απογευματινό αεράκι του καλοκαιριού / σ’ ευχαριστώ που με χαϊδεύεις και με δροσίζεις / κι ας μην ξέρω από πού έρχεσαι / και πού πηγαίνεις
Οσο πιο «μη πολιτικό» προσπαθεί κανείς να κάνει ένα φεστιβάλ, τόσο πιο φορτισμένα πολιτικό γίνεται… Αυτό μας έμεινε από τη φετινή Μπερλινάλε…
Οσο κι αν προσπάθησαν ο θεσμός του φεστιβάλ κινηματογράφου Βερολίνου μέσω της διευθύνουσας συμβούλου του Τρίσια Τερτλ και του επικεφαλής της κριτικής επιτροπής Βιμ Βέντερς να «θάψουν» το ζήτημα της Παλαιστίνης, τόσο εκείνο άνθιζε. Οσο προσπάθησαν να πείσουν ότι Τέχνη και πολιτική είναι δύο αντίθετες έννοιες, τόσο φανερώθηκαν δημιουργοί που με τη στάση και το έργο τους έδειξαν ότι οι καλλιτέχνες, οι πιο ευαίσθητοι δέκτες του καιρού μας, δεν μπορούν να μην καταπιάνονται με ό,τι τους καίει…
Κι αυτό φάνηκε από τις ηχηρές αποχωρήσεις και από τις ομιλίες στην τελετή λήξης του φεστιβάλ, αλλά και στην παράλληλη εκδήλωση του οργανισμού Cinema for Peace, στον οποίον χωρούν… οι θύτες και τα θύματα.
Η Καουτέρ Μπεν Χάνια, η σκηνοθέτης της ταινίας «Η Φωνή της Χιντ Ρατζάμπ», αρνήθηκε να παραλάβει το βραβείο της, κάνοντας την παρακάτω δήλωση:
«Απόψε αισθάνομαι περισσότερο ευθύνη παρά ευγνωμοσύνη. Η ταινία μου δεν είναι μόνο για την Χιντ, είναι για ένα σύστημα που δολοφονεί, που έκανε δυνατή τη δολοφονία της. Αυτό που συνέβη στην Χιντ δεν αποτελεί εξαίρεση. Είναι μέρος μιας γενοκτονίας. Και απόψε, στο Βερολίνο, υπάρχουν άνθρωποι που έδωσαν πολιτική κάλυψη σε αυτή τη γενοκτονία, αναδιατυπώνοντας τη μαζική δολοφονία αμάχων ως αυτοάμυνα, ως σύνθετες περιστάσεις. Υποτιμώντας όσους διαμαρτύρονται…
Ο ισραηλινός στρατός σκότωσε την Χιντ Ρατζάμπ. Σκότωσε την οικογένειά της. Σκότωσε τους δύο παραϊατρικούς που ήρθαν να τη σώσουν, με τη συνενοχή των πιο ισχυρών κυβερνήσεων και θεσμών του κόσμου.
Αρνούμαι να αφήσω τους θανάτους τους να γίνουν φόντο για μια ευγενική ομιλία για την ειρήνη. Οχι όσο οι δομές που τους επέτρεψαν να παραμείνουν ανέγγιχτες. Ετσι, απόψε, δεν θα πάρω αυτό το βραβείο σπίτι. Το αφήνω εδώ ως υπενθύμιση. Και όταν η ειρήνη επιδιώκεται ως νομική και ηθική υποχρέωση, που βασίζεται στη λογοδοσία για τη γενοκτονία, τότε θα επιστρέψω και θα την δεχτώ με χαρά».
Αξίζει να σημειωθεί ότι η Καουτέρ Μπεν Χάνια διέκοψε την προηγούμενη ταινία που ετοίμαζε, μόλις άκουσε τη φωνή της Χιντ στο διαδίκτυο και αποφάσισε να κάνει τη φωνή της ταινία για όλα τα δολοφονημένα παιδιά της Παλαιστίνης. Μπορεί να μην πήρε το Χρυσό Λιοντάρι της Βενετίας, ούτε το Bafta καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας, όμως κατάφερε με τη στάση της να διεξαχθεί ολόκληρη πορεία στο Φεστιβάλ Βενετίας υπέρ της Παλαιστίνης και να ακουστεί το όνομα Χιντ Ρατζάμπ στα πέρατα του κόσμου.
Και στην τελετή λήξης υπήρξαν σκηνοθέτες που εξέφρασαν την αντίθεσή τους. Ο Αμπνταλάχ Αλκχατίμπ, που βραβεύτηκε για την ταινία του «Chronicles From the Siege». Ο Αλκχατίμπ ανέβηκε στη σκηνή φορώντας καφίγια, υψώνοντας τη σημαία της Παλαιστίνης και συγκλόνισε με την ομιλία του.
«Θα μπορούσα να πω ευχαριστώ και πόσο χαρούμενος είμαι, αλλά είμαι Παλαιστίνιος και θα μιλήσω για την Παλαιστίνη.
Πιέστηκα πολύ να συμμετάσχω στο Φεστιβάλ, αλλά ήρθα γιατί ήθελα να σταθώ εδώ και να πω πως μια μέρα η Παλαιστίνη θα είναι ελεύθερη και θα έχουμε το δικό μας φεστιβάλ στη μέση της Γάζας, στη μέση άλλων πόλεων της Παλαιστίνης που θα συμπαραστέκεται σε όσους βρίσκονται κάτω από κατοχή, πολιορκία και δικτατορία σε όλο τον κόσμο.
Και θα βάζουμε την πολιτική πάνω από το σινεμά, την αντίσταση πάνω από την τέχνη, την ελευθερία πάνω από την ομορφιά και τον άνθρωπο πάνω από την κουλτούρα.
Η μέρα που περιμέναμε έρχεται και όταν οι άνθρωποι θα σε ρωτούν τι συνέβη εκεί, πες τους ότι η Παλαιστίνη θα θυμάται όλους όσους την υποστήριξαν και όλους όσους στάθηκαν απέναντί της. Απέναντι στο δικαίωμά μας να ζήσουμε με αξιοπρέπεια.
Εκείνους που επέλεξαν τη σιωπή, εκείνους που επέλεξαν να μείνουν σιωπηλοί.
Κάποιοι μου είπαν ότι θα έπρεπε να φοβάμαι να πω όλα αυτά, επειδή είμαι πρόσφυγας στη Γερμανία, και υπάρχουν πολλές κόκκινες γραμμές, αλλά δεν με νοιάζει. Με νοιάζει για τους ανθρώπους μου και την Παλαιστίνη.
Γι’ αυτό θα πω την τελευταία μου λέξη στη γερμανική κυβέρνηση. Η γερμανική κυβέρνηση είναι συνεργός στη γενοκτονία στη Γάζα και είναι αρκετά έξυπνη για να το αντιλαμβάνεται και να μην ενδιαφέρεται γι’ αυτό. Λευτεριά στην Παλαιστίνη από τώρα μέχρι και το τέλος του κόσμου».
Στο τέλος της ομιλίας, ο Γερμανός υπουργός Περιβάλλοντος Κάρστεν Σνάιντερ, ο οποίος βρισκόταν στο ακροατήριο, αποχώρησε…
Αντιγράφω την ανακοίνωση του Πανελλήνιου Μουσικού Συλλόγου (22-9-2025):
Αλληλεγγύη στον Ισραηλινό αρχιμουσικό Ίλαν Βολκόφ που συνελήφθη επειδή καταγγέλλει την γενοκτονία σε βάρος του Παλαιστινιακού λαού
Ο Πανελλήνιος Μουσικός Σύλλογος χαιρετίζει την περήφανη στάση του Ισραηλινού αρχιμουσικού Ιλαν Βολκόφ ο οποίος φέρεται να συνελήφθη ενώ συμμετείχε σε διαδήλωση στην Λωρίδα της Γάζας ενάντια στην ισοπέδωση της και τον εκτοπισμό και την γενοκτονία του λαού της Παλαιστίνης. Στο βίντεο φαίνεται να φωνάζει κατά την σύλληψή του: “Σταματήστε την γενοκτονία. Καταστρέφει τα πάντα. Σταματήστε την τώρα”.
