Przejdź do głównej treści

Ostatnia aktualizacja strony: 22 kwietnia 2026

Glosariusz

#

Atak 51%

Rodzaj ataku, w którym grupa przejmuje kontrolę nad większością węzłów. Pozwoliłoby to im na oszukanie blockchaina poprzez odwrócenie transakcji i podwójne wydatkowanie etheru oraz innych tokenów.

W dowodzie stawki (PoS) Ethereum zostałoby to osiągnięte poprzez zgromadzenie ponad połowy całkowitego stakowanego etheru. Pozwoliłoby to atakującemu decydować, które nowe bloki są dodawane do blockchaina. Jednakże, aby wycofać łańcuch lub dokonać podwójnego wydatkowania, atakujący potrzebowałby co najmniej 66% całkowitego stakowanego etheru.

A

Konto

Konto Ethereum to cyfrowa tożsamość na blockchainie Ethereum, pozwalająca użytkownikom na wysyłanie i odbieranie etheru oraz interakcję z inteligentnymi kontraktami.

Technicznie:
Jest to obiekt zawierający adres, saldo, nonce oraz opcjonalnie pamięć i kod. Konto może być kontem kontraktu lub kontem posiadanym zewnętrznie (EOA).

Adres

Adres Ethereum to unikalny identyfikator używany do odbierania tokenów, działający podobnie do numeru konta bankowego dla kryptowalut. Służy do identyfikacji Twojego konta Ethereum.

Jest to skrajne prawe 160 bitów hasha Keccak-256 klucza publicznego ECDSA.

Interfejs binarny aplikacji (ABI)

Plik JSON, który definiuje funkcje i zmienne zawarte w inteligentnym kontrakcie. ABI pozwala na mapowanie kodu bajtowego na formaty czytelne dla człowieka.

Anty-Sybil

Są to sposoby na powstrzymanie ludzi przed udawaniem wielu użytkowników jednocześnie w internecie, zapewniające, że każdy użytkownik jest prawdziwą, oddzielną osobą. Pomaga to utrzymać uczciwość i rzetelność interakcji online.

Interfejs programowania aplikacji (API)

Interfejs programowania aplikacji (API) to zestaw definicji określających sposób korzystania z oprogramowania. API znajduje się między aplikacją a serwerem WWW i ułatwia transfer danych między nimi.

APR

APR, czyli roczna stopa procentowa, odzwierciedla roczny koszt pożyczania pieniędzy, w tym odsetki i opłaty, wyrażony w procentach.

ASIC

Układ scalony specyficzny dla aplikacji (Application-specific integrated circuit). Zazwyczaj odnosi się to do układu scalonego zbudowanego na zamówienie do kopania kryptowalut.

asercja

W języku Solidity, `assert(false)` kompiluje się do `0xfe`, nieprawidłowego kodu operacji, co zużywa cały pozostały gaz i wycofuje wszystkie zmiany. Kiedy instrukcja `assert()` kończy się niepowodzeniem, dzieje się coś bardzo złego i nieoczekiwanego, a Ty będziesz musiał naprawić swój kod. Powinieneś używać `assert()`, aby unikać warunków, które nigdy, przenigdy nie powinny wystąpić. Więcej o bezpieczeństwie inteligentnych kontraktów.

Poświadczenie

Oświadczenie złożone przez podmiot, że coś jest prawdą. W kontekście Ethereum, walidatory konsensusu muszą złożyć oświadczenie co do tego, jaki według nich jest stan łańcucha. W wyznaczonych momentach każdy walidator jest odpowiedzialny za publikowanie różnych poświadczeń, które formalnie deklarują jego pogląd na łańcuch, w tym ostatni sfinalizowany punkt kontrolny i obecny szczyt łańcucha. Więcej o poświadczeniach.

B

Opłata podstawowa

Każdy blok ma cenę minimalną znaną jako „opłata podstawowa”. Jest to minimalna opłata za gaz, jaką użytkownik musi zapłacić, aby dołączyć transakcję do następnego bloku. Więcej o gazie i opłatach.

Beacon Chain

Beacon Chain był blockchainem, który wprowadził dowód stawki (PoS) i walidatory do Ethereum. Działał równolegle do sieci głównej Ethereum opartej na dowodzie pracy (PoW) od grudnia 2020 r., aż do momentu, gdy oba łańcuchy zostały połączone (The Merge) we wrześniu 2022 r., tworząc dzisiejsze Ethereum. Więcej o Beacon Chain.

Big-endian

Pozycyjna reprezentacja liczb, w której najbardziej znacząca cyfra znajduje się jako pierwsza w pamięci. Przeciwieństwo little-endian, gdzie najmniej znacząca cyfra jest pierwsza.

Blok

Blok to miejsce, w którym przechowywane są transakcje lub działania cyfrowe. Gdy blok jest pełny, zostaje połączony z poprzednim, tworząc łańcuch bloków, czyli „blockchain”. Więcej o blokach.

Blok to powiązana jednostka informacji, która zawiera uporządkowaną listę transakcji i informacje związane z konsensusem. Bloki są proponowane przez walidatory w systemie dowodu stawki (PoS), po czym są udostępniane w całej sieci peer-to-peer, gdzie mogą być łatwo i niezależnie zweryfikowane przez wszystkie inne węzły. Zasady konsensusu określają, jaka zawartość bloku jest uważana za ważną, a wszelkie nieprawidłowe bloki są ignorowane przez sieć. Uporządkowanie tych bloków i zawartych w nich transakcji tworzy deterministyczny łańcuch zdarzeń, którego koniec reprezentuje obecny stan sieci.

Eksplorator bloków

Interfejs, który pozwala użytkownikowi na wyszukiwanie informacji z blockchaina i na jego temat. Obejmuje to pobieranie pojedynczych transakcji, aktywności związanej z konkretnymi adresami oraz informacji o sieci.

Nagłówek bloku

Nagłówek bloku to zbiór metadanych o bloku oraz podsumowanie transakcji zawartych w ładunku wykonawczym.

Propagacja bloku

Proces przesyłania potwierdzonego bloku do wszystkich innych węzłów w sieci.

Proponujący blok

Konkretny walidator wybrany do utworzenia bloku w danym slocie.

Nagroda za blok

Ilość etheru przyznawana jako nagroda dla proponującego nowy, ważny blok.

Status bloku

Stany, w jakich może znajdować się blok. Możliwe stany to:

  • zaproponowany (proposed): blok został zaproponowany przez walidatora
  • zaplanowany (scheduled): walidatory obecnie przesyłają dane
  • pominięty (missed/skipped): proponujący nie zaproponował bloku w kwalifikującym się przedziale czasowym
  • osierocony (orphaned): blok został odrzucony w wyniku reorganizacji przez algorytm wyboru rozwidlenia

Czas bloku

Odstęp czasu między dodaniem kolejnych bloków do blockchaina.

Walidacja bloku

Proces sprawdzania, czy nowy blok zawiera ważne transakcje i podpisy, opiera się na najcięższym historycznym łańcuchu (czyli tym, który zgromadził najwięcej poświadczeń w swojej historii) i przestrzega wszystkich innych zasad konsensusu. Ważne bloki są dodawane na szczyt łańcucha i propagowane do innych w sieci. Nieprawidłowe bloki są ignorowane.

Blockchain

Blockchain to baza danych transakcji, powielana i udostępniana na wszystkich komputerach w sieci, co zapewnia, że dane nie mogą być zmienione z mocą wsteczną.

Sekwencja bloków, z których każdy łączy się ze swoim poprzednikiem aż do bloku genezy poprzez odniesienie do hasha poprzedniego bloku. Integralność blockchaina jest zabezpieczona kryptoekonomicznie za pomocą mechanizmu konsensusu opartego na dowodzie stawki (PoS). Czym jest blockchain?

