Η αγελάδα του Λούρου και το αλεπουδάκι της Τριχωνίδας

Ενας πρώτος αποχαιρετισμός στο καλοκαίρι (που ελπίζω να τραβήξει μέχρι τον Οκτώβρη και βάλε)

Ελεύθερος Σκοπευτής, 30/8/2026

Το σπινθιροβόλο βλέμμα της αγελάδος και η χαμηλοβλεπούσα αλώπηξ. 

Λοιπόν, καθώς κλείνει ο Αύγουστος- αν και όχι απαραίτητα το καλοκαίρι- νομίζω πως είναι η κατάλληλη ώρα να αξιοποιηθούν τα εικονιζόμενα δυο φωτογραφικά ενσταντανέ της θερινής αναψυχής. Το ένα δικό μου, το άλλο της φίλης Έφη Παπαθεοδώρου/Effie Papatheodorou- της Θεοπούλας ντε!- με την οποία τυγχάνει κάνουμε παράλληλες, αν και ασύμπτωτες μέχρι στιγμής, διαμονές στην ευρύτερη υδάτινη Αιτωλοακαρνανία, εντόπια αυτή, "παρείσακτος" εγώ

.

Στη φωτογραφία αριστερά βλέπετε μια γαλακτοφόρο αγελάδα από τις εκατοντάδες που βοσκάνε στον τεράστιο υγροβιότοπο του Λούρου Αιτωλοακαρνανίας, ένα σπάνιο ενδιαίτημα για τα αποδημητικά και τα γηγενή πουλιά, από τα φλαμίγκος μέχρι τις τουρλίδες. Ο βιότοπος καταλήγει σε μια τεράστια αμμώδη παραλία με αβαθή θάλασσα που το καλοκαίρι καταλαμβάνεται από παραθεριστές, κολυμβητές και ομπρελοξαπλωστρομπιτσόμπαρα, που αντηχούν τα beats της ακατάπαυστης μουσικοηχορύπανσης. Ευτυχώς, ο χώρος είναι τεράστιος- και πανέμορφος- και ο θόρυβος αντισταθμίζεται από τους φυσικούς ήχους του προστατευόμενου (;) Natura βιότοπου. Αλλά, όσο να κάνει, όλο και κάποια beats φτάνουν στ' αυτιά των αγελάδων που η περιέργεια προσέλκυσε μιαν απ' αυτές στην παραλία- ένα δυο χιλιόμετρα μακριά από τους βαλτότοπους στους οποίους περνά τη μέρα της με το υπόλοιπο κοπάδι, σουρουπώσει και γυρίσουν στο βουστάσιο-. Να ζήλεψε τη θάλασσα και την παραλία κι είπε να κάνει μια βουτιά; Να ήρθε απλώς να χαζέψει τα περίεργα δίποδα ζώα που τσαλαβουτάνε στην θάλασσα κι ύστερα τρέχουν στις σκιές; Ποιος ξέρει; Με κοίταξε, την κοίταξα, δεν ανταλλάξαμε κουβέντα, πάντως μου πόζαρε μια χαρά να τη φωτογραφίσω με το κινητό. Κι ύστερα, αργά, νωχελικά, μου γύρισε τα νώτα της κι έφυγε.