[σ.σ. Το στιγμιότυπο της σύλληψης μπορείτε να δείτε εδώ κι εδώ]
Πριν λίγες μέρες, κατά την έναρξη της συναυλίας την οποία διεύθυνε στο Albert Hall του Λονδίνου, στα πλαίσια του BBC Proms Festival απευθύνθηκε στο κοινό λέγοντας τα παρακάτω λόγια:
«Η καρδιά μου είναι γεμάτη πόνο εδώ και μήνες. Είμαι Ισραηλινός, αγαπάω την πατρίδα μου, αλλά αυτό που συμβαίνει είναι φρικτό και τρομακτικό σε μέγεθος αφάνταστο» ξεσηκώνοντας δυνατά χειροκροτήματα αλλά και αποδοκιμασίες. «Μπορείτε να αποχωρήσετε εάν δεν θέλετε πολιτική. Η πολιτική είναι μέρος της ζωής. Γνωρίζω πως πολλοί από εμάς αισθάνονται εντελώς απελπισμένοι μπροστά σε αυτό. Αθώοι Παλαιστίνιοι να σκοτώνονται κατά χιλιάδες, να εκτοπίζονται ξανά και ξανά, χωρίς νοσοκομεία, χωρίς σχολεία, χωρίς να ξέρουν πότε θα φάνε ξανά. Ισραηλινοί όμηροι να κρατιούνται σε απάνθρωπες συνθήκες για πάνω από 2 χρόνια και πολιτικοί κρατούμενοι να σαπίζουν στις Ισραηλινές φυλακές. Ισραηλινοί, Εβραίοι και Παλαιστίνιοι – αφήστε με να τελειώσω και μετά μπορείτε να με καταριέστε σε όλη την ζωή σας (αναφερόμενος σε κάποιους που προσπαθούν να τον σκεπάσουν με φωνές να μην ακούγεται) – Ισραηλινοί, Εβραίοι και Παλαιστίνιοι δεν μπορούμε να το σταματήσουμε αυτό μόνοι μας. Σας παρακαλώ, σας ικετεύω όλους να κάνετε ό,τι περνάει από το χέρι σας να σταματήσει αυτή η τρέλα. Κάθε μικρή δράση μετράει ενώ οι κυβερνήσεις διστάζουν και περιμένουν. Δεν μπορούμε να αφήσουμε να συνεχιστεί αυτό παραπέρα. Κάθε λεπτό που περνάει θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια εκατομμυρίων (ανθρώπων). Σας ευχαριστώ».
Στο πρόσωπο του Ίλαν Βολκόφ χαιρετίζουμε τις χιλιάδες λαού που αγωνίζονται ενάντια στην γενοκτονία μέσα στην καρδιά του κτήνους, μέσα στο κράτος δολοφόνο του Ισραήλ απέναντι στα εγκλήματα που διαπράττει. Ο ελληνικός λαός, οι λαοί όλοι του κόσμου είναι στο πλευρό του λαού του Ισραήλ που παλεύει ενάντια στην γενοκτονία, ενώ το ελληνικό κράτος, μαζί με τις ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, Ε.Ε. είναι στο πλευρό του κράτους του Ισραήλ που διαπράττει την γενοκτονία.
Απαιτούμε την άμεση απελευθέρωση του Ίλαν Βολκόφ και όλων των ανθρώπων που αγωνίζονται ενάντια στην κατοχή και την γενοκτονία. Απαιτούμε την άμεση διακοπή της στρατηγικής σχέσης με το κράτος δολοφόνο. Η ελληνική κυβέρνηση οφείλει να καταδικάσει την γενοκτονία και από την θέση της ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Να εφαρμοστεί άμεσα η απόφαση για αναγνώριση ανεξάρτητου Παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα του 1967 με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ, σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του ΟΗΕ αλλά και με την ομόφωνη απόφαση της ελληνικής Βουλής του 2015.
***
«Θέλω να ζήσω ειρηνικά. Θέλω να μεγαλώσω τα παιδιά μου ειρηνικά. Δεν θέλω να βιώσουν την κατοχή. Δεν θέλω να υποφέρουν όπως εγώ. Θέλουμε απλώς να ζήσουμε με την αξιοπρέπειά μας, την ελευθερία μας και τα δικαιώματά μας, χωρίς να υποφέρουμε. Πότε θα σταματήσει αυτό; Στην Ουμ αλ-Χάιρ η κατοχή μάς καταδικάζει σε πολυγενεακό τραύμα. Είδα τις πρώτες μπουλντόζες να φτάνουν στο χωριό μου πριν από 17 χρόνια. Τώρα, μετά τις πιο βάναυσες εβδομάδες της Ιστορίας μας, ο γιος μου θα κουβαλάει παρόμοιες οδυνηρές αναμνήσεις. Οι δυνάμεις κατεδάφισης μπαίνουν στο χωριό. Ολα τα παιδιά τρέχουν στις μητέρες τους, οι οποίες σπεύδουν να περισώσουν ό,τι μπορούν από τα σπίτια τους πριν είναι πολύ αργά. Ολοι παρακολουθούν με αγωνία ποιος θα μείνει άστεγος. Οι μπουλντόζες συγκεντρώνονται στο κέντρο του χωριού και μετά σταματούν. Οι στρατιώτες αποβιβάζονται. Οι άνθρωποι κοιτάζονται στα μάτια, ψάχνοντας για λόγια παρηγοριάς, αλλά δεν υπάρχουν. Τα παιδιά μας μας ρωτούν γιατί συμβαίνει αυτό, αλλά δεν έχουμε απαντήσεις. Ως γονιός, προσπάθησα να προστατεύσω τον 4χρονο γιο μου από αυτήν τη σκληρή πραγματικότητα όσο το δυνατόν περισσότερο, ώστε να μη χρειαστεί να κουβαλάει τις ίδιες αναμνήσεις με εμένα. Αλλά μερικές φορές, όσο καλός πατέρας κι αν είσαι, υπάρχουν πράγματα που δεν μπορείς να ελέγξεις. Και οι τελευταίες εβδομάδες ήταν από τις χειρότερες που έχουμε βιώσει ποτέ. Ο γιος μου έγινε μάρτυρας αυτών των επιθέσεων και έχει επηρεαστεί βαθιά από αυτές. Θέλει να μάθει τι συμβαίνει και γιατί. Γνωρίζει μάλιστα μερικούς από τους εποίκους ονομαστικά. Μερικές φορές του λέω ότι πήγαν φυλακή. Λέω ψέματα, αλλά θέλω να τον κάνω να νιώσει ασφαλής. Αλλά εξακολουθεί να βλέπει τις γιαγιάδες του, τα ξαδέρφια του και τις θείες του να καταρρέουν στο έδαφος μπροστά του. Είναι μια δύσκολη ανάμνηση και ξέρω ότι θα του μείνει χαραγμένη στη μνήμη».
Αυτά έγραφε μόλις το περασμένο καλοκαίρι σε άρθρο του ο Αουντα Χαθαλίν. Ο Αουντα ήταν ακτιβιστής, καθηγητής Αγγλικών στα σχολεία της Μασαφέρ Γιάτα και πατέρας τριών μικρών παιδιών. Ηταν αδερφικός φίλος και συναγωνιστής με τους Μπάζελ Αντρα και Γιούβαλ Αμπραχαμ, σκηνοθετών της ταινίας «Καμία άλλη γη». Αρκετά πλάνα του είναι κομμάτι της ταινίας που μας συγκλόνισε. Στις 28 Ιούλη, μόλις 31 ετών, έπεσε νεκρός από τα πυρά Ισραηλινού εποίκου ενώ προσπαθούσε να προστατεύσει τη γη και το χωριό του.
Σύμφωνα με βίντεο που δημοσίευσε ο Γιούβαλ Αμπραχαμ και με αυτόπτες μάρτυρες, ύποπτος για την εν ψυχρώ δολοφονία του είναι ο Ισραηλινός έποικος Γινόν Λεβί. Ο έποικος πυροβολούσε με μανία προς το κοινοτικό κέντρο του χωριού, εκεί όπου έπαιζαν μικρά παιδιά, και ο Αουντα κατέγραφε τα γεγονότα. Μετά το περιστατικό, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες και βίντεο από το σημείο, ο Λεβί παρέμεινε στην περιοχή και όταν έφτασαν Ισραηλινοί στρατιώτες, τους υπέδειξε ποιους Παλαιστίνιους ήθελε να συλλάβουν. Ο Λεβί συνελήφθη για ανθρωποκτονία εξ αμελείας και έχει τεθεί σε κατ’ οίκον περιορισμό μέχρι νεωτέρας.