Węzeł rozruchowy

Węzły, które mogą być użyte do zainicjowania procesu odkrywania podczas uruchamiania węzła. Węzły rozruchowe „przedstawiają” nowe węzły innym istniejącym węzłom, dzięki czemu mogą one szybko zyskać węzły równorzędne, zamiast musieć szukać początkowego węzła równorzędnego. Punkty końcowe tych węzłów są zazwyczaj dostarczane w kodzie źródłowym klienta Ethereum, ale użytkownicy mogą podać własną listę węzłów rozruchowych.

Most

Most blockchainowy służy do transferu aktywów z jednej sieci blockchain do innej. Na przykład możesz użyć mostu, aby przenieść ETH z głównej sieci Ethereum do tańszych rozwiązań skalujących warstwy 2 (L2).

Kod bajtowy

Kod wyrażony w zwięzłej, numerycznej formie, dzięki czemu może być wydajnie wykonywany przez EVM.

Fork Byzantium

Pierwsze z dwóch twardych rozwidleń dla etapu rozwoju Metropolis. Obejmowało ono EIP-649 Metropolis, czyli opóźnienie bomby trudności i zmniejszenie nagrody za blok, gdzie Epoka Lodowcowa (Ice Age) została opóźniona o 1 rok, a nagroda za blok została zmniejszona z 5 do 3 etherów.

C

Casper FFG

Casper FFG to protokół konsensusu oparty na dowodzie stawki (PoS), używany w połączeniu z algorytmem wyboru rozwidlenia LMD-GHOST, aby umożliwić klientom konsensusu osiągnięcie porozumienia co do szczytu Beacon Chain.

Punkt kontrolny

Beacon Chain ma tempo podzielone na sloty (12 sekund) i epoki (32 sloty). Pierwszy slot w każdej epoce to punkt kontrolny. Kiedy większość kwalifikowana walidatorów poświadczy połączenie między dwoma punktami kontrolnymi, mogą one zostać uzasadnione, a następnie, gdy kolejny punkt kontrolny zostanie uzasadniony na ich szczycie, mogą zostać sfinalizowane.

Kompilacja

Konwersja kodu napisanego w języku programowania wysokiego poziomu (np. Solidity) na język niższego poziomu (np. kod bajtowy EVM).Więcej o kompilacji inteligentnych kontraktów

Komitet

Grupa co najmniej 128 walidatorów przypisanych do walidacji bloków w każdym slocie. Jeden z walidatorów w komitecie jest agregatorem, odpowiedzialnym za agregację podpisów wszystkich innych walidatorów w komitecie, którzy zgadzają się na poświadczenie. Nie mylić z komitetem synchronizacyjnym.

Obliczeniowa niewykonalność

Proces jest obliczeniowo niewykonalny, jeśli jego wykonanie zajęłoby niepraktycznie dużo czasu (np. miliardy lat) każdemu, kto mógłby mieć interes w jego przeprowadzeniu.

Konsensus

Sytuacja, w której ponad 2/3 komputerów w sieci zgadza się, że mają ten sam zestaw rekordów, upewniając się, że wszyscy są zgodni. Nie chodzi tu o zasady, których przestrzegają, ale o upewnienie się, że wszyscy mają te same informacje.

Klient konsensusu

Klienty konsensusu (takie jak Prysm, Teku, Nimbus, Lighthouse, Lodestar) uruchamiają algorytm konsensusu dowodu stawki (PoS) Ethereum, pozwalając sieci na osiągnięcie porozumienia co do szczytu Beacon Chain. Klienty konsensusu nie uczestniczą w walidacji/rozgłaszaniu transakcji ani w wykonywaniu przejść stanu. Robią to klienty warstwy wykonawczej. Klienty konsensusu nie poświadczają ani nie proponują nowych bloków. Robi to klient walidatora, który jest opcjonalnym dodatkiem do klienta konsensusu.

Warstwa konsensusu

Warstwa konsensusu Ethereum to sieć klientów konsensusu.

Zasady konsensusu

Zasady walidacji bloków, których przestrzegają pełne węzły, aby pozostać w konsensusie z innymi węzłami. Nie mylić z konsensusem.

Fork Constantinople

Druga część etapu Metropolis, pierwotnie planowana na połowę 2018 roku. Oczekiwano, że obejmie między innymi przejście na hybrydowy algorytm konsensusu dowodu pracy (PoW)/dowodu stawki (PoS).

Konto kontraktu

Konto zawierające kod, który wykonuje się za każdym razem, gdy otrzyma transakcję z innego konta (EOA lub kontraktu).

Transakcja utworzenia kontraktu

Specjalna transakcja, która zawiera kod inicjujący kontrakt. Odbiorca jest ustawiony na `null`, a kontrakt jest wdrażany pod adresem wygenerowanym z adresu użytkownika i `nonce`. Służy to do zarejestrowania kontraktu i zapisania go na blockchainie Ethereum.

Kryptografia

Jest to praktyka zabezpieczania komunikacji i danych za pomocą kodów, tak aby tylko ci, dla których informacje są przeznaczone, mogli je odczytać i przetworzyć.
Obejmuje techniki szyfrowania (przekształcania czytelnych informacji w nieczytelny format) i deszyfrowania (przekształcania ich z powrotem w czytelny format), zapewniając poufność.

Kryptoekonomia

Badanie zasad matematycznych i ekonomicznych w celu projektowania bezpiecznych i godnych zaufania platform cyfrowych. Celem jest zapewnienie, że wszyscy uczestnicy przestrzegają zasad i są nagradzani za wkład w bezpieczeństwo i działanie sieci.

D

Đ

Đ (D z przekreśleniem) jest używane w staroangielskim, średnioangielskim, islandzkim i farerskim jako wielka litera „Eth”. Jest używane w słowach takich jak ĐEV lub Đapp (zdecentralizowana aplikacja (dapp)), gdzie Đ to nordycka litera „eth”. Wielka litera eth (Ð) jest również używana do symbolizowania kryptowaluty Dogecoin. Jest to powszechnie spotykane w starszej literaturze dotyczącej Ethereum, ale obecnie używane rzadziej.

DAG

DAG to skrót od Directed Acyclic Graph (skierowany graf acykliczny). Jest to struktura danych złożona z węzłów i połączeń między nimi. Przed The Merge, Ethereum używało DAG w swoim algorytmie dowodu pracy (PoW), Ethash, ale nie jest już używane w dowodzie stawki (PoS).

Dapp

Dapp to zdecentralizowana aplikacja (dapp), która działa w sieci blockchain, oferując usługi bez centralnego organu kontrolnego. Więcej o zdecentralizowanych aplikacjach.
Dapp posiada co najmniej inteligentny kontrakt połączony z interfejsem internetowym. Ponadto wiele dappów obejmuje zdecentralizowane przechowywanie danych i/lub protokół oraz platformę wiadomości.

Dostępność danych

Każdy węzeł może niezależnie weryfikować transakcje na blockchainie w celu utrzymania przejrzystości i zaufania do systemu.

Decentralizacja

Koncepcja przeniesienia kontroli i wykonywania procesów z dala od centralnego podmiotu.

Zdecentralizowana organizacja autonomiczna (DAO)

DAO to cyfrowa organizacja zarządzana przez zasady zakodowane na blockchainie, gdzie decyzje są podejmowane w drodze głosowania członków, a nie przez centralny organ. Więcej o zdecentralizowanych organizacjach autonomicznych (DAO).
Siła głosu każdego członka jest często powiązana z liczbą posiadanych przez niego tokenów. DAO mają na celu demokratyzację podejmowania decyzji i operacji, skupiając się na przejrzystości i zarządzaniu przez społeczność.