Αντίθετα, το αλεπουδάκι της Τριχωνίδας δεν πρέπει να πόζαρε μπροστά στον φακό, είναι αρκετά πιο έξυπνο από την αγελάδα που αγνοεί πού σταματάει η φωτογραφική φυσιολατρεία του είδους μας: στο σφαγείο και στο πιάτο μας. "Το αλεπουδακι ήρθε να πιει νερό, το ταίζουμε και μακαρι να γλυτώσει από τα τέρατα τους κυνηγους!", μου έγραψε στο μήνυμά της με τη φωτογραφία που μου έστειλε η καλλιτεχνικά, πολιτικά, ακτιβιστικά ακάματη Έφη Παπαθεοδώρου/Effie Papatheodorou. Στα Σιταράλωνα της Τριχωνίδας βρίσκεται το αγαπημένο περιβόλι της ίδιας και της οικογένειάς της, που λατρεύει τη φύση της μεγαλύτερης λίμνης της Ελλάδας. Η αδελφή της, Ειρήνη Παπαθεοδώρου με τον σύζυγό της Χορστ Σρέντερ έχουν κάνει μια θαυμάσια καταγραφή της χλωρίδας και πανίδας της (Τοπία της φύσης και του μύθου: Περίπατος στη λίμνη Τριχωνίδα). Δεν θυμάμαι αν είχαν περιλάβει και την αλεπού στην καταγραφή, αν δεν την είχαν εντάξει, αυτοεντάχθηκε με την σπέσιαλ εμφάνισή της για νερό στην όχθη της λίμνης. "Το αλεπουδάκι ζει ακόμη και... καταβροχθίζει ό,τι φαγητό του αφήνουμε!", με πληροφορεί με άγρια χαρά η Εφη Παπαθεοδώρου με νεότερο μήνυμα. Φωτογραφικό τεκμήριο γι' αυτό δεν υπάρχει- ακριβοθώρητη και με το δίκιο της η αλεπού, πρέπει να είδα τουλάχιστον πέντε πατημένες, ξεκοιλιασμένες στα οδοστρώματα του παραθεριστικού ντελίριου αυτό το καλοκαίρι-, αλλά υπάρχει το πιατάκι με το φαγητό που βάζουν διακριτικά οι "φρουροί της Τριχωνίδας" κι αυτό αδειάζει.

Είναι μια πινελιά θερινής αισιοδοξίας, ένα αντικαταθλιπτικό σουβενίρ για τη φθινοπωρινή μελαγχολία (σ.σ. Ποια μελαγχολία; Τα μπάνια του λαού συνεχίζονται μέχρι να χειμωνιάσει γερά!)

ΚΙΜΠΙ

Το χρέος, και η εθνική απελευθέρωση από την απάτη

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 27/8/2026 

Ιούλιος 2015, "Λευτεριά στην Ελλάδα, όχι στους καρχαρίες- πιστωτές". Τι σας θυμίζω τώρα, ε; Αλλά δεν φταίω εγώ, ο Μητσοτάκης ο απελευθερωτής φταίει. 

Ορθά ο Μητσοτάκης χρησιμοποίησε τον όρο "εθνική απελευθέρωση" μιλώντας για το χρέος και τη μείωσή του. Μόνο που η πρόωρη πληρωμή του χρέους ύψους 13 δισ. ευρώ που ετοιμάζεται να κάνει και μας πουλάει ως μείζον επίτευγμα - μνημόσυνο με ξένα κόλυβα λέγεται αυτό, διότι για τα δικά μας λεφτά πρόκειται- δεν είναι "εθνική απελευθέρωση", είναι εθνική εθελοδουλεία στους πιστωτές, κυρίως τους θεσμικούς, ήτοι τους καλούς μας εταίρους στην Ευρωζώνη.

Από τότε που διέρρευσε και άρχισε να διαλαλείται από τα ΜΜΕ, με τον Κυριάκο σε ύφος Παλαιών Πατρών Γερμανού να υψώνει το λάβαρο της απελευθέρωσης μέσω tik tok και τον έτερο Κυριάκο (τον Πιερ) να βγάζει το γιαταγάνι από το θηκάρι ως Καραϊσκάκης, έχει προκληθεί μια ενδιαφέρουσα τρικυμία εν ποτηρίω μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Αντί η δεύτερη, με τις 50 αποχρώσεις το πρασινομπορντοδοκόκκινου, να καταγγείλει την επικοινωνιακή απάτη και να κηρύξει επανάσταση εθνικής απελευθέρωσης από τη βλακεία που διασπείρει η κυβέρνηση ως μέγιστη σοφία, διαπληκτίζεται ξανά  για τα “μαξιλάρια”, ποιος τα παραγέμισε με πλεονάσματα για τις "δύσκολες ώρες", αν τα πιο πολλά τα αφαίμαξε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ 2015-2019, ή αν οι δυο μέχρι στιγμής θητείες Μητσοτάκη απλώς έφαγαν από τα έτοιμα, μειώνοντας το πλεόνασμα περίπου στα 30 δισ. ευρώ.