Οι Παλαιστίνιοι δεν μπορούν ούτε να θρηνήσουν και να θάψουν τους νεκρούς τους. Ισραηλινοί στρατιώτες διέλυσαν την τέντα όπου θρηνούσαν τον νεκρό Αουντα, έριξαν δακρυγόνα και κρότου – λάμψης για να διαλύσουν το πλήθος που πήγε να εκφράσει τα συλλυπητήριά του και δήλωσαν στην οικογένειά του ότι δεν θα παραδώσουν τη σορό του μέχρι να συμφωνήσουν να μην τον θάψουν στο χωριό του…
***
Σκότωσαν συντελεστή από το ντοκιμαντέρ «No Other Land»
Οι επιθέσεις Εβραίων εποίκων με τις πλάτες του στρατού και της κυβέρνησης Νετανιάχου στην κατεχόμενη Δυτική Οχθη συνεχίζονται καθημερινά προκαλώντας ολοένα και περισσότερα θύματα.
Χτες ανακοινώθηκε η δολοφονία του 31χρονου δημοσιογράφου Οντέχ Μοχάμαντ Χαλίλ αλ Χαθαλίν που συμμετείχε στο οσκαρικό ντοκιμαντέρ «No Other Land» από πυρά του γνωστού εποίκου Γινόν Λεβί, σε βάρος του οποίου οι ΗΠΑ είχαν επιβάλλει κυρώσεις αλλά τις ήρε ο Πρόεδρος Τραμπ λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του. Λόγω της αναγνωρισιμότητας της ταυτότητας του θύματος, οι κατοχικές αρχές έθεσαν… υποτίθεται σε «κατ’οίκον» περιορισμό τον Λεβί.
Ο 31χρονος Χαθαλίν υπέκυψε στα τραύματά του στο χωριό Ουμ αλ Χαΐρ της περιοχής Μασαφίρ Γιατά, που βρίσκεται νότια της Χεβρώνας προσπαθώντας (μαζί με συγχωριανούς του) να αποτρέψει τους εποίκους να καταστρέψουν αγωγό ύδρευσης του χωριού. Μερικές ώρες πριν τη δολοφονία του αλ Χαθαλίν, δολοφονήθηκε από πυρά κατοχικών δυνάμεων στην είσοδο της πόλης Χεβρώνα ο 27χρονος Μοχάμεντ Σάμιρ Σουλεϊμάν αλ Τζαμάλ. Ο νεαρός αφέθηκε να πεθάνει από αιμορραγία καθώς ο στρατός εμπόδισε σκόπιμα το ασθενοφόρο να πλησιάσει την περιοχή για να τον μεταφέρει στο νοσοκομείο.
Αλλοι δύο Παλαιστίνιοι τραυματίστηκαν από τα πυρά εποίκων ενώ ήταν στα χωράφια τους.
***
Έποικος δολοφόνησε τον Οντέχ Χαθαλίν από το «No Other Land»
Η Δυτική Όχθη δεν παραμένει ανεπηρέαστη από την ισραηλινή βαρβαρότητα. Η βία από εποίκους κλιμακώνεται διαρκώς, με τελευταίο τραγικό παράδειγμα τον Οντέχ Χαθαλίν, που συμμετείχε στην παραγωγή της βραβευμένης με Όσκαρ ταινίας «No Other Land». Ο Χαθαλίν πυροβολήθηκε από έποικο στην περιοχή Μασαφέρ Γιατα, και πέθανε από τα τραύματά του.
Ο Χαθαλίν, 31 ετών, ήταν δημοσιογράφος από το χωριό Ουμ αλ-Κάιρ, στη νότια Δυτική Όχθη. Πλάνα που γύρισε συμπεριλήφθηκαν στο ντοκιμαντέρ, το οποίο απεικόνιζε τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Παλαιστίνιοι που ζουν στην περιοχή υπό την ισραηλινή κυριαρχία.
Τον Μάρτιο οι έποικοι είχαν επίσης στοχεύσει τον Χαμντάν Μπαλάλ, έναν άλλο συν-σκηνοθέτη της ταινίας «No Other Land», έξω από το σπίτι του, επίσης στο Μασέρ Γιάτα.
Η ταινία «No Other Land», η οποία κατέγραψε την καταστροφή της κοινότητας Μασέρ Γιάτα μεταξύ 2019 και 2023, κέρδισε το βραβείο Καλύτερου Ντοκιμαντέρ Μεγάλου Μήκους στα Όσκαρ του 2025.
Η τελευταία σκηνή της δείχνει έναν Παλαιστίνιο να πυροβολείται από έναν Ισραηλινό έποικο τον Οκτώβριο του 2023…
Σύμφωνα με τον ΟΗΕ τουλάχιστον 964 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από ισραηλινές δυνάμεις και εποίκους στη Δυτική Όχθη από την έναρξη του πολέμου. Οι ισραηλινοί οικισμοί σε παλαιστινιακά εδάφη, παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου, αποτελούν πυρήνες βίας, με τους εποίκους να απολαμβάνουν συχνά ασυλία από τις ισραηλινές αρχές.
Πάρε την ψυχή σου στα χέρια και περπάτα
«Αν πεθάνω, θέλω έναν δυνατό θάνατο. Δεν θέλω να είμαι απλώς έκτακτες ειδήσεις ή ένας αριθμός σε μια ομάδα, θέλω ο θάνατός μου να ακουστεί στον κόσμο, να δημιουργήσει έναν αντίκτυπο που θα παραμείνει στον χρόνο και μια διαχρονική εικόνα, που δεν μπορεί να θαφτεί από τον χρόνο ή τον τόπο».
Αυτά τα λόγια έγραφε η 25χρονη Παλαιστίνια φωτορεπόρτερ Φατμά Χασούνα λίγο καιρό πριν. Στις 16 Απρίλη, λίγες ημέρες πριν από τον γάμο της, ένα ισραηλινό αεροπορικό χτύπημα έπληξε το σπίτι της στη Γάζα, δολοφονώντας την ίδια και δέκα μέλη της οικογένειάς της, μεταξύ των οποίων και η έγκυος αδερφή της. Λίγες ώρες πριν είχε ανακοινωθεί η συμμετοχή, στο παράλληλο πρόγραμμα του Φεστιβάλ των Καννών, της ταινίας που έκανε για την Φατμά και το έργο της η Ιρανή σκηνοθέτιδα Σεπιντέ Φαρσί.
Η Φατμά είναι το κεντρικό πρόσωπο, η ψυχή του ντοκιμαντέρ της Σεπιντέ Φαρσί «Put your Soul on your Hand and Walk». Οι δύο γυναίκες γνωρίστηκαν όταν η Φαρσί, αφού δεν μπορούσε να επισκεφτεί τη Γάζα, έψαχνε κάποιον να τη βοηθήσει να καταγράψει την καθημερινότητα των Παλαιστινίων κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αρχικά ζήτησε από την Φατμά να της στείλει φωτογραφίες, αλλά στη συνέχεια σκέφτηκαν να φτιάξουν ένα ντοκιμαντέρ με τις συνομιλίες τους μέσω βίντεο. Η Φατμά έγινε το επίκεντρο του ντοκιμαντέρ.
«Από την πρώτη μας συνομιλία άρπαξα την κάμερα και άρχισα να τραβάω τις συνομιλίες μας, τι γινόταν γύρω της, της ζητούσα να με οδηγήσει σε ένα παράθυρο, είτε του σπιτιού της είτε του καταφυγίου της, ανάλογα με το πού βρισκόταν, για να δω από το παράθυρο. Ηταν τα μάτια μου στη Γάζα, μάτια γεμάτα ζωή. Κινηματογραφούσα τα γέλια, τα δάκρυά της, τις ελπίδες και τη θλίψη της. Ηταν τόσο φωτεινή, τόσο ταλαντούχα. Ακολούθησα το ένστικτό μου, χωρίς να γνωρίζω πού θα μας οδηγούσαν οι τόσες εικόνες. Αυτή είναι η ομορφιά του σινεμά. Η ομορφιά της ζωής… Της είχα μιλήσει λίγες ώρες πριν για να της πω ότι η ταινία ήταν στις Κάννες και να την προσκαλέσω». Η Φατμά θα πήγαινε μόνο αν την διαβεβαίωναν ότι θα γυρίσει πίσω στην οικογένειά της στη Γάζα…
Σε ανακοίνωσή της η Ένωση Κινηματογραφιστών και Διανομέων Ανεξάρτητου Κινηματογράφου (ACID) αναφέρει: «Εμείς, κινηματογραφιστές και μέλη της ομάδας ACID, γνωρίσαμε την Φατμά Χασούνα από την ταινία της Σεπιντέ Φαρσί, «Put your Soul on your Hand and Walk», κατά τη διάρκεια του προγράμματος των Καννών. Το χαμόγελό της ήταν τόσο μαγικό όσο και η επιμονή της: Να δίνει μαρτυρία, να φωτογραφίζει τη Γάζα, να μοιράζει φαγητό παρά τις βόμβες, το πένθος και την πείνα. Η ιστορία της έφτασε σε εμάς, χαιρόμασταν κάθε φορά που ξέραμε ότι είναι ζωντανή, φοβόμασταν για εκείνη. Χθες μάθαμε με φρίκη ότι ένας ισραηλινός πύραυλος στόχευσε το κτίριό της, σκοτώνοντας την Φατμά και τα μέλη της οικογένειάς της. Είχαμε προγραμματίσει μια ταινία όπου η δύναμη της ζωής αυτής της νεαρής γυναίκας δεν ήταν τίποτα λιγότερο από θαυματουργή. Δεν είναι πια η ίδια ταινία που θα κουβαλάμε, θα υποστηρίζουμε και θα παρουσιάζουμε σε όλες τις αίθουσες, αρχής γενομένης από τις Κάννες».