DeSci

DeSci, czyli zdecentralizowana nauka (DeSci), to ruch wykorzystujący technologię blockchain w badaniach naukowych. Wykorzystuje DAO, inteligentne kontrakty i stokenizowane zachęty do tworzenia bardziej przejrzystych, otwartych i opartych na współpracy ekosystemów finansowania i badań.

Zdecentralizowana giełda (DEX)

Rodzaj aplikacji Ethereum, która pozwala na wymianę tokenów z węzłami równorzędnymi w sieci. Giełdy DEX nie podlegają ograniczeniom geograficznym, tak jak scentralizowane giełdy – każdy może wziąć w nich udział.

Kontrakt depozytowy

Brama do stakingu na Ethereum. Kontrakt depozytowy to inteligentny kontrakt na Ethereum, który przyjmuje depozyty w ETH i zarządza saldami walidatorów. Walidator nie może zostać aktywowany bez zdeponowania ETH w tym kontrakcie. Kontrakt wymaga ETH i danych wejściowych. Te dane wejściowe obejmują klucz publiczny walidatora i klucz publiczny wypłaty, podpisane kluczem prywatnym walidatora. Dane te są potrzebne, aby walidator mógł zostać zidentyfikowany i zatwierdzony przez sieć dowodu stawki (PoS).

DeFi

Szeroka kategoria aplikacji na Ethereum, których celem jest świadczenie usług finansowych opartych na blockchainie, bez żadnych pośredników. Więcej o zdecentralizowanych finansach (DeFi)

Trudność

Ogólnosieciowe ustawienie w sieciach dowodu pracy (PoW), które kontroluje, ile średnio obliczeń jest wymaganych do znalezienia prawidłowego nonce. Trudność jest reprezentowana przez liczbę wiodących zer, które są wymagane w wynikowym hashu bloku, aby został on uznany za ważny. Ta koncepcja jest przestarzała w Ethereum od czasu przejścia na dowód stawki (PoS).

Bomba trudności

Zaplanowany wykładniczy wzrost ustawienia trudności dowodu pracy (PoW), który miał na celu zmotywowanie do przejścia na dowód stawki (PoS), zmniejszając szanse na rozwidlenie. Bomba trudności została wycofana wraz z The Merge.

Podpis cyfrowy

Krótki ciąg danych, który użytkownik tworzy dla dokumentu przy użyciu klucza prywatnego, tak aby każdy, kto posiada odpowiadający mu klucz publiczny, podpis i dokument, mógł zweryfikować, że (1) dokument został „podpisany” przez właściciela tego konkretnego klucza prywatnego oraz (2) dokument nie został zmieniony po jego podpisaniu.

Odkrywanie

Proces, w którym węzeł Ethereum znajduje inne węzły, z którymi może się połączyć.

Rozproszona tablica hashów (DHT)

Struktura danych zawierająca pary `(key, value)` używana przez węzły Ethereum do identyfikacji węzłów równorzędnych, z którymi można się połączyć, oraz do określenia, jakich protokołów użyć do komunikacji.

Podwójne wydatkowanie

Celowe rozwidlenie blockchaina, w którym użytkownik z wystarczająco dużą mocą obliczeniową/stawką wysyła transakcję przenoszącą część waluty pozałańcuchowo (np. wymieniając na walutę fiducjarną lub dokonując zakupu pozałańcuchowego), a następnie reorganizuje blockchain, aby usunąć tę transakcję. Udane podwójne wydatkowanie pozostawia atakującego zarówno z jego aktywami onchain, jak i pozałańcuchowymi.

E

Algorytm podpisu cyfrowego krzywej eliptycznej (ECDSA)

Algorytm kryptograficzny używany przez Ethereum w celu zapewnienia, że środki mogą być wydawane tylko przez ich właścicieli. Jest to preferowana metoda tworzenia kluczy publicznych i prywatnych. Ma znaczenie przy generowaniu adresu konta i weryfikacji transakcji.

Szyfrowanie

Szyfrowanie to konwersja danych elektronicznych do postaci nieczytelnej dla nikogo poza właścicielem odpowiedniego klucza deszyfrującego.

Entropia

W kontekście kryptografii, brak przewidywalności lub poziom losowości. Podczas generowania tajnych informacji, takich jak klucze prywatne, algorytmy zazwyczaj opierają się na źródle o wysokiej entropii, aby zapewnić, że wynik będzie nieprzewidywalny.

Epoka

Okres 32 slotów, z których każdy trwa 12 sekund, co daje łącznie 6,4 minuty. Komitety walidatorów są tasowane w każdej epoce ze względów bezpieczeństwa. Każda epoka daje możliwość sfinalizowania łańcucha. Każdy walidator otrzymuje nowe obowiązki na początku każdej epoki. Więcej o dowodzie stawki (PoS)

Ekwiwokacja

Sytuacja, w której walidator wysyła dwie wiadomości, które są ze sobą sprzeczne. Prostym przykładem jest nadawca transakcji wysyłający dwie transakcje z tym samym nonce. Innym jest proponujący blok, który proponuje dwa bloki na tej samej wysokości bloku (lub dla tego samego slotu).

Eth1

„Eth1” to termin, który odnosił się do sieci głównej Ethereum, istniejącego blockchaina opartego na dowodzie pracy (PoW). Termin ten został od tego czasu wycofany na rzecz „warstwy wykonawczej”. Dowiedz się więcej o tej zmianie nazwy (opens in a new tab).

Eth2

„Eth2” to termin, który odnosił się do zestawu aktualizacji protokołu Ethereum, w tym przejścia Ethereum na dowód stawki (PoS). Termin ten został od tego czasu wycofany na rzecz „warstwy konsensusu”. Dowiedz się więcej o tej zmianie nazwy (opens in a new tab).

Propozycja ulepszenia Ethereum (EIP)

Dokument projektowy dostarczający informacji społeczności Ethereum, opisujący proponowaną nową funkcję, jej procesy lub środowisko (zobacz ERC). Wprowadzenie do EIP

Ethereum Name Service (ENS)

Ethereum Name Service jest jak internetowa książka telefoniczna dla adresów Ethereum. Zamiast używać długich adresów portfeli, ENS pozwala na używanie prostych nazw, takich jak „john.eth”, do wysyłania i odbierania cyfrowych pieniędzy i aktywów.

Technicznie:
Rejestr ENS to pojedynczy, centralny kontrakt, który zapewnia mapowanie nazw domen na właścicieli i resolwery, jak opisano w EIP-137. Przeczytaj więcej na ens.domains (opens in a new tab).

Klient warstwy wykonawczej

Klienty warstwy wykonawczej (wcześniej znane jako „klienty Eth1”), takie jak Besu, Erigon, Go Ethereum (Geth), Nethermind, mają za zadanie przetwarzanie i rozgłaszanie transakcji oraz zarządzanie stanem Ethereum. Wykonują one obliczenia dla każdej transakcji przy użyciu Maszyny Wirtualnej Ethereum (EVM), aby upewnić się, że przestrzegane są zasady protokołu.

Warstwa wykonawcza

Warstwa wykonawcza Ethereum to sieć klientów warstwy wykonawczej.

Konto zewnętrzne (EOA)

Konta zewnętrzne (EOA) to najczęstszy typ konta Ethereum. Są one kontrolowane przez osobę za pomocą kluczy prywatnych/frazy odzyskiwania. Więcej o portfelach Ethereum.

Ethereum Request for Comments (ERC)

ERC (Ethereum Request for Comments) to rodzaj dokumentacji technicznej używanej w społeczności Ethereum do proponowania nowych standardów użytkowania dla sieci Ethereum.