Αλλά κανείς δεν ασχολείται και δεν προβάλλει μια πραγματική εκστρατεία "εθνικής και κοινωνικής απελευθέρωσης" από το χρέος, που βαραίνει με περίπου 40.000 ευρώ κάθε κάτοικο αυτής της χώρας, από τα μόλις αφαλοκομένα νεογνά, μέχρι τους υπεραιβωνόβιους που απασχολούν τους επιστήμονες με τα μυστικά της μακροζωίας τους. Κανείς δεν ψελλίζει κάτι σαν αυτό που λέει ο Μελανσόν για τη Γαλλία, τον πραγματικό μεγάλο ασθενή της ΕΕ: διαγραφή του χρέους της που έχει στα χέρια της η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, περίπου 600 δισ. ευρώ. Για τη Γαλλία και για κάθε χώρα - όμηρο της Φρανκφούρτης.

Ακούσατε κανέναν εδώ στην Ελλάδα να χειροκροτήσει ή τουλάχιστον να συζητήσει εποικοδομητικά την πρόταση Μελανσόν, που προφανώς στριμώχνει και την ακροδεξιά της Μαρίν Λεπέν πάνω που έχει αρχίσει να τα βρίσκει με την χρηματοπιστωτική δικτατορία; Μπάααα! Μούγκα στη στρούγκα. Η λέξη διαγραφή χρέους, που κάποτε, στην κορύφωση της κρίσης, ήταν στην ημερήσια διάταξη και μάλιστα εφαρμόστηκε και από τους πιστωτές μας, επί κυβέρνησης Σαμαρο-Βενιζέλων, με το PSI, αλλά μόνο υπέρ των τραπεζών, είναι πια απαγορευμένη. Δεν ξέρω μήπως στο μεταξύ έχει ποινικοποιηθεί και η χρήση της, με τόσες αλλαγές του ποινικού κώδικα που έχει κάνει η κυβέρνηση Μητσοτάκη.

Προσωπικώς δεν νιώθω καμιά έκπληξη γι' αυτό: σχεδόν όλο το “επίσημο” πολιτικό σύστημα είναι πλήρως υποταγμένο στη λογική ότι το χρέος πρέπει να εξυπηρετείται και να εξοφλείται, έστω κι αν μας βγει το λάδι, ακόμη και το παράνομο, τοκογλυφικό χρέος που εξακολουθούν να μας φορτώνουν για να αγοράζουμε όπλα και να "αντιμετωπίζουμε"υπαρκτούς κι ανύπαρκτους εχθρούς των ΑΛΛΩΝ: τη Ρωσία, το Ιράν, τους Χούτι, τους μαχητές της Χαμάς ή της Χεζμπολάχ. Αντε και την Τουρκία. "Pacta sunt servanta" (οι συμφωνίες πρέπει να τηρούνται") που θα έλεγε κι ο μακαρίτης ο Σόιμπλε ή η - πού χάθηκε αυτό το κορίτσι μετά τα απομνημονεύματά της;- η Μέρκελ.
Τι εξυπηρετεί, άραγε, ο υπερβάλλων ζήλος της κυβέρνησης του Κυριάκου που θέλει να τηρήσει όχι μόνο τα pacta αλλά και τα... α-pacta; Ρίξτε μια ματιά στους πίνακες που παραθέτω.

Ο πρώτος- χειροποίητος, παρακαλώ, με στοιχεία της Eurostat-, δείχνει τι έχουμε πληρώσει για τόκους χρέους από το 2010 μέχρι το τέλος του 2025: 109 δισ. ευρώ, παρακαλώ, δεν τα λές λίγα για μια χρεοκοπημένη και παραγωγικά κατεστραμμένη χώρα. Είναι σχεδόν μισό ετήσιο ΑΕΠ. Πώς εξελίχθηκε το δημόσιο χρέος αυτό το διάστημα; 329 δισ. ήταν το 2010, όταν ξέσπασε η κρίση και οι Ευρωπαϊοι εταίροι άρχισαν να μας “φιλοδωρούν” με δάνεια και να μας τιμωρούν με μνημόνια. 363 δισ. (34 δισ. περισσότερα!) ήταν το οφειλόμενο χρέος στο τέλος του προηγούμενου έτους. Τι διάολο γίνεται, κι εμείς πληρώνουμε, έστω και με μέτρο, αλλα το χρέος αυγαταίνει, αντί να μειώνεται; Γιατί τα 12 δισ. της πρόωρης αποπληρωμής που θέλει ο Μητσοτάκης θα μας "απελευθερώσουν", ενώ τα 110 και πλέον δισ. που δώκαμε τα τελευταία 15 χρόνια μας σκλάβωσαν περισσότερο;