Καμιά άλλη γη
Στις 24 Μάρτη, στο χωριό Σουσίγια, στη νότια Δυτική Όχθη, μία περιοχή που τελεί υπό ισραηλινή κατοχή από το 1967, δυνάμεις του ισραηλινού στρατού προχώρησαν στη σύλληψη του βραβευμένου με Όσκαρ Παλαιστίνιου σκηνοθέτη Χαμντάν Μπαλάλ. Σύμφωνα με τον Ισραηλινό σκηνοθέτη Γιουβάλ Άμπραχαμ, συνεργάτη του Μπαλάλ, ομάδα εποίκων επιτέθηκε στο σπίτι του Παλαιστίνιου συνδημιουργού του ντοκιμαντέρ «Καμιά άλλη γη», που τιμήθηκε φέτος με Όσκαρ, λιντσάροντάς τον πριν στρατιώτες επέμβουν και τον συλλάβουν αιμόφυρτο από ασθενοφόρο που τον μετέφερε. Το Center for Jewish Nonviolence κατέγραψε την επίθεση, αποκαλύπτοντας την ωμή βία των κατοχικών δυνάμεων και των εποίκων τους.
Ο ισραηλινός στρατός επιβεβαίωσε τη σύλληψη τριών Παλαιστινίων «υπόπτων» και ενός Ισραηλινού, διαψεύδοντας ότι η σύλληψη έγινε μέσα σε ασθενοφόρο. Με προκλητική θρασύτητα, ισχυρίστηκε ότι Παλαιστίνιοι «τρομοκράτες» πέταξαν πέτρες σε Ισραηλινούς πολίτες, προκαλώντας «συμπλοκή» που άφησε έναν Ισραηλινό τραυματία. Ωστόσο, ο Γιουβάλ Άμπραχαμ, με βίντεο που ανέρτησε στον λογαριασμό του στο Χ, δείχνει την έφοδο των εποίκων, αποκαλύπτοντας την αλήθεια πίσω τα ισραηλινά ψέματα.
Το «Καμιά άλλη γη» (No Other Land), γυρισμένο στο Μασάφερ Γιάτα κοντά στο Σουσίγια, αποτελεί κραυγή ενάντια στον εξαναγκαστικό εκτοπισμό των Παλαιστινίων, τον οποίο ο ΟΗΕ χαρακτηρίζει έγκλημα κατά του διεθνούς δικαίου. Η ταινία, που συνυπογράφουν ο Μπαλάλ και ο Παλαιστίνιος Μπάζελ Άντρα, με τους Ισραηλινούς Γιούβαλ Αμπραχαμ και Ρέιτσελ Ζορ, μιλάει για τη μεγαλύτερη πράξη αναγκαστικής μετακίνησης πληθυσμού στη Δυτική Οχθη από την κατάκτησή της το 1967, τον εκτοπισμό των κατοίκων της Μασαφέρ Γιάτα και την κήρυξη της περιοχής σε ζώνη στρατιωτικής εκπαίδευσης από την ισραηλινή κατοχή. Η Μασαφέρ Γιάτα είναι μια περιοχή με 20 αρχαία παλαιστινιακά χωριά στο νότιο άκρο της Δυτικής Οχθης.
Οι κάτοικοί της, αγρότες και κτηνοτρόφοι, ζουν σε παλιά πέτρινα κτίσματα και σπηλιές, εκατοντάδες χρόνια πριν από την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Το «Καμία Αλλη Γη» είναι το πρώτο ντοκιμαντέρ που αφηγείται τη συστηματική προσπάθεια εκτοπισμού αλλά και την ανυποχώρητη στάση των κατοίκων της.
Η ταινία προβλήθηκε στο 74ο Διεθνές Κινηματογραφικό Φεστιβάλ του Βερολίνου και κέρδισε το βραβείο καλύτερου ντοκιμαντέρ και το βραβείο κοινού, ενώ βραβεύτηκε και με το όσκαρ καλύτερου ντοκιμαντέρ στα φετινά βραβεία της Αμερικανικής Ακαδημίας Κινηματογράφου.
Αν και η ισραηλινή αστυνομία, την επόμενη μέρα και μετά τη διεθνή κατακραυγή, άφησε ελεύθερο τον Μπαλάλ, δικαιολογημένα περισσότεροι από 500 διάσημοι ηθοποιοί και σκηνοθέτες επέκριναν την αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου για τη μη υποστήριξη του. Η Ακαδημία εξέδωσε μια δήλωση την Τετάρτη που καταδίκαζε την «πρόκληση βλάβης σε καλλιτέχνες», αλλά χωρίς να αναφέρει συγκεκριμένους καλλιτέχνες ούτε, προφανώς, ποιος τους «έβλαψε».
«Καταδικάζουμε τη βάναυση επίθεση και την παράνομη κράτηση του βραβευμένου με Όσκαρ Παλαιστίνιου κινηματογραφιστή Χαμντάν Μπαλάλ από εποίκους και ισραηλινές δυνάμεις στη Δυτική Όχθη… Το να κερδίσεις ένα Όσκαρ δεν είναι εύκολο έργο. Οι περισσότερες ταινίες που διαγωνίζονται υποστηρίζονται από ευρεία διανομή και εξωφρενικά ακριβές καμπάνιες. Το να κερδίσει το No Other Land ένα Όσκαρ χωρίς αυτά τα πλεονεκτήματα δείχνει πόσο σημαντική είναι η ταινία για τα μέλη που ψηφίζουν. Η στοχοποίηση του Μπαλάλ δεν είναι απλώς μια επίθεση σε έναν κινηματογραφιστή — είναι μια επίθεση σε όλους όσους τολμούν να γίνουν μάρτυρες και να πουν δυσάρεστες αλήθειες», αναφέρει η επιστολή διαμαρτυρίας που υπογράφουν ντοκιμαντερίστες, όπως οι Άλεξ Γκίμπνεϊ, Λόρα Πόιτρας, Λιζ Γκάρμπους, Ρότζερ Ρος Γουίλιαμ, ηθοποιοί όπως οι Ολίβια Κόλμαν, Χοακίν Φίνιξ, Ριζ Αχμέντ, Πενέλοπε Κρουζ, Έμα Τόμσον, Νατάσα Λιόν, Χαβιέρ Μπαρδέμ, Σάντρα Χούλερ, Ρίτσαρντ Γκιρ, Αντρέα Ράιζμπορο, η Σούζαν Σαράντον και σκηνοθέτες όπως οι Άβα Ντουβερνέι, Μπουτς Ράιλι, Τοντ Χέινς, Άνταμ ΜακΚέι, Τζόναθαν Γκλέιζερ και Τζιμ Τζάρμους.
We are burning
Η σκιτσογράφος Mahasen al-Khateeb χρησιμοποιούσε το ταλέντο της για να καταγράψει τη φρίκη των ισραηλινών εγκλημάτων στη Γάζα από τον περασμένο Οκτώβριο. Σκοτώθηκε από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στον προσφυγικό καταυλισμό Jabalia στη βόρεια Γάζα, αφού δημοσίευσε το τελευταίο της έργο για τον 19χρονο Shaban al-Dalu, ο οποίος κάηκε μέχρι θανάτου στο νοσοκομείο al-Aqsa που βομβαρδίστηκε από το Ισραήλ. Η Mahasen και η οικογένειά της βρίσκονταν στο σπίτι όταν συνέβη η επίθεση. Σε μια ανάρτησή της στο Facebook έγραφε ότι δεν έχει απομείνει ασφαλές μέρος στη Γάζα για να διαφύγει και ότι ο θάνατος έρχεται πιο κοντά.