Propozycje te mogą obejmować szeroki zakres tematów, w tym nowe standardy tokenów (takie jak ERC-20 używany dla tokenów i ERC-721 dla NFT).

ERC-20

ERC-20 to standard, którego większość tokenów w sieci Ethereum używa do swojego tworzenia.
Popularnymi przykładami są stablecoiny, takie jak DAI i USDC, lub tokeny giełdowe, takie jak UNI z Uniswap. Przypomina to każdą formę alternatywnych pieniędzy, które mamy w tradycyjnych systemach... np. punkty lojalnościowe, systemy kredytowe, a nawet akcje itp.

ERC-721

NFT (niewymienne tokeny) są tworzone przy użyciu standardowego zestawu reguł zwanego ERC-721.
Tokeny NFT mogą reprezentować własność czegokolwiek unikalnego, jak sztuka cyfrowa lub przedmioty kolekcjonerskie, przy czym każdy token ma swoje własne, szczególne cechy i wartość. Każdy NFT jest unikalny i łatwy do odróżnienia od jakiegokolwiek innego NFT.

ERC-1155

ERC-1155 to nowszy typ standardu tokenów Ethereum, podobny do NFT (jak unikalne przedmioty kolekcjonerskie), który pozwala również na tworzenie wymiennych przedmiotów (jak waluta) w ramach jednego inteligentnego kontraktu.
Dzięki temu zarządzanie różnymi rodzajami zasobów cyfrowych jest łatwiejsze i bardziej wydajne, zwłaszcza w przypadku aplikacji takich jak gry wideo czy cyfrowe kolekcje.

Ethash

Algorytm dowodu pracy (PoW), który był używany w Ethereum przed przejściem na dowód stawki (PoS). Przeczytaj więcej

Ether

Natywna kryptowaluta Ethereum, powszechnie określana jako „ETH”. Służy do pokrywania opłat transakcyjnych podczas korzystania z ekosystemu i aplikacji Ethereum. Więcej o etherze.

Zdarzenia

Pozwala na korzystanie z funkcji logowania EVM. Zdecentralizowane aplikacje (dapp) mogą nasłuchiwać zdarzeń i używać ich do wyzwalania wywołań zwrotnych JavaScript w interfejsie użytkownika. Więcej o zdarzeniach i logach

Maszyna Wirtualna Ethereum (EVM)

Maszyna wirtualna oparta na stosie, która wykonuje kod bajtowy. W Ethereum model wykonania określa, w jaki sposób stan systemu ulega zmianie po podaniu serii instrukcji kodu bajtowego i małej krotki danych środowiskowych. Jest to określone poprzez formalny model wirtualnej maszyny stanu. Więcej o Maszynie Wirtualnej Ethereum.

Język asemblera EVM

Czytelna dla człowieka forma kodu bajtowego EVM.

F

Funkcja rezerwowa

Domyślna funkcja wywoływana w przypadku braku danych lub zadeklarowanej nazwy funkcji.

Kranik

Usługa realizowana za pośrednictwem inteligentnego kontraktu, która wydaje środki w postaci darmowego testowego etheru, który można wykorzystać w sieci testowej.

Ostateczność

Ostateczność to gwarancja, że zestaw transakcji nie może zostać zmieniony bez utraty ogromnej ilości ETH.

Finney

Nominał etheru. 1 finney = 1015 wei. 103 finney = 1 ether.

Rozwidlenie

Zmiana w protokole powodująca utworzenie alternatywnego łańcucha.

Algorytm wyboru rozwidlenia

Algorytm używany do identyfikacji czoła blockchaina. W Ethereum czoło łańcucha jest identyfikowane jako rozwidlenie o największej „wadze” poświadczeń. Waga jest iloczynem liczby poświadczeń i salda efektywnego poświadczających walidatorów. Oznacza to, że prawdziwym czołem łańcucha jest to, na które zagłosowało najwięcej stakowanego etheru. W warstwie konsensusu algorytm wyboru rozwidlenia nazywa się LMD-GHOST.

Dowód oszustwa

Model bezpieczeństwa dla niektórych rozwiązań warstwy 2 (L2), w którym w celu zwiększenia prędkości transakcje są grupowane w partie i przesyłane do Ethereum w pojedynczej transakcji. Inni uczestnicy sieci mogą ponownie wykonać transakcje, aby sprawdzić, czy zostały one wykonane uczciwie. Jeśli odkryją rozbieżność między opublikowanymi danymi a własną wersją, mogą opublikować dowód kryptograficzny, który wykazuje, gdzie doszło do oszustwa. Niektóre rollupy używają dowodów ważności.

Frontier

Początkowy, testowy etap rozwoju Ethereum, który trwał od lipca 2015 r. do marca 2016 r.

G

Gaz

Gaz to opłata uiszczana za transakcje i inteligentne kontrakty na blockchainie, takim jak Ethereum. Więcej o gazie i opłatach.

Limit gazu

Maksymalna ilość gazu, jaką może zużyć transakcja lub blok.

Cena gazu

Cena w etherze za jedną jednostkę gazu określoną w transakcji.

Blok genezy

Pierwszy blok w blockchainie, używany do zainicjowania określonej sieci i jej kryptowaluty.

Geth

Go Ethereum. Jedna z najważniejszych implementacji protokołu Ethereum, napisana w języku Go. Przeczytaj więcej na geth.ethereum.org (opens in a new tab)

Gwei

Skrót od gigawei, nominał etheru, powszechnie używany do wyceny gazu. 1 gwei = 109 wei. 109 gwei = 1 ether.

H

Twarde rozwidlenie

Trwała rozbieżność w blockchainie; znana również jako zmiana typu hard fork. Zwykle występuje, gdy niezaktualizowane węzły nie mogą walidować bloków utworzonych przez zaktualizowane węzły, które przestrzegają nowszych zasad konsensusu. Nie należy mylić z rozwidleniem, miękkim rozwidleniem, forkiem oprogramowania lub forkiem w Git.

Hash

Odcisk palca o stałej długości dla danych wejściowych o zmiennym rozmiarze, generowany przez funkcję skrótu. (Zobacz Keccak-256).

Wskaźnik haszowania

Liczba obliczeń hashy wykonywanych na sekundę przez komputery z uruchomionym oprogramowaniem do kopania.

Konsensus holograficzny

Odnosi się do sposobu podejmowania decyzji przez dużą grupę poprzez umożliwienie głosowania mniejszej grupie reprezentatywnych osób. Następnie wszyscy inni zgadzają się z tym, o ile ufają, że mała grupa wykonała dobrą robotę.
Jest to używane w niektórych społecznościach internetowych do szybkiego podejmowania decyzji bez konieczności głosowania przez wszystkich nad wszystkim, przy jednoczesnym upewnieniu się, że decyzje są sprawiedliwe i reprezentują to, czego chce większość ludzi.

Homestead

Drugi etap rozwoju Ethereum, uruchomiony w marcu 2016 r. na bloku 1 150 000.

I

Indeks

Struktura sieciowa mająca na celu optymalizację zapytań o informacje z całego blockchaina poprzez zapewnienie wydajnej ścieżki do źródła ich przechowywania.

Zintegrowane środowisko programistyczne (IDE)

Interfejs użytkownika, który zazwyczaj łączy w sobie edytor kodu, kompilator, środowisko uruchomieniowe i debugger. Więcej o zintegrowanych środowiskach programistycznych.

