها روی یکی از سرورهای آن نگهداری می‌شود -و البته در نهایت بدون آسیب به فایلهای ما- رخ داده بوده). شاید در آینده برای به‌روز نگه داشتن این پشتیبان فکری بکنم (مشکل به‌روزنگه‌داشتن این فایلها فقط در حد افزودن فایلهای جدید نیست، فایلهای قدیمی ممکن است به تشخیص مالکان خوانش‌ها و همینطور ویرایش تصاویر موجود تغییر کنند و ردگیری تغییرات این فایلها آسان نیست).

۲. با قطع اینترنت دیتاسنترها سرویس کنتور فقط امکان ردیابی کاربرانی را داشت که در ایران به اینترنت دسترسی داشتند (خط سفیدها و اخیراً اینترنت‌پروییها). با استفاده از اعتبار آروان یک سرور اروپایی راه انداختم و به سختی -چون تنها راه ارتباطی با آن VNC با قطعی مکرر بود- روی آن ابزارهای لازم را نصب کردم. فایلهای مورد نیاز برای راه‌اندازی یک کپی مستقل از کنتور را از طریق فضای ذخیره‌سازی آروان (سازگار با S3 آمازون) روی آن منتقل کردم و سپس با استفاده از قابلیتی که CDN شرکت پارسپک ارائه می‌کند دامنه‌ها را طوری پیکربندی کردم که در خارج از ایران درخواست‌ها را روی سرور آروان و در داخل ایران روی سرور قدیمی پاسخگویی کند. اینطوری کنتور در قالب دو سرور مجزا و بدون ارتباط می‌تواند به صورت سرجمع تخمین بهتری از بازدیدهای گنجور بدهد. این راه حل قطعاً موقتی است و اگر اینترنت ایران وصل شود کل ترافیک را به سرور داخلی منتقل می‌کنم.

۳. با استفاده از فضای ذخیره‌سازی آروان که روی خارج و داخل در دسترس بود پشتیبان تازه‌ای از پایگاه داده‌ها و اطلاعات گنجور تهیه و گنجور آفلاین را به‌روزرسانی کردم.

در نهایت پس از چند روز از دسترس خارج ماندن گنجور و هنگامی که پیگیریهای دوستان و همراهان قدیمی گنجور نشانه از نگرانیهای جدی داشت با خرید پهنای باند گنجور مجدداً در دسترس قرار گرفت.

امروز پیگیری کردم و مشکل گواهینامهٔ ssl دامنهٔ خوانش‌ها و تصاویر گنجور هم با خرید یک گواهینامهٔ چنددامنه‌ای حل شد.

دوستان متعددی نسخه‌های جایگزینی برای گنجور راه‌اندازی کرده‌اند که از جملهٔ آنها ققنوس کار جناب تایماز رهبر است.

من فکر نمی‌کردم که قطعی اینترنت در ایران انقدر طولانی شود. با این فکر که این قطعی ممکن است بسیار طولانی‌تر از طولانی یا شاید دائمی بشود یک نسخهٔ آفلاین از گنجور را هم در نشانی offline.ganjoor.net در دسترس گذاشتم.

سایت گنجور از حدود سه روز پیش از دسترس خارج شده است. علت این مسئله مصرف بالا پهنای باند (روزانه به طور متوسط ۷۰ گیگابایت آپلود، در مجموع ۲ ترابایت آپلود در مقابل چند گیگابایت دانلود) بوده که از محدودیتهای تعریف شده توسط ارائه‌دهندهٔ خدمات روی این پلن سرور بالاتر بوده و سرور تا شروع ماه بعد مسدود شده است.

گردانندهٔ گنجور از آغاز قطعی اینترنت در ایران به گنجور دسترسی نداشته. بررسی علت این مصرف بالا (که مسبوق به سابقه هم بوده) نیازمند دسترسی به سرور با سرعت معقول است که فعلاً فراهم نیست. در صورتی که ارتباط اینترنتی عادی می‌بود احتمالاً سرور را موقتاً به سرور پشتیبان ایران گنجور منتقل می‌کردیم و با نصب مجدد سیستم عامل و نرم‌افزارهای سرور و برگشت گنجور به سرور اصلی اطمینان حاصل می‌کردیم که این مصرف بالای پهنای باند ناشی از آلودگی نرم‌افزاری سرور نیست و طبیعیست. اما در حال حاضر به دلیل عدم امکان انتقال فایل از سرور اصلی چنین امکانی وجود ندارد.