Η Mahasen Al-Khatib ήταν γνωστή για τις εικονογραφήσεις και τα κινούμενα σχέδια της, που αντιπροσωπεύουν βαθιά και συγκινητικά τους καθημερινούς αγώνες των Παλαιστινίων που ζουν υπό κατοχή. Ήταν μια δυνατή φωνή στο πολιτιστικό τοπίο της Λωρίδας της Γάζας. Τα έργα της διερεύνησαν θέματα όπως η αντίσταση, η αξιοπρέπεια και η ανθεκτικότητα μέσα στις αντιξοότητες. Μέσω της τέχνης της, η Al-Khatib μπόρεσε να δώσει φωνή στους πιο ευάλωτους, αντιμετωπίζοντας ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης, κατοχής και τη σκληρή πραγματικότητα που αντιμετωπίζουν οι Παλαιστίνιοι απο τους εγκληματικούς ισραηλινούς βομβαρδισμούς.
Το έργο της αναγνωρίστηκε όχι μόνο εντός των παλαιστινιακών συνόρων αλλά και διεθνώς. Θαυμάστηκε για τον τρόπο που εκφράζει καθολικά συναισθήματα όπως απώλεια, πόνο και ελπίδα για ένα ειρηνικό μέλλον, χρησιμοποιώντας μια καλλιτεχνική γλώσσα που μιλούσε απευθείας στις καρδιές όσων είδαν το έργο της.
Το πορτραίτο ενός Παλαιστίνιου αγοριού
Το επίσημο πορτρέτο ενός εννιάχρονου Παλαιστίνιου αγοριού, του οποίου τα χέρια κόπηκαν και ακρωτηριάστηκαν κατά τη διάρκεια ισραηλινής επίθεσης στην πόλη της Γάζας, κέρδισε το βραβείο του διαγωνισμού World Press Photo of the Year για το 2025.
Η φωτογραφία τραβήχτηκε από την Samar Abu Elouf για την εφημερίδα The New York Times και απεικονίζει τον Mahmoud Ajjour. Ο Ajjour ήταν ένας από τους εκτοπισμένους που κατευθύνθηκε στη Ντόχα του Κατάρ, μετά την ισραηλινή έκρηξη τον Μάρτιο του περασμένου έτους. Η φωτογράφος είναι επίσης από τη Γάζα και η ίδια εκτοπίστηκε τον Δεκέμβριο του 2023.
«Ένα από τα πιο δύσκολα πράγματα που μου εξήγησε η μητέρα του Μαχμούντ ήταν πώς όταν ο Μαχμούντ συνειδητοποίησε για πρώτη φορά ότι του κόπηκαν τα χέρια, η πρώτη πρόταση που της είπε ήταν «πώς θα μπορέσω να σε αγκαλιάσω;»», είπε η φωτογράφος.
Για να πεις την ιστορία μου
«Δεν υπάρχει διέξοδος από τη Γάζα. Τι να κάνουμε… να πνιγούμε; Να αυτοκτονήσουμε μαζικά; Αυτό θέλει το Ισραήλ; Αυτό δεν πρόκειται να το κάνουμε… Είμαι ακαδημαϊκός. Πιθανώς το πιο δυνατό όπλο που έχω στο σπίτι μου είναι ένας μαρκαδόρος. Αλλά αν οι Ισραηλινοί εισβάλουν, αν οι αλεξιπτωτιστές επιτεθούν εναντίον μας, πηγαίνοντας από πόρτα σε πόρτα, για να μας σφαγιάσουν, θα χρησιμοποιήσω αυτόν τον μαρκαδόρο για να τον πετάξω στους στρατιώτες, ακόμα κι αν αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που κάνω. Αυτά είναι τα συναισθήματα όλων μας στη Γάζα… Δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε».
Ο Ρεφαάτ Αλαρίρ έκλεισε με αυτά τα λόγια μια από τις τελευταίες του συνεντεύξεις τον Οκτώβρη του 2023… Λίγο καιρό αργότερα, στις 6 Δεκέμβρη 2023, σκοτώθηκε μαζί με την αδερφή του και τα παιδιά της, από τους ανελέητους βομβαρδισμούς των Ισραηλινών, αρνούμενος να εγκαταλείψει τη γειτονιά που γεννήθηκε στη Γάζα.
Ο Ρεφαάτ Αλαρίρ γεννήθηκε και δολοφονήθηκε στη Shuja’iyya, στο ανατολικό άκρο της Γάζας. Στη Shuja’iyya γίνονται πολλές ισραηλινές εισβολές αλλά συναντούν μεγάλη αντίσταση. Αλλωστε το όνομά της σημαίνει Θάρρος. Ο Ρεφαάτ μεγάλωσε με υπερηφάνεια, έζησε με θάρρος, άφησε πίσω του μια σπουδαία παρακαταθήκη στον αγώνα της Παλαιστίνης για ελευθερία. Οι μελλοντικές γενιές σε όλο τον κόσμο θα απαγγέλλουν το τελευταίο του ποίημα, για να λένε την ιστορία του, την ιστορία της μητέρας και της γιαγιάς του, τη μεγάλη ιστορία του λαού της Παλαιστίνης.
Αν πρέπει να πεθάνω,
πρέπει να ζήσεις
για να πεις την ιστορία μου
για να πουλήσεις τα πράγματά μου
για να αγοράσεις ένα κομμάτι ύφασμα
και μερικούς σπάγκους,
(κάνε τον λευκό με μακριά ουρά)
ώστε ένα παιδί, κάπου στη Γάζα
ενώ κοιτάζει τον ουρανό στα μάτια
περιμένοντας τον πατέρα του που έφυγε φλεγόμενος
και δεν αποχαιρέτησε κανέναν
ούτε καν τη σάρκα του
ούτε καν τον ίδιο του τον εαυτό
να δει τον χαρταετό, τον χαρταετό μου που έφτιαξες, να πετάει
ψηλά
και για λίγο να σκεφτεί πως ένας άγγελος είναι εκεί
που φέρνει πίσω την αγάπη
Αν πρέπει να πεθάνω
ας φέρει ελπίδα
Ας είναι παραμύθι
(περισσότερα εδώ)
So I refuse
Παραιτήθηκα από τη θέση του συντάκτη ποίησης στο περιοδικό TheNewYorkTimesMagazine.
Ο υποστηριζόμενος από τις ΗΠΑ πόλεμος του ισραηλινού κράτους κατά του λαού της Γάζας δεν είναι πόλεμος υπέρ οποιουδήποτε. Δεν υπάρχει ασφάλεια σε αυτόν ή από αυτόν, ούτε για το Ισραήλ, ούτε για τις Ηνωμένες Πολιτείες ή την Ευρώπη, και κυρίως όχι για τους πολλούς Εβραίους που συκοφαντούνται από εκείνους που ισχυρίζονται ψευδώς ότι πολεμούν στο όνομά τους. Το μόνο κέρδος του είναι το θανάσιμο κέρδος των πετρελαϊκών συμφερόντων και των κατασκευαστών όπλων. Ο κόσμος, το μέλλον, οι καρδιές μας – τα πάντα γινόνται μικρότερα και σκληρότερα από αυτόν. Δεν είναι μόνο ένας πόλεμος πυραύλων και χερσαίων εισβολών. Είναι μια συνεχιζόμενη καταστροφή του λαού της Παλαιστίνης, λαού που αντιστάθηκε σε δεκαετίες κατοχής, αναγκαστικής μετατόπισης, στέρησης, επιτήρησης, πολιορκίας, φυλάκισης και βασανιστηρίων.
Επειδή δική μας κατάσταση πραγμάτων είναι η αυτοέκφραση, μερικές φορές για όλους τους καλλιτέχνες το μόνο που απομένει είναι η άρνηση. Έτσι αρνούμαι. Δεν θα γράψω για την ποίηση σε ευθυγράμμιση με τους «λογικούς» τόνους εκείνων που στοχεύουν να μας εγκλιματίσουν στο παράλογο μαρτύριο. Όχι άλλοι μακάβριοι ευφημισμοί. Όχι άλλα εξωραϊσμένα κολαστήρια. Όχι άλλα πολεμοκάπηλα ψέματα.
Αν αυτή η παραίτηση αφήσει στην ειδησεογραφία ένα κενό του μεγέθους της ποίησης, τότε αυτό είναι η αληθινή μορφή του παρόντος – Ανν Μπόγιερ.