Problem niezmienności wdrożonego kodu

Gdy kod kontraktu (lub biblioteki) zostanie wdrożony, staje się niezmienny. Standardowe praktyki tworzenia oprogramowania opierają się na możliwości naprawiania ewentualnych błędów i dodawania nowych funkcji, więc stanowi to wyzwanie dla rozwoju inteligentnych kontraktów. Więcej o wdrażaniu inteligentnych kontraktów.

Transakcja wewnętrzna

Transakcja wysłana z konta kontraktu na inne konto kontraktu lub EOA (zobacz wiadomość).

Emisja

Wybijanie nowego etheru w celu nagradzania za proponowanie bloków, poświadczenia i zgłaszanie nieprawidłowości.

K

Funkcja wyprowadzania klucza (KDF)

Znana również jako „algorytm rozciągania hasła”, jest używana przez formaty magazynu kluczy do ochrony przed atakami siłowymi (brute-force), słownikowymi i z użyciem tęczowych tablic na szyfrowanie hasła, poprzez wielokrotne haszowanie hasła.

Klucz

W kontekście Ethereum klucze to kody cyfrowe: klucz publiczny do odbierania transakcji oraz klucz prywatny do uzyskiwania dostępu i wysyłania środków.
Klucze publiczne: Mogą być udostępniane otwarcie.
Klucze prywatne: Są utrzymywane w tajemnicy przez właściciela.

Magazyn kluczy

Para klucz prywatny/adres każdego konta istnieje jako pojedynczy plik klucza w kliencie Ethereum. Są to pliki tekstowe JSON, które zawierają zaszyfrowany klucz prywatny konta, który można odszyfrować tylko za pomocą hasła wprowadzonego podczas tworzenia konta.

Keccak-256

Kryptograficzna funkcja hash używana w Ethereum. Keccak-256 został ustandaryzowany jako SHA-3.

L

Warstwa 1 (L1)

Warstwa 1 (L1) odnosi się do głównego blockchaina w wielopoziomowej sieci blockchain. Na przykład Ethereum i Bitcoin to blockchainy warstwy 1. Wiele blockchainów warstwy 2 przenosi zasobochłonne transakcje na swój oddzielny blockchain, jednocześnie nadal korzystając z blockchaina warstwy 1 Ethereum lub Bitcoina w celach bezpieczeństwa.

Warstwa 2 (L2)

Sieci warstwy 2 (L2) to kolejne sieci zbudowane na głównej sieci Ethereum, aby transakcje były szybsze i tańsze. Więcej o warstwie 2.

Biblioteka

Specjalny typ kontraktu, który nie ma funkcji płatnych (payable), funkcji rezerwowej (fallback) ani przechowywania danych. W związku z tym nie może odbierać ani przechowywać etheru, ani przechowywać danych. Biblioteka służy jako wcześniej wdrożony kod, który inne kontrakty mogą wywoływać do obliczeń tylko do odczytu. Więcej o bibliotekach inteligentnych kontraktów.

Lekki klient

Klient Ethereum, który nie przechowuje lokalnej kopii blockchaina ani nie waliduje bloków i transakcji. Oferuje funkcje portfela i może tworzyć oraz rozgłaszać transakcje.

Płynność

Płynność to miara tego, jak szybko i łatwo aktywo może zostać zamienione na gotówkę lub inne aktywo. Zdecentralizowane giełdy, takie jak Uniswap, mają wiele pul płynności, w których posiadacze aktywów mogą deponować swoje środki, a inwestorzy mogą je kupować i sprzedawać w sposób zdecentralizowany w zamian za nagrody.

Tokeny płynności

Tokeny płynności (LST) to cyfrowe tokeny wydawane uczestnikom, którzy deponują aktywa w puli płynności, czyli zbiorze środków zablokowanych w inteligentnym kontrakcie i używanych do ułatwienia handlu na zdecentralizowanej giełdzie (DEX).
Tokeny te reprezentują udział uczestnika w puli i mogą zostać później wymienione na początkowy depozyt plus część opłat transakcyjnych wygenerowanych przez aktywność puli. Zasadniczo tokeny płynności służą jako dowód własności lub stawki w puli płynności, pozwalając posiadaczom na zdobywanie nagród, jednocześnie zapewniając niezbędną płynność innym do wydajnego handlu różnymi parami kryptowalut.

LMD-GHOST

Algorytm wyboru rozwidlenia używany przez klienty konsensusu Ethereum do identyfikacji czoła łańcucha. LMD-GHOST to akronim oznaczający „Latest Message Driven Greediest Heaviest Observed SubTree”, co oznacza, że czołem łańcucha jest blok z największą akumulacją poświadczeń w swojej historii.

M

Sieć główna

Skrót od „sieć główna”, jest to główny publiczny blockchain Ethereum.

Maksymalna opłata za gaz

Opłata maksymalna to absolutnie maksymalna kwota, jaką użytkownik jest skłonny zapłacić za jednostkę gazu (gwei), aby transakcja została włączona do bloku.

Drzewo Merkle Patricia (MPT)

Struktura danych używana w Ethereum do wydajnego przechowywania par klucz-wartość.

Korzeń drzewa Merklego

Korzeń drzewa Merklego to pojedynczy, najwyższy hash drzewa Merklego. Weryfikuje on wszystkie transakcje w bloku.

Wiadomość

Transakcja wewnętrzna, która nigdy nie jest serializowana i jest wysyłana tylko w obrębie EVM.

Wywołanie wiadomości

Akt przekazania wiadomości z jednego konta na drugie. Jeśli konto docelowe jest powiązane z kodem EVM, maszyna wirtualna zostanie uruchomiona ze stanem tego obiektu, a wiadomość zostanie przetworzona.

Maksymalna wartość do wyodrębnienia (MEV)

Maksymalna wartość, jaką można wyodrębnić z produkcji bloku ponad standardową nagrodę za blok i opłaty za gaz poprzez włączanie, wykluczanie i zmianę kolejności transakcji w bloku. Więcej o maksymalnej wartości do wyodrębnienia (MEV).

Kopanie

Proces wielokrotnego haszowania nagłówka bloku przy jednoczesnym zwiększaniu wartości nonce, aż wynik będzie zawierał określoną liczbę wiodących zer binarnych. Jest to proces, za pomocą którego nowe bloki są dodawane do blockchaina opartego na dowodzie pracy (PoW). W ten sposób Ethereum było zabezpieczane przed przejściem na dowód stawki (PoS).

Górnik

Węzeł sieci, który znajduje prawidłowy dowód pracy (PoW) dla nowych bloków poprzez wielokrotne haszowanie (zobacz Ethash). Górnicy nie są już częścią Ethereum – zostali zastąpieni przez walidatorów, gdy Ethereum przeszło na dowód stawki (PoS).

Wybijać

Wybijanie to proces tworzenia nowych tokenów i wprowadzania ich do obiegu, aby mogły być używane. Jest to zdecentralizowany mechanizm tworzenia nowego tokena bez udziału centralnego organu.

Multisig

Multisig (wielopodpis) odnosi się do cyfrowego portfela lub konta, które wymaga wielu podpisów lub zatwierdzeń do wykonania transakcji, co zwiększa bezpieczeństwo.
Dodaje to dodatkowe bezpieczeństwo w porównaniu do tradycyjnych kont z jednym podpisem, gdzie wymagana jest zgoda tylko jednej osoby.

N

Sieć

Odnosi się do sieci Ethereum, sieci peer-to-peer, która propaguje transakcje i bloki do każdego węzła Ethereum (uczestnika sieci). Więcej o sieciach.

Moc obliczeniowa sieci

Zbiorcza moc obliczeniowa wytwarzana przez całą sieć kopiącą. Kopanie w Ethereum zostało wyłączone, gdy Ethereum przeszło na dowód stawki (PoS).