از طرف دیگر در حال حاضر امکان تأمین هزینه‌های خرید پهنای باند اضافی برای در دسترس ماندن سرور در مدت باقیمانده هم برای من وجود ندارد (توازن کمکهای مالی دریافت شده با هزینه‌های سال گذشته در حال حاضر منفی شصت میلیون تومان است و با توجه به سررسید تمدید سرویس‌های آتی بالاتر هم خواهد رفت) و نظر به آن که خود من و عمدهٔ کاربران گنجور در ایران به آن دسترسی نداریم هزینه‌های اضافه را در وضعیت نامناسب مالی شخصی خودم قابل توجیه نمی‌بینم.

مشکل دیگری نیز چند روز پیشتر برای فضای ذخیره‌سازی گنجور که در آن تصاویر و خوانش‌ها و همینطور محتوای نسکبان را نگه می‌داریم پیش آمده بود و آن این بود که گواهینامهٔ ssl آن به دلیل قطعی اینترنت به شیوهٔ قبل و به صورت خودکار برای دامنه‌های آن تمدید نمی‌شد. راه حل ارائه شده توسط میزبان یا تمدید گواهینامهٔ یکی از دامنه‌های متصل به شیوه‌ای متفاوت و یا خرید یک گواهی چند دامنه‌ای برای همهٔ دامنه‌های آن بود که باز با توجه به شرایط گزینهٔ اول انتخاب شده و فعلاً محتوای نسکبان قابل مشاهده است (سرور نسکبان داخل ایران است و به این ترتیب کل محتوای آن برای مخاطبانی که به آن دسترسی دارند که مخاطبان داخل ایران باشند در دسترس قرار می‌گیرد). اما محتوای رسانه‌ای گنجور تا زمان رفع مشکل در دسترس نیست (توضیحات بیشتر راجع به سرورهای گنجور در این نوشته ارائه شده). در ضمن محتوای نسکبان که پیشتر تنها در دسترس کاربران نام‌نویسی‌شده بود به دلیل مشکلات نام‌نویسی (عدم دسترسی کاربران ایرانی به ایمیلهایشان و …) از چند هفتهٔ پیش در دسترس همهٔ بازدیدکنندگان آن قرار گرفته.

در هر حال تا زمانی که اینترنت در ایران قطع است این مشکلات به صورت اساسی قابل حل نیست.

از علاقمندان و پشتیبانان گنجور بابت این وضعیت عذرخواهی می‌کنم.

دوستان بر طبق راهنمایی که ۱۵ سال پیش (!) نوشته‌ام (اینجا) همت می‌کنند و مجموعه‌های جدیدی را برایم ارسال می‌کنند. به نظرم رسید که فرایند انتشار این مجموعه‌ها را (آن دسته‌ای را که روی سایت گنجور منتشر می‌شوند و نه آنهایی را که به دلیل معاصر بودن سخنور فقط از طریق گنجور رومیزی در دسترس قرار می‌گیرند) مستند کنم تا هم در آینده راهنما و مرجعی برای خود فراموشکارم باشد هم مستند و منبع شاید قابل استفاده‌ای برای دوستان در آینده.

۱. اولین کاری که من در مورد این مجموعه‌ها می‌کنم آن است که آنها را با گنجور رومیزی باز کنم و ایرادات ساختاری و فنی آنها را برطرف کنم و آنها را مرتب کنم. برای این کار نسخه‌های متعددی از گنجور رومیزی را روی کامپیوترم دارم که در فایل ganjoor.ini هر کدام مسیر پایگاه داده‌های مجزایی برای آنها تعیین کرده‌ام (توضیح بیشتر).