Τα παραπάνω δήλωνε για τον πόλεμο του ισραηλινού κράτους κατά του λαού της Παλαιστίνης, αλλά και για την ποίηση, για τον ρόλο της τέχνης, η Άνν Μπόγερ παραιτούμενη τον Νοέμβρη του 2023 από τη θέση του συντάκτη ποίησης του περιοδικού «New York Times»…
(περισσότερα εδώ)
Πληροφορίες από: atexnos, rizospastis, pttl, 902, katiousa, kathimerini, lifo, mediatvnews, wikipedia, 902
Γενικά, από μια ταινία δεν μπορείς να απαιτείς να δείχνει ό,τι θες εσύ, πρέπει να στέκεσαι σε αυτό που δείχνει, όμως στο «the brutalist» προβάλλει εμφατικά αυτό που δεν δείχνει και, συγκεκριμένα, -αν τυχόν δεν πρόκειται για σύμπτωση-, η ισραηλινή κατοχή της Παλαιστίνης και όλα όσα απορρέουν από αυτήν. Δεν είναι η επικαιρότητα των δυο τελευταίων ετών που φέρνει στο προσκήνιο αυτή την αποσιώπηση. Η επικαιρότητα απλώς καθιστά την αποσιώπηση περισσότερο ηχηρή. Εν έτει 2025 το Ισραήλ εξακολουθεί στην ταινία να υποφώσκει σαν εβραϊκή ουτοπία, σαν κάποιο «μέρος αλλού»… Όμως πια δεν είναι τέτοιο μέρος, είναι ιστορική πραγματικότητα τέτοια, που χωρίς «αναμέτρηση» με αυτήν από μια ταινία αυτού του μεγέθους δεν απομένει παρά η «τοιχογραφία» ενός εβραϊσμού που εθελοτυφλεί. «Εβραϊσμός»· όπως λέμε και: ρωμιοσύνη, ελληνισμός, δηλαδή με την έννοια ενός εθνικού ή εθνοτικού χαρακτηρισμού, αλλά ενδεχομένως και ενός εθνικισμού, ενός σοβινισμού… Αν τυχόν δεν πρόκειται για σύμπτωση.
Η Ερζέμπετ, σύζυγος του Λάζλο Τοτ (όπου, αν τυχόν δεν πρόκειται για σύμπτωση, στα γερμανικά Tot = Νεκρός) δεν συγχωρεί και καλά κάνει και δεν συγχωρεί. Σαν σύζυγος δεν συγχωρεί την κτηνωδία (brutality) του πλουτοκράτη μαικήνα απέναντι στον άντρα της. Σαν ενσάρκωση μιας κινηματογραφικής πρότασης του εβραϊσμού δεν συγχωρεί την ιστορική κτηνωδία που κορυφώθηκε με το ναζιστικό ολοκαύτωμα, από το οποίο η ίδια επέζησε, όπως επέζησε και ο σύζυγός της, αν και Tot, Νεκρός.
Όμως, στην πραγματική ζωή και στην πραγματική ιστορία ο αμερικανός πλουτοκράτης μαικήνας, ο ασυγχώρητος βιαστής του επιζήσαντος Νεκρού, ο βιαστής του ανυπεράσπιστου, του ανοχύρωτου ανθρώπου, αυτή η προσωποποίηση της ηθικής του ολοκαυτώματος, σήμερα -εκπροσωπούμενος είτε από τον Μπάιντεν είτε από τον Τραμπ- αυτός ο ίδιος ή πλέον ο κακομαθημένος πορφυρογέννητος γιος του είναι ο μέγας χορηγός του σύγχρονου σιωνιστικού ολοκαυτώματος, της σύγχρονης σιωνιστικής γενοκτονίας, της σφαγής του παλαιστινιακού λαού από το ισραηλινό κατοχικό κράτος. Μια ταινία αυτής της θεματικής, μια ταινία που θεματικά εκτείνεται διατρέχοντας τον ιστορικό χρόνο, δεν μπορεί να το αποσιωπά αυτό – ή μάλλον «μπορεί»: αφού το αποσιωπά, πρέπει και να «μπορεί»· αν τυχόν δεν πρόκειται για σύμπτωση. Είτε πρόκειται είτε όχι, όμως, ποιον δεν συγχωρεί λοιπόν, και ποιον εκδικείται άραγε η Ερζέμπετ;
Επίσης αν τυχόν δεν πρόκειται για σύμπτωση, ο ίδιος αυτός πλουτοκράτης μαικήνας, ο παρασιωπούμενος ως σύγχρονος μέγας χορηγός του «μπρουταλισμού» της γενοκτονίας του λαού της Παλαιστίνης, δεν είναι πρώτα απ’ όλα ένας καπιταλιστής· πριν απ’ όλα είναι ένας «προτεστάντης». Βέβαια, σε κάθε περίπτωση, θα μπορούσε πράγματι να είναι ένας προτεστάντης. Γιατί να μην είναι ένας προτεστάντης; Όμως στην πραγματική ζωή θα μπορούσε επίσης να είναι και ένας εβραίος. Αν τυχόν δεν πρόκειται για σύμπτωση, ήταν ένας εβραίος πλουτοκράτης «μαικήνας» , ο Μάγερ, αυτός που υποδέχτηκε στο γραφείο του έναν εβραίο καλλιτέχνη, τον Ντασέν, και αφηγούμενος μια παραβολή διατύπωσε την επιθυμία του ή την απαίτησή του, -όχι να τον βιάσει- να τον ευνουχίσει.
«Μα εβραίος να ευνουχίζει εβραίο;», που θα ’λεγε κι ένας τυχόν εβραίος Βέγγος σε μια κάποια τυχόν εβραϊκή «ψυχή βαθιά»…
Βέβαια· για μια πρόταση του εβραϊσμού ικανή να διεκδικεί την ανύψωσή της σε πρόταση «επίσημη», σε πρόταση συστατική της κυρίαρχης ιδεολογίας, όχι: δεν μπορεί εβραίος να ευνουχίζει ούτε να βιάζει εβραίο, γιατί τότε στη θέση του συγκεκριμένου «εθνικού» ιδεαλισμού θα εισέβαλε ο ιστορικός υλισμός της ταξικής διαστρωμάτωσης και αντίθεσης εντός του εβραϊκού «έθνους», όπως κι εντός κάθε αστικού έθνους, είτε πρόκειται για την εβραϊκή κοινωνία της διασποράς και το σύγχρονο λίκνο της, τις ΗΠΑ, -όπου βέβαια η ταξική αντίθεση εκτείνεται πέρα κι από τα ιδιαίτερα εθνοτικά όρια του εβραϊσμού-, είτε πρόκειται για την εβραϊκή κοινωνία του ισραηλινού κράτους. Γι’ αυτό, στον πυρήνα της συγκεκριμένης κινηματογραφικής του ύπαρξης ο κτηνώδης καπιταλιστής είναι πρώτα απ’ όλα «προτεστάντης», όπως και η φαρμακερή σύζυγος του θρησκευτικά μεταστραμμένου ξαδέρφου δεν είναι μια αμερικανίδα μικροαστή, πριν από όλα είναι «καθολικιά».
Το άγαλμα της ελευθερίας αποδεικνύεται απατηλό: Όχι γιατί οι ΗΠΑ είναι καπιταλιστική χώρα… Βέβαια, αν τυχόν δεν πρόκειται για σύμπτωση, οι ΗΠΑ είναι καπιταλιστική χώρα, αυτό δεν αμφισβητείται. Όμως, για τον Λάζλο Τοτ, τον Νεκρό επιζήσαντα του Μπούχενβαλντ, τον αλλόκοσμο καλλιτέχνη, τη φωνή του άλλου κόσμου, για τη γυναίκα του Ερζέμπετ, ανάπηρη, καθηλωμένη, που θα σηκωθεί όταν ο θεός της επιτρέψει «να τον αποκαλέσει με το όνομά του», που θα περπατήσει όταν πια δεν θα συγχωρήσει, για την ανιψιά τους Ζοφία, τη ζωντανή, τη νέα, την αρτιμελή, τη σιωπηλή, τη φέρουσα το όνομα της σοφίας, που θα μιλήσει μόνο όταν θα ανακοινώσει την απόφασή της να πάει στο «σπίτι», στην «πατρίδα», home, στο Ισραήλ, γι’ αυτούς ο πυρήνας της ανελευθερίας δεν συνίσταται στον καπιταλισμό· συνίσταται πριν απ’ όλα στο ότι οι ΗΠΑ είναι μέρος του ταξιδιού τους, του εβραϊκού τους ταξιδιού, και όπως συνθηματολογικά διακηρύσσεται στο φινάλε: σημασία δεν έχει το ταξίδι αλλά ο προορισμός.