Niewymienny token (NFT)

Unikalny cyfrowy przedmiot, który możesz posiadać, taki jak sztuka lub przedmioty kolekcjonerskie, weryfikowany przez technologię blockchain. Więcej o niewymiennych tokenach (NFT).

Węzeł

Klient oprogramowania, który uczestniczy w sieci. Więcej o węzłach i klientach.

Nonce

W kryptografii wartość, która może być użyta tylko raz. Nonce konta to licznik transakcji na każdym koncie, który jest używany do zapobiegania atakom typu replay (powtórzenia).

O

Pozałańcuchowy

Pozałańcuchowy (offchain) oznacza każdą transakcję lub dane, które istnieją poza blockchainem. Ponieważ zatwierdzanie każdej transakcji onchain może być drogie i nieefektywne, narzędzia stron trzecich, takie jak wyrocznie obsługujące dane cenowe, lub rozwiązania warstwy 2, które wykonują większą przepustowość transakcji, obsługują większość pracy związanej z przetwarzaniem pozałańcuchowo i przesyłają informacje onchain w rzadszych odstępach czasu.

Blok ommer

Gdy górnik w systemie dowodu pracy (PoW) znajdzie prawidłowy blok, inny górnik mógł już opublikować konkurencyjny blok, który jako pierwszy zostaje dodany do szczytu blockchaina. Ten prawidłowy, ale nieaktualny blok może zostać włączony przez nowsze bloki jako ommery i otrzymać częściową nagrodę za blok. Termin „ommer” jest preferowanym, neutralnym płciowo określeniem dla rodzeństwa bloku nadrzędnego, ale czasami jest również nazywany „wujkiem” (uncle). Było to powszechne w Ethereum, gdy było ono siecią opartą na dowodzie pracy (PoW). Teraz, gdy Ethereum używa dowodu stawki (PoS), na każdy slot wybierany jest tylko jeden proponujący blok.

Onchain

Odnosi się do działań lub transakcji, które mają miejsce na blockchainie i są publicznie dostępne.

Pomyśl o tym jak o zapisywaniu czegoś w dużym, wspólnym notatniku, który każdy może zobaczyć i sprawdzić, upewniając się, że cokolwiek zostanie zapisane (jak wysłanie cyfrowych pieniędzy lub zawarcie kontraktu), jest trwałe i nie może zostać zmienione ani wymazane.

Optymistyczny rollup

Optymistyczny rollup to rozwiązanie warstwy 2, które przyspiesza transakcje w Ethereum, zakładając, że są one domyślnie ważne, chyba że zostaną zakwestionowane. Więcej o optymistycznych rollupach.

Wyrocznia

Wyrocznia to most między blockchainem a światem rzeczywistym. Działają one jako onchainowe API, z których można pobierać informacje i używać ich w inteligentnych kontraktach. Więcej o wyroczniach.

P

Węzeł równorzędny

Połączone komputery z uruchomionym oprogramowaniem klienta Ethereum, które mają identyczne kopie blockchaina.

Sieć peer-to-peer

Sieć komputerów (węzłów równorzędnych), które wspólnie są w stanie wykonywać funkcje bez potrzeby scentralizowanych usług opartych na serwerach.
Taka konfiguracja jest często używana do udostępniania plików (np. BitTorrent), informacji lub walut cyfrowych, pozwalając na bardziej bezpośrednią i potencjalnie bardziej wydajną wymianę między użytkownikami.

Niewymagający pozwoleń

Niewymagający pozwoleń oznacza, że każdy może dołączyć i korzystać z systemu takiego jak Ethereum. Jest on otwarty dla wszystkich i nie wymaga żadnego zatwierdzenia.

Plasma

Pozałańcuchowe rozwiązanie skalujące, które wykorzystuje dowody oszustwa, podobnie jak optymistyczne rollupy. Plasma ogranicza się do prostych transakcji, takich jak podstawowe transfery tokenów i wymiany. Więcej o technologii Plasma.

Klucz prywatny

Klucz prywatny to tajny kod, który udowadnia, że jesteś właścicielem swoich cyfrowych pieniędzy i pozwala Ci je wydawać, podobnie jak PIN do Twojego konta. NIGDY GO NIE UDOSTĘPNIAJ.

Łańcuch prywatny

W pełni prywatny blockchain to taki, który ma dostęp wymagający zezwolenia i nie jest publicznie dostępny do użytku.

POAP

Protokół dowodu obecności (Proof of Attendance Protocol) służy do tworzenia cyfrowego przedmiotu kolekcjonerskiego (NFT), który udowadnia, że uczestniczyłeś w określonym wydarzeniu lub aktywności.

Dowód stawki (PoS)

Metoda, za pomocą której protokół blockchaina kryptowaluty ma na celu osiągnięcie rozproszonego konsensusu. PoS wymaga od użytkowników udowodnienia własności określonej ilości kryptowaluty (ich „stawki” w sieci), aby móc uczestniczyć w walidacji transakcji. Więcej o dowodzie stawki (PoS).

Dowód pracy (PoW)

Mechanizm bezpieczeństwa dla blockchainów, który wymaga od węzłów zużycia energii w postaci obliczeń w celu znalezienia określonej wartości.

Proto-danksharding

Nowy typ transakcji, który akceptuje „bloby” danych dla Ethereum. Te dane typu „blob” są tymczasowo przechowywane w Beacon Chain przez 4096 epok (~18,2 dnia) i mogą być opcjonalnie usuwane po tym czasie, aby pomóc zmniejszyć wymagania sprzętowe dla operatorów węzłów.

Dobra publiczne

Dobra publiczne to rzeczy, z których każdy może korzystać za darmo, takie jak parki czy czyste powietrze, a korzystanie z nich nie powstrzymuje innych przed robieniem tego samego. Rządy często je zapewniają, ponieważ firmy zazwyczaj tego nie robią, gdyż nie mogą łatwo pobierać opłat za korzystanie z nich.

Klucz publiczny

Klucz publiczny to zestaw znaków, który pozwala innym bezpiecznie wysyłać Ci cyfrową walutę, podobnie jak adres e-mail dla pieniędzy.

R

Pokwitowanie

Dane zwracane przez klienta Ethereum w celu reprezentowania wyniku konkretnej transakcji, w tym hash transakcji, numer jej bloku, ilość zużytego gazu oraz, w przypadku wdrożenia inteligentnego kontraktu, adres kontraktu.

Atak ponownego wejścia

Atak polegający na tym, że kontrakt atakującego wywołuje funkcję kontraktu ofiary w taki sposób, że podczas wykonywania ofiara ponownie wywołuje kontrakt atakującego w sposób rekurencyjny. Może to skutkować na przykład kradzieżą środków poprzez pominięcie części kontraktu ofiary, które aktualizują salda lub zliczają kwoty wypłat. Więcej o atakach ponownego wejścia.

Nagroda

Ilość etheru przyznawana walidatorom, którzy wykonują określone funkcje, w tym proponowanie bloku lub uczestnictwo w komitecie synchronizacyjnym, w każdym slocie.

Recursive Length Prefix (RLP)

Standard kodowania zaprojektowany przez programistów Ethereum do kodowania i serializacji obiektów (struktur danych) o dowolnej złożoności i długości.

Rollupy

Rodzaj rozwiązania skalującego warstwy 2 (L2), które grupuje wiele transakcji i przesyła je do głównego łańcucha Ethereum w pojedynczej transakcji. Pozwala to na obniżenie kosztów gazu i zwiększenie przepustowości transakcji. Istnieją optymistyczne rollupy i rollupy wiedzy zerowej, które wykorzystują różne metody bezpieczeństwa, aby zaoferować te korzyści w zakresie skalowalności. Więcej o rollupach.