معمولاً نام فایل gdb ارسالی را به ganjoor.s3db تغییر می‌دهم و آن را جایگزین فایل موجود می‌کنم و گنجور رومیزی را از آن مسیر باز می‌کنم.

فهرست کارهایی که می‌کنم معمولاً شامل اینهاست:

• خیلی وقتها بخش‌بندی مجموعهٔ ارسالی نامنظم است. از طریق زیرمنوهای «بخش جدید» در ویرایشگر یعنی «تغییر ترتیب اشعار بخش» و «تغییر ترتیب زیربخشها» اشعار و بخش‌ها را منتقل و مرتب می‌کنم.

• با ابزارهای «محاسبهٔ حروف قافیه» و «بی‌قافیهٔ بعدی» در پنجرهٔ «تغییر ترتیب اشعار بخش» می‌توانم بعضی غلطهای تایپی یا ساختاری اشعار را پیدا کنم. مثلاً برای غزلها و قصیده‌ها پیدا نشدن قافیهٔ شعر به معنای غلط تایپی در جایگاه قافیه است یا ممکن است شعر در اصل قالب دیگری داشته باشد (در منوی «ابزارها»ی ویرایشگر «اشکالیاب قافیه» می‌تواند به پیدا کردن ایراد در اشعار طولانی کمک کند. ویرایشگر امکان چندبندی کردن اشعار و تغییر نوع مصاریع را می‌دهد.
• انتظار می‌رود بلوکهای پاراگراف متنی برای متون منثور شامل enter نباشند. از منوی «ابزارها» برای رفع این ایراد استفاده می‌کنم. انتظار می‌رود که متون منثور حتی‌الامکان در بخش‌های کوتاه در دسترس قرار گیرند. گاهی متون طولانی را با استفاده از ابزارهای ویرایشگر می‌شکنم. گاهی متون اضافه شده توسط گردآورنده یا مصحح به عنوان بخشی از متن (پاراگراف نثر) در دسترس قرار گرفته‌اند. نوع این موارد را به «توضیح» تغییر می‌دهم (اگر متن حجیم نباشد و من حوصله و وقت داشته باشم).