Το «σύνθημα» μπορεί να σημαίνει πολλά και διαφορετικά, ανάλογα με τα συμφραζόμενα που το περιβάλλουν: Από τον «τελικό στόχο», -για όσους επενδύουν με το βλέμμα τους την ταινία κι αναζητούν από αυτήν το αντίκρισμα της ενδεχομένως αντικαπιταλιστικής τους οπτικής-, έως και μια γενικόλογη υπονόμευση της αποσπασμένης από την ποίησή της καβαφικής ηθικής γενίκευσης, πόσο μάλλον που, κατά τα άλλα, -ως αποσπασμένη από την ποίησή της, ως ηθική γενίκευση και ως προβολή της ηθικής στην «πολιτική»- η κυρίαρχη ιδεολογία φιλοδοξεί να την μεταχειριστεί σαν δογματική αντίληψη του ανέφικτου μιας ιστορικής λύσης: εν προκειμένω, όμως, «εβραϊκής»… Σε τελική ανάλυση, αν τυχόν δεν πρόκειται για σύμπτωση, υπάρχει εντός του «φιλμικού κειμένου» ισχυρότερη ανάγνωση για το «ταξίδι» από την εβραϊκή «περιπλάνηση» και για τον «προορισμό» ισχυρότερη ανάγνωση από τον σιωνιστικό προορισμό, δηλαδή το κράτος του Ισραήλ;
Έστω κι αν δεν κατονομάζεται· αλλά στην προκείμενη περίπτωση πόσο μάλλον καθώς δεν κατονομάζεται: Το να μην κατονομάζεται η «ουτοπία» ίσως αποτελεί και έναν τρόπο για τη διατήρησή της, έναν τρόπο ακόμα και για την ιδεατή της οικοδόμηση. Όμως πλέον, στη θέση αυτής της ουτοπίας και της ιδεατής της οικοδόμησης έχει από πολύ καιρό εγκατασταθεί ο ιστορικός τόπος και, πλέον, η διάσταση ανάμεσα στην πραγματικότητά του και στην ουτοπία έχει γίνει τερατώδης, σε βάρος της δεύτερης. Στη διάρκεια του φιλμ, κινηματογραφικός χρόνος το 1947 προφανώς, πληροφορούμαστε παρεμπιπτόντως, -από την ηχητική μπάντα-, την ίδρυση αυτού του «ιστορικού τόπου», την «αμετάκλητη» απόφαση του ΟΗΕ για τη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ. Μόνο που τέτοια απόφαση του ΟΗΕ δεν υπήρξε ποτέ. Αντ’ αυτής υπήρξε απόφαση δημιουργίας δυο ανεξάρτητων κρατών στην Παλαιστίνη: μια αποσιώπηση -εν έτη 2025- ιδρυτική του συνολικού ιδεολογικού φορτίου της ταινίας, ιδρυτική μιας επιδίωξης ανύψωσής του σε συστατικό της κυρίαρχης ιδεολογίας του «εβραϊσμού», και ιδιαίτερα σε συστατικό της «εξαγώγιμο», κατάλληλο για ομόφυλους και αλλόφυλους, για πολλαπλό αποδέκτη, ιδίως για εκείνον που είναι επιρρεπής στην αλληλεγγύη προς τον παλαιστινιακό λαό εννοώντας τη Λευτεριά Στην Παλαιστίνη, επίσης, όχι ως «ταξίδι» αλλά ως «προορισμό».
Η μηχανή αναζήτησης της Google μόνη της ρωτάει: Is The Brutalist a good film? Και μόνη της απαντάει: It is, quite easily, one of the best and greatest films of the 21st century. At least during its first half, which is brilliant and flawless in every aspect. This is a film adorned in truth – truth about art, humanity and society· «Μάλλον χαλαρά, μια από τις καλύτερες και σπουδαιότερες ταινίες του 21ου αιώνα. Τουλάχιστον το πρώτο της μισό, που είναι λαμπρό και αψεγάδιαστο από κάθε άποψη. Μια ταινία στολισμένη με αλήθεια – αλήθεια για την τέχνη, την ανθρωπότητα και την κοινωνία». (Όσο για το δεύτερο μισό; Προσεκτικά… Έχουμε μεγάλου ύψους συναλλαγές με τον προτεστάντη μαικήνα, βιαστή του επιζώντος Νεκρού του εβραϊκού ολοκαυτώματος και μέγα χορηγό της γενοκτονίας του λαού της Παλαιστίνης· αν τυχόν δεν πρόκειται για σύμπτωση…)
Όμως, το να χρωματίζεται η κτηνωδία του 2025 με τις φωτοσκιάσεις της «ουτοπίας» του 1947, το να τίθεται η «άβολη» ιστορική πραγματικότητα εκτός κινηματογραφικής ιστορικής διαδρομής, δεν είναι αλήθεια, είναι μισή αλήθεια = το μεγαλύτερο ψέμα. Μια τερατώδης «μισή αλήθεια» κινηματογραφικά παρούσα και μια τερατώδης «μισή αλήθεια» κινηματογραφικά απούσα. Η τερατωδία του ιστορικού παρόντος δεν μπορεί να κρυφτεί ούτε και σιωπηρά να δικαιολογηθεί από την τερατωδία του ιστορικού παρελθόντος. Στον ιστορικό χρόνο, άλλωστε, κρίσιμο είναι πάντοτε το παρόν… Σε κάθε περίπτωση, η «αλήθεια για την τέχνη» δεν μπορεί να στολίζει την τέχνη που εμμένει σε μια αλήθεια μισή, πόσο μάλλον δεν το μπορεί η «αλήθεια για την κοινωνία», η οποία και δεν περιορίζεται στις 4 πλευρές του κινηματογραφικού κάδρου, πόσο μάλλον η «αλήθεια για την ανθρωπότητα», που φρικιά και εξεγείρεται μπροστά στα εγκλήματα που διαπράττονται εναντίον της, παλιά και σύγχρονα.
Αν τυχόν δεν πρόκειται για σύμπτωση.
ΥΓ Ο προτεστάντης μαικήνας πλουτοκράτης βιαστής θα μπορούσε αντί «Βαν» να είναι κατά σύμπτωση «Φον». Σε αυτή την περίπτωση, «δογματικά» (αν και δεν είναι θέμα δόγματος), σύμφωνος με το πνεύμα της σημερινής «επίσημης» Γερμανίας και στο όνομα της καταδίκης του αντισημιτισμού, θα ξέπλενε το έγκλημα του γερμανικού ολοκαυτώματος των εβραίων με το σιωνιστικό έγκλημα της γενοκτονίας του παλαιστινιακού λαού. Φαντάζει βολικό να ξεπλένεσαι από το αίμα των θυμάτων σου με το αίμα των άλλων, αλλά -σαν τον βασιλιά που είναι γυμνός- με αυτόν τον τρόπο μένεις διαρκώς βουτηγμένος στο αίμα. Η Ερζέμπετ όμως; Παραμένει το ερώτημα: Αυτό εννοούσε όταν φώναζε στον κτηνώδη μαικήνα, τον εργοδότη του συζύγου της: «δε σε συγχωρώ»;
«Αμηχανία», διαβάζω, είδε η Ντ. Μπακογιάννη στη στάση του ΚΚΕ στη Βουλή. Γιατί – λέει – είναι δύσκολο «να έρχεσαι στη συνέχεια της καταψήφισης του συμφώνου συμβίωσης, να καταψηφίζεις και τον γάμο, αλλά να θέλεις να πείσεις το πανελλήνιο ότι τελικά το κάνεις αυτό και είσαι και οπαδός των ομόφυλων ζευγαριών».
Πραγματικά δύσκολο να πει κανείς τόσα πολλά μέσα σε μια μόνο, τόσο μικρή φράση. Έχουμε και λέμε λοιπόν:
Πρώτον, αποδίδει η κ. Μπακογιάννη στο ΚΚΕ την πρόθεση να «να πείσει το πανελλήνιο» ότι είναι «οπαδός [σ.σ. !!!] των ομόφυλων ζευγαριών».
«Οπαδός των ομόφυλων ζευγαριών», περίπου όπως άλλοι, αλλού, λένε: «φανατικός άντρας»…
Δεν νομίζω ότι το ΚΚΕ διακρίνεται για την οικειοποίηση παρόμοιων «σοβινιστικών» συνδρόμων. Περισσότερο, μάλλον, το άγχος που διακατέχει την ίδια την κ. Μπακογιάννη να «πείσει» για κάτι, μαρτυρεί η τοποθέτησή της και η ορολογία που χρησιμοποιεί.