Zdalne wywołanie procedury (RPC)

RPC pozwala jednemu komputerowi zażądać danych lub akcji od drugiego przez sieć, podobnie jak proszenie o informacje za pomocą pilota.

S

Secure Hash Algorithm (SHA)

Rodzina kryptograficznych funkcji skrótu opublikowana przez National Institute of Standards and Technology (NIST).

Fraza odzyskiwania

Lista słów, którą otrzymujesz podczas tworzenia portfela cyfrowego. Działa jak hasło, które może pomóc Ci odzyskać dostęp do portfela w przypadku jego utraty, upewniając się, że nie stracisz swoich cyfrowych pieniędzy ani tokenów.

Sekwenser

Sekwenser to program odpowiedzialny za porządkowanie transakcji w sieci blockchain, w szczególności w ramach rozwiązań skalujących warstwy 2.

Serializacja

Proces konwersji struktury danych na ciąg bajtów.

Shard / łańcuch shardów

Łańcuchy shardów to odrębne sekcje całego blockchaina, za które mogą być odpowiedzialne podzbiory walidatorów. Pierwotnie miało to być rozwiązanie, dzięki któremu Ethereum miało skalować się do milionów transakcji na sekundę, ale obecnie zostało to zastąpione przez szybki rozwój skalowania za pomocą rollupów.

Łańcuch poboczny

Rozwiązanie skalujące, które wykorzystuje oddzielny łańcuch z innymi, często szybszymi zasadami konsensusu. Aby połączyć te łańcuchy poboczne z siecią główną, potrzebny jest most. Rollupy również wykorzystują łańcuchy poboczne, ale zamiast tego działają we współpracy z siecią główną. Więcej o łańcuchach pobocznych.

Podpisywanie

Kryptograficzne wykazanie, że transakcja została zatwierdzona przez posiadacza określonego klucza prywatnego.

Singleton

Termin z dziedziny programowania komputerowego, który opisuje obiekt, którego może istnieć tylko jedna instancja.

Slasher

Slasher to podmiot, który skanuje poświadczenia w poszukiwaniu przewinień podlegających cięciu. Cięcia są rozgłaszane w sieci, a następny proponujący blok dodaje dowód do bloku. Proponujący blok otrzymuje następnie nagrodę za cięcie złośliwego walidatora.

Slot

Okres czasu (12 sekund), w którym nowe bloki mogą być proponowane przez walidatora w systemie dowodu stawki (PoS). Slot może być pusty. 32 sloty tworzą epokę. Więcej o dowodzie stawki.

Inteligentny kontrakt

Inteligentny kontrakt to program, który automatycznie wykonuje umowy na blockchainie, podobnie jak samowykonująca się umowa cyfrowa. Wprowadzenie do inteligentnych kontraktów.

SNARK

Skrót od „succinct non-interactive argument of knowledge” (zwięzły nieinteraktywny argument wiedzy), SNARK to rodzaj dowodu z wiedzą zerową. Więcej o rollupach wiedzy zerowej.

Miękkie rozwidlenie

Rozbieżność w blockchainie, która występuje, gdy zmieniają się zasady konsensusu. W przeciwieństwie do twardego rozwidlenia, miękkie rozwidlenie jest wstecznie kompatybilne; zaktualizowane węzły mogą walidować bloki utworzone przez niezaktualizowane węzły, o ile przestrzegają one nowych zasad konsensusu.

Solidity

Proceduralny (imperatywny) język programowania o składni podobnej do JavaScript, C++ lub Java. Najpopularniejszy i najczęściej używany język do tworzenia inteligentnych kontraktów w Ethereum. Stworzony przez dr. Gavina Wooda. Więcej o Solidity.

Wbudowany asembler w Solidity

Język asemblera EVM w programie napisanym w Solidity. Obsługa wbudowanego asemblera w Solidity ułatwia pisanie niektórych operacji.

Stablecoin

Stablecoin to rodzaj kryptowaluty zaprojektowanej tak, aby miała stabilną wartość, często powiązaną z walutą lub towarem (np. dolarem amerykańskim), w celu zminimalizowania zmienności cen. Więcej o stablecoinach.

Staking

Zdeponowanie określonej ilości etheru (Twojej stawki), aby zostać walidatorem i zabezpieczyć sieć. Walidator sprawdza transakcje i proponuje bloki w modelu konsensusu dowodu stawki (PoS). Staking daje Ci ekonomiczną zachętę do działania w najlepszym interesie sieci. Otrzymasz nagrody za wykonywanie swoich obowiązków walidatora, ale stracisz różne kwoty ETH, jeśli tego nie zrobisz. Więcej o stakingu w Ethereum.

Pula stakingowa

Połączone ETH więcej niż jednego stakującego w Ethereum, używane do osiągnięcia 32 ETH wymaganych do aktywacji zestawu kluczy walidatora. Operator węzła używa tych kluczy do uczestnictwa w konsensusie, a nagrody za blok są dzielone między stakujących, którzy wnieśli wkład. Pule stakingowe lub delegowanie stakingu nie są natywne dla protokołu Ethereum, ale społeczność stworzyła wiele rozwiązań. Więcej o stakingu grupowym.

STARK

Skrót od „scalable transparent argument of knowledge” (skalowalny, przejrzysty argument wiedzy), STARK to rodzaj dowodu z wiedzą zerową. Więcej o rollupach wiedzy zerowej.

Stan

Migawka wszystkich sald i danych w określonym momencie na blockchainie, zwykle odnosząca się do warunków w konkretnym bloku.

Kanały stanu

Rozwiązanie warstwy 2 (L2), w którym między uczestnikami tworzony jest kanał, w którym mogą oni swobodnie i tanio przeprowadzać transakcje. Tylko transakcja otwierająca i zamykająca kanał jest wysyłana do sieci głównej. Pozwala to na bardzo wysoką przepustowość transakcji, ale opiera się na znajomości liczby uczestników z góry i zablokowaniu środków. Więcej o kanałach stanu.

Większość kwalifikowana

Większość kwalifikowana to termin określający kwotę przekraczającą 2/3 (66%) całkowitego stakowanego etheru zabezpieczającego Ethereum. Głosowanie większością kwalifikowaną jest wymagane, aby bloki zostały sfinalizowane w Beacon Chain.

Atak Sybil

Ataki Sybil polegają na tym, że pojedyncze osoby oszukują system, aby myślał, że są wieloma osobami, w celu zwiększenia swoich wpływów.

Synchronizacja

Proces pobierania całej najnowszej wersji blockchaina do węzła.

Komitet synchronizacyjny

Komitet synchronizacyjny to losowo wybrana grupa walidatorów, która odświeża się co około 27 godzin. Ich celem jest dodawanie swoich podpisów do prawidłowych nagłówków bloków. Komitety synchronizacyjne pozwalają lekkim klientom śledzić czoło blockchaina bez konieczności dostępu do całego zestawu walidatorów.

Szabo

Nominał etheru. 1 szabo = 1012 wei. 106 szabo = 1 ether.

T

Końcowa całkowita trudność (TTD)

Całkowita trudność to suma trudności kopania Ethash dla wszystkich bloków do określonego punktu w blockchainie. Końcowa całkowita trudność to określona wartość całkowitej trudności, która została użyta jako wyzwalacz dla klientów warstwy wykonawczej do wyłączenia ich funkcji kopania i propagacji bloków, umożliwiając sieci przejście na dowód stawki. Nie ma to już znaczenia, ponieważ Ethereum przeszło na dowód stawki (PoS).

Sieć testowa

Skrót od „sieć testowa”, sieć używana do symulacji zachowania głównej sieci Ethereum.