• در گنجور تلاش می‌کنیم که هر شعر مستقل حتی‌الامکان نشانی جداگانه داشته باشد. گاهی در مجموعه‌های دریافتی کل رباعیات یا تک‌بیت‌های یک دیوان درقالب یک شعر تایپ شده‌اند. با فرمانهای منوی «ابزارها»ی ویرایشگر آنها را می‌شکنم.
• بعضی اشکالات ساختاری اشکال فنی محسوب می‌شوند و ساختار صفحات را به هم می‌ریزند. مثلاً هر «مصرع دوم»ی (مصرع سمت چپ در شعرهایی که دوستونی تایپ می‌شوند) حتماً باید مصرع اولی داشته باشد. این ایرادات را باز با همان منوی ابزارهای ویرایشگر پیدا و رفع می‌کنم.
• یکی از اولویتهای گنجور «جستجوپذیری» است. جستجوپذیری با یکدست کردن متون بالا می‌رود. مثلاً در متون تایپ شدهٔ فارسی گاهی به دلیل آن که متن با ابزارهای قدیمی‌تر تایپ شده به جای «ی» استاندارد «ي» عربی با زیردونقطه استفاده شده یا از کاف عربی استفاده شده یا به جای «هٔ» از «ة» استفاده شده یا در متون بخشی از متن نقل قول شده به جای محصور شدن در گیومه در علامت نقل قول انگلیسی محصور شده یا در متن از اعداد انگلیسی استفاده شده. با «جایگزینی در پایگاه داده‌ها» در منوی ابزارها این مشکلات را حل می‌کنم (نکتهٔ مهم: این کار گاهی برای بعضی متون مثل تفسیرهای قرآن که متون واقعاً عربی دارند مشکل‌آفرین است. متأسفانه فعلاً راهکاری برای جلوگیری از لطمه به متون اصیل عربی در این جایگزینی‌ها نداریم، شاید پشتیبانی گنجور رومیزی از برچسب زبان برای بلوکهای متنی این مسئله را حل کند ولی بعید می‌دانم در آینده انرژی و انگیزهٔ کافی برای اینجور کارها در گنجور رومیزی پیدا کنم).
• در گذشته با همان ابزارهای ویرایشگر شعرهای هر بخش را بر اساس قافیه مرتب می‌کردم. بعداً که درگیر فهرست‌گذاری متون با منابع چاپی (به شکل دستی و نه خودکار) شدم دیدم که ایجاد تناقض در ترتیب متن با منبع چاپی چقدر کار تطبیق را سخت می‌کند. ضمن آن که پیشتر هم مثلاً در مورد دیوان ملک‌الشعرای بهار که اشعار با ترتیب تاریخی مرتب شده‌اند دیده بودم که این کار در بعضی آثار اطلاعات بامعنایی را از بین می‌برد. در گذشته مرتب‌کردن بر اساس حروف قافیه در کتابهای چاپی پیدا کردن اشعار را آسان می‌کرد اما در منابع دیجیتال با وجود ابزارهای جستجو چنین کاری به اندازهٔ قدیم مفید نیست و به خاطر از بین بردن اطلاعات بامعنی که نمونه‌اش را ذکر کردم مضر هم هست. در انتشار مجموعه‌های جدید این کار را نمی‌کنم.
• در مورد بخش‌هایی از مجموعه‌های ارسالی که عناوین معنی‌دار نیستند و ترتیبی هستند (شمارهٔ ۱، شمارهٔ ۲ یا …) با ابزارهای ویرایشگر گنجور رومیزی این عناوین را مجدداً تولید می‌کنم. گاهی این کار اشکالهایی را مثل جا افتادن شعرها یا … را آشکار می‌کند.
• در گنجور بخش‌ها و شاعران و اشعار نامک‌های لاتین دارند (مثل hafez، divan و sh1). این نامکها کمک می‌کنند که نشانی یک بخش ساده، کوتاه و قابل پیش‌بینی باشد و بتوان بدون مرور سلسله‌مراتبی صفحات به یک شعر خاص رسید. برای بعضی عناوین متداول بخش‌ها مثل قصاید و غزلیات در کد گنجور نامک‌های لاتین ثابتی وجود دارد. برای غیرمتداول‌ها الگوریتمی برای تولید نامک لاتین وجود دارد که سعی می‌کنم به آن اتکا نکنم و نامک لاتین مد نظر خودم را با کاراکتر جداکنندهٔ | به انتهای عنوان بخش اضافه کنم. گنجور عنوان را بر اساس این جدا کننده دو بخش می‌کند و بخش دوم را به عنوان نامک لاتین استفاده می‌کند.

پس از تکمیل آماده‌سازی مجموعه از گنجور رومیزی خروجی می‌گیرم.

۲. در گنجور رکورد اطلاعاتی سخنور جدید را ایجاد می‌کنم. در امکانات مدیریتی گنجور این امکان در بخش «سخنوران» در دسترس است. در بیشتر موارد زندگینامه یا شرح احوال شاعر ارسال نمی‌شود. سعی می‌کنم با کپی از اولین منبع دم دستی مثل ویکیپدیا و زودن اضافات یک زندگینامهٔ اولیه برای شاعر آماده کنم. در زندگینامهٔ شاعر نام کسی که اثر را برایم فرستاده می‌گنجانم (مگر این که خود او صریحاً خواسته باشد که نامش عنوان نشود). سال تولد و وفات سخنور را به هجری قمری وارد می‌کنم چون عموماً برای شاعران کهن معادل شمسی آنها به شکل آماده در دسترس نبوده و قرن زندگی سخنوران عموماً مطابق قرن قمری آنهاست (از عدد تاریخ تولد برای دسته‌بندی بر اساس قرن در صفحهٔ اول گنجور و از زادگاه آنها برای نقشهٔ گنجور استفاده می‌شود).

۳. اگر برای چهرهٔ شاعر تصویری در دسترس نباشد تصویری با هوش مصنوعی درست می‌کنم و بعد آن را مطابق یک قالب از پیش آماده برش می‌دهم.