Η απάντηση κρύβεται στο δεύτερο γράφημα που παραθέτω (επεξεργασμένο από τον ΟΔΔΗΧ). Οπως ξέρουμε και ξεχνάμε από την πολύ λωτοφαγία, το 74% του χρέους των 360 δισ. ευρώ (σήμερα), περίπου 230 δισ. ευρώ, το κατέχει πια ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας, που έχει μαζέψει όλα τα δάνεια που πήρε η Ελλάδα από την ΕΕ. Τα άλλα 130 δισ. τα χρωστάει η χώρα στις περίφημες "αγορές χρέους", αυτές που έστρωσαν τον δρόμο της χώρας προς την μνημονιακή κόλαση. Το χρέος των εταίρων πιστωτών πάει μακριά, μέχρι το μακρινό 2070. Τα περισσότερα μάλιστα εξοφλούνται μετά το 2040, μέχρι τότε οι δανειστές μας μας πήγαν λάου λάου, με τη συμφωνία ρύθμισης επί Τσακαλώτου, το 2018.
Τα άλλα όμως, αυτά των ιεράκων των αγορών, τα χρήματα που δανειστήκαμε τα τελευταία δέκα χρόνια, μαζί με ολίγα υπόλοιπα από το κούρεμα του PSI το 2012, αρχίζουν να "δαγκώνουν" από του χρόνου και μετά. Από το 2027 μέχρι το 2039 μετράμε πάνω από 70 δισ. ευρώ ζεστά, κοχλαστά ομόλογα που λήγουν, περίπου 7 δισ. τον χρόνο, και πρέπει να εξοφληθούν. Αυτή τη 12ετία το μέσο ετήσιο κόστος εξόφλησης του χρέους εκτοξεύεται από τα περίπου 5 δισ. ευρώ στα 10 δισ. ευρώ. Ετσι, η κυβέρνηση του πολυχρονεμένου Κυριάκου αποφασίζει να πουλήσει μούρη και ασφάλεια στα κερδοσκοπικά κοράκια για τα επόμενα χρόνια, μειώνοντας το ετήσιο κόστος εξόφλησης του χρέους. Θα δώσει 13 από τα 230 δισ. που χρωστάμε στους ευρωπαίους εταίρους- χέστηκε η Φατμέ στο Γενί Τζαμί-  για να πληρώνει αδιατάρακτα τους ιδιώτες κατόχους ελληνικού χρέους με περίπου 7 δισ. τον χρόνο.

Φαίνεται ευφυές και ορθολογικό, αλλά έχει και μια εντελώς ανάποδη ανάγνωση: με τις συνθήκες πολέμου και ενεργειακής κρίσης που επικρατούν διεθνώς και με άγνωστη ημερομηνία λήξης, ποιος εγγυάται ότι δεν θα βρεθούμε μπροστά σε μια νέα κρίση χρέους, με “κύριο πιάτο” πλέον χώρες όπως η Γαλλία ή η Ιταλία, άλλα με “ορεκτικό” την συνήθη ύποπτο Ελλάδα; Φυσικά κανένας δεν μπορεί να εγγυηθεί κάτι τέτοιο. Αλλά ο Μητσοτάκης μπορεί να εγγυηθεί στους φίλους του στις διεθνείς αγορές ότι μπορούν να συνεχίσουν να δανείζουν τη χώρα, να αγοράζουν κοψοχρονιά τα φιλέτα της, ότι γενικώς ακόμη και χωρίς γαλάζια αυτοδυναμία στις προσεχείς εκλογές, η «Μητσοτάκης ΑΕ» θα παραμείνει ρυθμιστής και εγγυητής κάθε κυβερνητικής λύσης που θα προκύψει από το 2027 και για τα επόμενα 10-12 χρόνια. Με λίγα λόγια, ό,τι και να γίνει στις εκλογές, τα βαμπίρ των αγορών θα παίρνουν τα λεφτά τους πίσω και με τόκο, κανείς δεν θα τις απειλήσει ότι «εμείς θα παίζουμε τον ζουρνά κι αυτές θα χορεύουν», η χώρα θα είναι το ίδιο ξέφραγο αμπέλι που τους εξασφαλίζει τις μέγιστες και ταχύτερες αποδόσεις.