Το υπονοούμενο, παραπέρα, έχει ευρύτερο περιεχόμενο: Αν θες να αποσείσεις τις υποψίες περί «ομοφοβίας», πρέπει να είσαι ή πρέπει τουλάχιστον να δηλώνεις ότι είσαι αλλά πάντως πρέπει να πείθεις ότι είσαι «οπαδός» (!!!) των ομόφυλων ζευγαριών.
Δοκιμασμένο το σχήμα:
Μπορείς να μην είσαι «ομοφοβικός», αν δεν είσαι «οπαδός» των ομόφυλων ζευγαριών;
Μπορείς να μην είσαι «αντισημίτης», αν δεν είσαι «οπαδός» της γενοκτονικής σφαγής του λαού της Παλαιστίνης από το ισραηλινό κατοχικό κράτος;
Η πραγματικότητα, όμως, αποδεικνύει ότι μπορείς. Παρά την πολύμηνη επικοινωνιακή προσπάθεια που καταβλήθηκε και καταβάλλεται, προκειμένου για αμφότερα τα ιδεολογικά πεδία όχι να αποδειχθεί, αλλά να επιβληθεί η αντίθετη απάντηση.
Η ψυχανάλυση δεν είναι κατάλληλη μέθοδος για την ερμηνεία κρατικών «συμπεριφορών». Στον πυρήνα της κρατικής πολιτικής δεν βρίσκονται ψυχολογικά κίνητρα, αλλά οικονομικές παραγωγικές σχέσεις και αντίστοιχες σχέσεις εξουσίας με τα συνακόλουθα συμφέροντα και την πολιτική που αυτά υπαγορεύουν. Ωστόσο οι ψυχολογικές μορφές έπονται των οικονομικών και πολιτικών σχέσεων, και μάλιστα αξιοποιούνται για τη χειραγώγηση και την ενσωμάτωση των λαών στις προτεραιότητες της πολιτικής των εκμεταλλευτών τους.
Αυτή η πτυχή, που σε τελική ανάλυση είναι πτυχή και πραγμάτωση των σχέσεων εξουσίας, έχει μια ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση της Γερμανίας, όπου κατά τις μεταπολεμικές δεκαετίες είχε αναπτυχθεί μια φιλολογία περί του γερμανικού «συμπλέγματος ενοχής»:
«Σύμπλεγμα ενοχής» προορισμένο για το λαό, μια που την τάξη των καπιταλιστών, – των μεγιστάνων του γερμανικού μονοπωλιακού κεφαλαίου, που για τα συμφέροντά τους τον υπέταξαν στη ναζιστική κτηνωδία -, ούτε «ενοχή» την άγγιξε ούτε και κάποιο παρόμοιο «σύμπλεγμα». Αλλά, πολύ απλά, όταν τα ιμπεριαλιστικά της σχέδια ναυάγησαν, στράφηκε προς τον χειραγωγημένο λαό λέγοντάς του: κατέβα τώρα να δεις τι έκανες.
Η ίδια, άλλωστε, η άρχουσα γερμανική καπιταλιστική-μονοπωλιακή τάξη είναι και διαχειριστής αυτού του περίφημου συμπλέγματος ενοχής του λαού «της». Σαν να λέμε, ο «γιατρός» παραμένει ο ίδιος από την εποχή του δόκτορος Καλιγκάρι μέχρι και σήμερα. Στα χέρια του το «σύμπλεγμα» καθίσταται χρήσιμο, άλλοτε για να μετακυλιστεί η ιστορική ευθύνη από την άρχουσα τάξη στο λαό, κι άλλοτε για να αντιστραφεί με μια από τις τυπικές, νομίζω, εκδοχές της ψυχαναλυτικής «λογικής», σύφωνα με την οποία η «θεραπεία» της ενοχής συνίσταται, πολύ απλά, στην εξαφάνισή της: Δε φταις εσύ, φταίνε τα παιδικά σου τραύματα. Το ζήτημα εδώ δεν είναι αν πρόκειται για την εκχυδαϊσμένη ψυχανάλυση ή για την εκχυδαϊσμένη κριτική της. Το ζήτημα είναι ότι στα χέρια του ιμπεριαλιστικού γερμανικού μονοπωλιακού κεφαλαίου η κάθε μορφή διαχείρισης του εν λόγω «συμπλέγματος ενοχής» αποσκοπεί, πρώτον, στη δική του ταξική αποενοχοποίηση και, δεύτερον, στην ενίσχυση της θέσης του εντός του διεθνούς «συνεταιρισμού» των ιμπεριαλιστών.
Η σημερινή «επίσημη» Γερμανία είναι μια χώρα η οποία στο όνομα του «παλιού» της εγκλήματος χειροκροτεί ένα νέο έγκλημα. Στο όνομα της φυσικής αυτουργίας της στο εβραϊκό ολοκαύτωμα γίνεται σήμερα – σύφωνα με τα εκτρωματικά νομικά πλάσματα της σύγχρονης «αντιτρομοκρατικής» νομοθεσίας – «ψυχική συνεργός», όχι μόνη της βέβαια, στην παλαιστινιακή γενοκτονία που διαπράττει το ισραηλινό κατοχικό κράτος. Στο όνομα της παλιάς δικής της κτηνωδίας υποστηρίζει μια σύγχρονη κτηνωδία. Ίσως θα ήταν καλύτερο για την «επίσημη» Γερμανία να αποφασίσει την αποχή της από κάθε τι πολιτικό. Απ’ ό,τι φαίνεται η ενασχόλησή της με την πολιτική την οδηγεί ξανά και ξανά στο έγκλημα.
Αφορμή για όλα αυτά αποτέλεσε η είδηση για τα άρματα που «φιλοτεχνήθηκαν» για το φετινό καρνάβαλο στην Κολωνία και στο Ντίσελντορφ. Στην ίδια χώρα που απαγορεύει ως «αντισημιτικές» ακόμα και τις διαμαρτυρίες των εβραϊκών συλλόγων ενάντια στα εγκλήματα του ισραηλινού κατοχικού κράτους, η σφαγή του παλαιστινιακού λαού απεικονίζεται στα καρναβαλικά άρματα σαν έργο της Χαμάς και η αλληλεγγύη στον παλαιστινιακό λαό σαν κύρηγμα μίσους. Και για να μην υπάρχει και αμφιβολία για την ταξική αφετηρία και τους ταξικούς στόχους των διοργανωτών του γερμανικού καρνάβαλου, οι αηδιαστικές τους εμπνεύσεις συμπληρώνονται με το άρμα που εμφανίζει τους απεργούς εργάτες και τους αγωνιζόμενους αγρότες σαν τεμπέληδες και χορτάτους.
Κύριοι «γερμανοί προφεσόροι», αν εσείς «πουλάτε» στο γερμανικό λαό συμπλέγματα ενοχής για τα εγκλήματα των ταξικών σας προγόνων, για να τον κάνετε συνένοχό σας και στα σημερινά ιμπεριαλιστικά σας εγκλήματα, εμείς σε αυτήν εδώ τη χώρα διατηρούμε την τιμή των δικών μας προγόνων λαϊκών αγωνιστών. Την ώρα που οι προκάτοχοί σας διαχειριστές των υποθέσεων του γερμανικού κεφαλαίου καταμάτωναν ολόκληρη την ανθρωπότητα και οδηγούσαν, ανάμεσα στ’ άλλα, τον εβραϊκό λαό στα κρεματόρια της βιομηχανικής σας εξόντωσής του, σε αυτήν εδώ τη χώρα το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ χτυπώντας με τα όπλα τις ναζιστικές σας ορδές, ταυτόχρονα φρόντιζε για τη φυγάδευση και τη διάσωση του εβραϊκού πληθυσμού της Αθήνας και των άλλων πόλεων στις περιοχές της Ελεύθερης Ελλάδας.
Οι αηδιαστικές «ενοχές» σας είναι για εμάς και, ελπίζουμε, και για τον γερμανικό λαό εντελώς ανεπαρκής συγκάλυψη των στυγνών οικονομικών συμφερόντων που, για χάρη τους, θέλετε με ένα νέο αποτρόπαιο έγκλημα να «εξιλεωθείτε» από το παλιό. Για τους λαούς, – τον ελληνικό, τον γερμανικό, τον εβραϊκό και κάθε άλλον -, μοναδική «εξιλέωση» είναι η αποτίναξη της τάξης των εκμεταλλευτών από το σβέρκο τους κι ο τερματισμός, έτσι, της ιμπεριαλιστικής κτηνωδίας, η εξαφάνισή της από το πρόσωπο της γης, και μαζί της κάθε «ενοχής» και συνενοχής.
ιππόκαμπος