این اندازه را با نامی مطابق شناسهٔ شاعر در گنجور (id که یک عدد صحیح است) و با پسوند png ذخیره می‌کنم. این فایل را بعداً در مسیر فایلهای قابل دریافت گنجور رومیزی کپی می‌کنم تا داخل فایل قابل دریافت گنجانده شود. نسخهٔ کوچکتر آن را با ابعاد ۸۲ در ۱۰۰ پیکسل با قالب gif برای سخنور در گنجور بارگذاری می‌کنم. معمولاً اصل عکس منبع را در تصاویر چهرهٔ شاعر بارگذاری می‌کنم.

۴. مجموعهٔ گنجور رومیزی را بارگذاری می‌کنم. بعد از بارگذاری به صفحات بخش‌های ایجاد شده سر می‌زنم و با توجه به قالب بخش مشخص می‌کنم که چجور فهرستی (الفبایی با مصرع اول یا دوم یا بیت اول یا فقط عنوان یا عنوان به صورت غیرالفبایی یا …) داشته باشد. صفحات گنجور می‌بایست عناوین یکتا داشته باشند. بنابراین با ابزارهای گنجور به عناوین در صورت نیاز پیشوند شماره یا شماره بخش را اضافه می‌کنم.

وزن‌یابی (اگر کل یک منظومه بر یک وزن نباشد) با استفاده از سرود انجام می‌شود. بعضی از فرایندهای دیگر مثل شمارش واژگان و ساخت آمارها و مانند آن برای هر بخش جداگانه و به صورت دستی شروع می‌شود. نام ارسال‌کننده را در منبع دیجیتال می‌گنجانم.

برای در دسترس قرار گرفتن سخنور از طریق صفحهٔ اول باید در صفحهٔ سخنوران «گروه‌بندی بر اساس قرن» را بزنم.

۵. اگر بتوانم منبع چاپی مجموعه را پیدا کنم، اگر در نسکبان نباشد آن را بارگذاری و OCR می‌کنم. اگر تعداد صفحات آن کم باشد متن را به شکل دستی با نسکبان همگام می‌کنم اگر نه سعی می‌کنم با همگامساز خودکار نسکبان آن را همگام کنم که در اغلب موارد خروجی نهایی مطلوب نیست.

۶. مجموعه‌های قابل دریافت توسط گنجور رومیزی را با تولید مجدد این فایل‌ها که حالا شامل مجموعهٔ جدید می‌شود بازسازی می‌کنم و بعد فایل‌های epub کتابخانهٔ گنجور را بازسازی و بارگذاری می‌کنم.

۷. انجام این کارها چند ساعت تا گاهی یکی دو روز (با توجه به مشغله‌های دیگر) طول می‌کشد (در این ایام با اینترنت نیم‌سوز ایران بعضاً تکمیل این کارها به دلیل عدم دسترسی خودم به گنجور یا عدم دسترسی سرور گنجور به سرور ایران برای کپی فایل‌های قابل دریافت برای کاربران در این زمان هم ممکن نمی‌شود). بعد از این کارها تلاش می‌کنم وقت بگذارم و نوشته‌ای در تازه‌های گنجور دربارهٔ مجموعهٔ جدید بنویسم و آن را در شبکه‌های اجتماعی گنجور بازنشر کنم. معمولاً آماده کردن چنین نوشته‌ای نصف روز دیگر هم وقت می‌گیرد. در کنار اینها ابزارهای این فرایند حاصل سالها کار در اوقات فراغت هستند که انجام آن را ممکن کرده‌اند و با این حال در بعضی مراحل هنوز مجبورم بعضی کارها را با مراجعه به ابزارهای سطح پایین مثل ویرایش مستقیم پایگاه داده‌ها یا کپی مستقیم فایلها از طریق ftp نهایی کنم. خودکار کردن فرایندهای دستی و تغییر ابزارها به نحوی که دوستان دیگر بتوانند در این فرایندها مشارکت کنند از برنامه‌های گذشتهٔ من بوده که مطمئن نیستم فرصت و انگیزهٔ کافی برای انجام آن به این زودی‌ها فراهم شود.