Αυτό που λέει ψιθυριστά η κυβέρνηση Μητσοτάκη στις αγορές είναι ειλικρινές. Αυτό που λέει φωναχτά στους πολίτες είναι καθαρό ψέμα και πολιτική απάτη. Αυτό που ΔΕΝ ΛΕΕΙ η αντιπολίτευση είναι πολιτική δειλία και παράταση της εθνικής χρεοδουλείας. Αυτό που χρειάζεται η χώρα είναι μια "εθνική απελευθέρωση" από την απάτη, τη δειλία, την εθελοδουλεία, τη βλακεία. Και τον Μητσοτάκη ως συνεκδοχή και των τεσσάρων εννοιών.

ΚΙΜΠΙ

ΕΚΤΑΚΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ! Τον Αύγουστο δεν έχει εφημερίδες. Προσεχώς ούτε τον Οκτώβριο

 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ, 22/8/2026

Τελικά έχει δίκιο το ChatGPT.

Μπήκα στον πειρασμό να τον/την/το ρωτήσω τι ξέρει για τον «θάνατο της εφημερίδας». «Δεν πεθαίνει απλώς η εφημερίδα, πεθαίνει η δυνατότητα να βρει κανείς την εφημερίδα», μού απάντησε. Συμπτωματικά ή κατόπιν «ευσυνείδητης» έρευνας; Δεν ξέρω. Ενα κείμενο του κορυφαίου αρθρογράφου, συγγραφέα, μελετητή, μεταφραστή, συναδέλφου και φίλου Παντελή Μπουκάλα (φυσικά δεν έχει ανάγκη τα κομπλιμέντα μου), αλλά και μια ανάρτηση του Σταύρου Θεοδωράκη για την εξαφάνιση των εφημερίδων από το μεγαλύτερο μέρος της παραθεριστικής επικράτειας της χώρας ήταν η αφορμή για την δοκιμαστική ερώτησή μου στο ChatGPT.

Ο Παντελής επεσήμανε σε σχόλιό του στην «Καθημερινή», πριν δυο βδομάδες, πως έπιασε το ChatGPT να κάνει λάθος ή να λέει ψέματα. Τον διορθώνω, ωστόσο: δεν λέει ψέματα το εργαλείο της συλλογικής μας διάνοιας.  Ψέματα λένε αυτοί που ελέγχουν το μονοπωλιακό δίκτυο διανομής εφημερίδων, ψέματα λένε οι εκδότες εφημερίδων που κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν, ψέματα λένε όσα πρακτορεία τύπου έχουν απομείνει, ψέματα λένε ακόμη και οι κάτοχοι κάποιων από τα λιγοστά σημεία πώλησης, οι οποίοι δεν κάνουν καν τον κόπο να ανοίξουν τα δέματα με τις λίγες εφημερίδες που παραλαμβάνουν. Τα επιστρέφουν αυτούσια στους διανομείς για να πάνε στον βασικό πλέον τελικό προορισμό τους, την ανακύκλωση- χαρτοπολτό. Περίπου ταυτόχρονα με τον Π. Μπουκάλα, ο Σ. Θεοδωράκης εξανίστατο γιατί σε ολόκληρη την Ιο, που το καλοκαίρι υποδέχεται πάνω από 150.000 άτομα, δεν υπάρχει ούτε ένα σημείο πώλησης.

Δεν είναι βέβαια και καμιά τρελή ανακάλυψη, απλώς μπορεί σε σχέση με πέρσι τα πράγματα να είναι πολύ χειρότερα. Πριν δεκαπέντε χρόνια υπήρχαν σε όλη τη χώρα πάνω από 11.000 σημεία πώλησης. Το καλοκαίρι μάλιστα αυγάταιναν, καθώς άνοιγαν κάμποσες εκατοντάδες προσωρινά πρακτορεία τύπου για να ικανοποιήσουν τις αναγνωστικές – ή απλώς χαζευτικές- ανάγκες των εκατομμυρίων παραθεριστών. Τα σαββατοκύριακα πωλούνταν πάνω από 600.000 φύλλα εφημερίδων. Ενίοτε έπιαναν ή ξεπερνούσαν το 1 εκατομμύριο.