Token

Zbywalne dobro wirtualne zdefiniowane w inteligentnych kontraktach na blockchainie Ethereum.

Fabryka tokenów

Fabryka tokenów to inteligentny kontrakt, który ułatwia tworzenie tokenów w ramach określonego standardu, takiego jak ERC-20, ERC-721 lub ERC-1155. Inteligentny kontrakt działa jako szablon, pozwalając użytkownikom na wdrażanie nowych tokenów z niestandardowymi parametrami, takimi jak nazwa, symbol, podaż i dodatkowe funkcje, bez tworzenia nowego inteligentnego kontraktu od zera.

Transakcja

Dane zatwierdzone w blockchainie Ethereum, podpisane przez konto źródłowe, skierowane na określony adres. Transakcja zawiera metadane, takie jak limit gazu dla tej transakcji. Więcej o transakcjach.

Opłata transakcyjna

Opłata, którą musisz uiścić za każdym razem, gdy korzystasz z sieci Ethereum. Przykłady obejmują wysyłanie środków ze swojego portfela lub interakcję ze zdecentralizowaną aplikacją (dapp), taką jak wymiana tokenów lub zakup przedmiotu kolekcjonerskiego. Możesz o tym myśleć jak o opłacie za usługę. Opłata ta będzie się zmieniać w zależności od tego, jak bardzo obciążona jest sieć. Dzieje się tak, ponieważ walidatorzy, czyli osoby odpowiedzialne za przetwarzanie Twojej transakcji, prawdopodobnie potraktują priorytetowo transakcje z wyższymi opłatami – więc zatory wymuszają wzrost ceny.

Na poziomie technicznym Twoja opłata transakcyjna zależy od tego, ile gazu wymaga Twoja transakcja.

Zmniejszenie opłat transakcyjnych jest obecnie przedmiotem ogromnego zainteresowania. Zobacz Warstwa 2 (L2).

Założenia dotyczące zaufania

Założenia dotyczące zaufania to podstawowe przekonania na temat bezpieczeństwa i niezawodności systemu, które określają, czemu ufamy, aby system mógł funkcjonować.

Brak konieczności zaufania

Zdolność sieci do pośredniczenia w transakcjach bez konieczności ufania stronie trzeciej przez którąkolwiek z zaangażowanych stron.

Kompletny w sensie Turinga

Pojęcie nazwane na cześć angielskiego matematyka i informatyka Alana Turinga – system reguł manipulacji danymi (taki jak zestaw instrukcji komputera, język programowania lub automat komórkowy) nazywa się „kompletnym w sensie Turinga” lub „obliczeniowo uniwersalnym”, jeśli można go użyć do symulacji dowolnej maszyny Turinga.

V

Walidator

Węzeł w systemie dowodu stawki (PoS) odpowiedzialny za przechowywanie danych, przetwarzanie transakcji i dodawanie nowych bloków do blockchaina. Aby aktywować oprogramowanie walidatora, musisz móc stakować 32 ETH. Więcej o stakingu w Ethereum.

Cykl życia walidatora

Sekwencja stanów, w których może znajdować się walidator. Obejmują one:

  • zdeponowany (deposited): Co najmniej 32 ETH zostało zdeponowane w kontrakcie depozytowym przez walidatora
  • oczekujący (pending): walidator znajduje się w kolejce aktywacyjnej, czekając na przegłosowanie do sieci przez istniejących walidatorów
  • aktywny (active): obecnie poświadcza i proponuje bloki
  • cięcie (slashing): walidator zachował się niewłaściwie i podlega cięciu
  • wychodzący (exiting): walidator został oznaczony do opuszczenia sieci, dobrowolnie lub z powodu wyrzucenia.

Dowód ważności

Model bezpieczeństwa dla niektórych rozwiązań warstwy 2 (L2), w którym w celu zwiększenia szybkości transakcje są zwijane w partie i przesyłane do Ethereum w pojedynczej transakcji. Obliczenia transakcji są wykonywane pozałańcuchowo, a następnie dostarczane do głównego łańcucha wraz z dowodem ich ważności. Ta metoda zwiększa możliwą liczbę transakcji przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa. Niektóre rollupy wykorzystują dowód oszustwa. Więcej o rollupach wiedzy zerowej.

Validium

Rozwiązanie pozałańcuchowe, które wykorzystuje dowody ważności do poprawy przepustowości transakcji. W przeciwieństwie do rollupów wiedzy zerowej, dane validium nie są przechowywane w sieci głównej warstwy 1 (L1). Więcej o validium.

Vyper

Język programowania wysokiego poziomu o składni podobnej do Pythona. Ma na celu zbliżenie się do czysto funkcyjnego języka. Stworzony przez Vitalika Buterina. Więcej o Vyper.

W

Portfel

Portfel to cyfrowe narzędzie do przechowywania, wysyłania i odbierania waluty cyfrowej, podobnie jak wirtualna portmonetka na Twoje pieniądze online. Więcej o portfelach Ethereum.

Web3

Web3 to nowy internet z blockchainem, w którym użytkownicy kontrolują swoje dane i transakcje, a nie firmy. Nie ma potrzeby udostępniania żadnych danych osobowych. Więcej o Web3.

Wei

Najmniejszy nominał etheru. 1018 wei = 1 ether.

Opakowany token

Oparty na blockchainie token, który reprezentuje inną kryptowalutę lub aktywo w innej sieci. Na przykład opakowany ether (WETH) reprezentuje ether (ETH) w formacie zgodnym ze standardem tokenów ERC-20 w Ethereum. Oryginalne aktywo jest bezpiecznie zablokowane przez inteligentny kontrakt, a równoważny opakowany token jest wybijany. Mechanizm ten umożliwia interoperacyjność w obrębie blockchainów i między nimi, pozwalając na płynne korzystanie z aktywów takich jak ETH w zdecentralizowanych aplikacjach przy jednoczesnym zachowaniu ich wartości.

Z

Adres zerowy

Adres Ethereum, składający się w całości z zer, który jest często używany jako adres do usuwania tokenów z posiadanego obiegu. Wprowadza się rozróżnienie między tokenami formalnie usuniętymi z indeksu inteligentnego kontraktu za pomocą metody burn(), a tymi wysłanymi na ten adres.

Dowód z wiedzą zerową

Dowód z wiedzą zerową to metoda kryptograficzna, która pozwala osobie udowodnić, że stwierdzenie jest prawdziwe, bez przekazywania jakichkolwiek dodatkowych informacji. Więcej o rollupach wiedzy zerowej.

Rollup wiedzy zerowej

Rollup transakcji, który wykorzystuje dowody ważności, aby zaoferować zwiększoną przepustowość transakcji warstwy 2 (L2) przy jednoczesnym wykorzystaniu bezpieczeństwa zapewnianego przez sieć główną (warstwa 1 (L1)). Chociaż nie mogą obsługiwać złożonych typów transakcji, takich jak optymistyczne rollupy, nie mają problemów z opóźnieniami, ponieważ transakcje są w sposób możliwy do udowodnienia ważne w momencie ich przesłania. Więcej o rollupach wiedzy zerowej.

Źródła

Częściowo na podstawie Mastering Ethereum (opens in a new tab) autorstwa Andreasa M. Antonopoulosa i Gavina Wooda (opens in a new tab) na licencji CC-BY-SA

Wnieś swój wkład w tę stronę

Zapomnieliśmy o czymś? Widzisz jakieś błędy? Pomóż nam wprowadzać ulepszenia, współtworząc ten słownik na GitHubie!

Dowiedz się więcej o tym, jak wnieść swój wkład

Ostatnia aktualizacja strony: 22 kwietnia 2026

Czy ten artykuł był pomocny?