Σήμερα, τυπικά υπάρχουν 4.000 σημεία πώλησης, περιλαμβανομένων των λίγων σούπερ μάρκετ που καταδέχτηκαν να στριμώξουν ανάμεσα σε ράφια με σνακ και αναψυκτικά ένα σταντ με λίγες εφημερίδες και περιοδικά. Στην πραγματικότητα λιγότερα από 3.000 μίνι μάρκετ, ψιλικατζίδικα ή περίπτερα καταδέχονται να φιλοξενήσουν εφημερίδες και περιοδικά.  Οι ιδιοκτήτες τους περισσότερο ζημιά και κόπο, παρά όφελος έχουν. Κι αυτά τα λίγα σημεία πώλησης είναι διάσπαρτα σε λιγότερο από το 20% της κατοικημένης ελληνικής επικράτειας. Που σημαίνει ότι ακόμη κι αν οι 8 εκατομμύρια ενήλικοι κάτοικοι της χώρας ξυπνούσαν ένα πρωί με την ακαταμάχητη επιθυμία να ενημερωθούν από χάρτινες εφημερίδες κι όχι από τα ηλεκτρονικά μέσα, ακόμη κι αν τουλάχιστον μια φορά τη βδομάδα έσπευδαν να αγοράσουν ειδήσεις και πληροφορίες τυπωμένες στο χαρτί, μαζί με τις προσφορές- κράχτες των κυριακάτικων ή σαββατιάτικων εκδόσεων, θα είναι αδύνατο να βρουν την ενημερωτικο-ψυχαγωγική πραμάτεια σε μια λογική απόσταση από το σπίτι τους. Εστω μέχρι τα 10 χιλιόμετρα, αν δεν λυπούνται την βενζίνη, κι εφόσον έχουν αυτοκίνητο.

Από αυτή την άποψη, η εξαφάνιση της χάρτινης εφημερίδας είναι η βασική ένδειξη της ενημερωτικής ερημοποίησης της χώρας- μιας από τις ποικίλες κυριολεκτικές και μεταφορικές ερημοποιήσεις της-. Είναι ένδειξη υλικής παρακμής ακόμη και σε σχέση με την πάμφτωχη μετεμφυλιακή Ελλάδα,  όταν το χαρτί της εφημερίδας ήταν βασική εναλλακτική περιτυλίγματος στα συνοικιακά και επαρχιακά μπακάλικα, που δεν είχαν την πολυτέλεια της λαδόκολλας, του χασαπόχαρτου και πολλώ μάλλον της πλαστικής σακούλας. Και στα ψαράδικα επίσης, οι εφημερίδες έκαναν ωραία χωνιά για να υποδεχτούν τον γάβρο, τις γόπες, το μαριδάκι. Για τα τζάμια, δεν το συζητώ, ακόμη και σήμερα το εφημεριδόχαρτο κάνει καλύτερο καθάρισμα, χωρίς καν το ειδικό καθαριστικό.

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η εξαφάνιση της εφημερίδας από την παραθεριστική επικράτεια της χώρας είναι μια προέκταση της πασίγνωστης σαρκαστικής διαπίστωσης του Ουμπέρτο Εκο ότι τον Αύγουστο δεν έχει ειδήσεις. Αρα, τον Αύγουστο δεν έχει και εφημερίδες. Αλλά μήπως θα έχει εφημερίδες τον Σεπτέμβριο, τον Δεκέμβριο ή τον Μάρτιο; Οι παραθεριστές θα επιστρέψουν στα άστεα, τα κλεινά ή τα ελεεινά. Τα χωριά και τα νησιά θα απομείνουν με τους συνήθεις, όλο και λιγότερους, όλο και γηραιότερους κατοίκους τους. Κι άλλα μίνι μάρκετ και ψιλικατζίδικα θα αποσυρθούν από το δίκτυο της χάρτινης ενημέρωσης, αθόρυβα, χωρίς προαναγγελίες, απλώς γιατί δεν έχει οικονομικό νόημα η πώληση εντύπων. Οι εφημερίδες θα συνεχίσουν την εικονική ζωή τους μόνο στις ψηφιακές και τηλεοπτικές παρουσιάσεις των πρωτοσέλιδων τους. Οι μιντιάρχες θα κάνουν ότι εκδίδουν εφημερίδες, οι δημοσιογράφοι θα κάνουν ότι γράφουν για τις εφημερίδες, τα τυπογραφεία θα υποδύονται ότι τις τυπώνουν, οι διανομείς θα παριστάνουν ότι τις μοιράζουν, οι περιπτεράδες ή οι ψιλικατζήδες θα κάνουν πως τις πουλάνε και το πρακτορείο διανομής θα κάνει ότι μετράει τις πωλήσεις των καθημερινών και εβδομαδιαίων εκδόσεων -προσοχή! μόνον των επτά από τις 20 τυπικά κυκλοφορούσες πολιτικές, οικονομικές και αθλητικές εφημερίδες καταδέχονται πια να μετριούνται τα χάλια τους από το πρακτορείο διανομής, οι λοιπές... δεν θέλουν ούτε να ξέρουν-. Και μόνο οι αναγνώστες δεν θα προσποιούνται τίποτα. Απλώς δεν θα αγοράζουν και δεν θα διαβάζουν εφημερίδες.  Οχι γιατί αδιαφορούν για την- θεωρητικά- συγκροτημένη και οργανωμένη θέαση του κόσμου που αυτές προσφέρουν ή θα έπρεπε να προσφέρουν, αλλά γιατί είναι οι ίδιες οι εφημερίδες, δηλαδή οι ιδιοκτήτες τους, που δεν κουνάνε ούτε το μικρό τους δακτυλάκι για να φτάσει η χάρτινη, «παλιομοδίτικη» ενημέρωση στα χέρια των αναγνωστών. Δεν εγκατέλειψαν οι αναγνώστες τις εφημερίδες, αλλά οι εφημερίδες τους αναγνώστες.

Ετσι, η Ελλάδα θα γίνει πιθανότατα η πρώτη χώρα, ίσως και σε ολόκληρο τον κόσμο, πάντως σίγουρα στην Ευρώπη, που οι εφημερίδες θα εξαφανιστούν χωρίς να ανησυχήσει κανείς, ούτε καν οι εκδότες τους. Οχι λόγω κάποιας δήθεν ψηφιακής πρωτοπορίας- το γεγονός ότι εξελισσόμαστε σε κοινωνία κεφαλών κυπτουσών στις οθόνες των κινητών δεν είναι ένδειξη ψηφιακής δεξιότητας αλλά εικονολατρικής χαύνωσης-. Αλλά εξαιτίας της επιλογής των εγχωρίων μιντιαρχών να παραδοθούν ολοκληρωτικά στην ενημερωτική κυριαρχία των πολυεθνικών του διαδικτύου, των GAFAM (Google, Amazon, Facebook, Apple, Microsoft), αφήνοντας τους πολίτες- αναγνώστες στο χάος της χύδην φορτίου πληροφόρησης. Κρατούν για πάρτη τους ένα απειροελάχιστο τμήμα από την αχανή αγορά επιρροής: αυτό που αφορά το εγχώριο πολιτικό παιχνίδι, την κατασκευή, ανακατασκευή, διάλυση και ανασύνθεση του κομματικού συστήματος και τον έλεγχο της διακυβέρνησης με ήπιες εναλλαγές.

Κι αν αντέτεινε κανείς ότι η κυκλοφοριακή κατάρρευση των εφημερίδων δεν είναι τόσο παρενέργεια της ψηφιοποίησης της ενημέρωσης, όσο σύμπτωμα της κρίσης αξιοπιστίας των ελληνικών ΜΜΕ, θα συμφωνούσα και θα επαύξαινα. Η κατάρρευση της εμπιστοσύνης της κοινής γνώμης στα ελληνικά ΜΜΕ δεν αφορά μόνο το τι αυτά γράφουν, λένε ή δείχνουν, αλλά και το τι δεν γράφουν, δεν λένε και δεν δείχνουν. Η αξιοπιστία της ενημέρωσης δεν πλήττεται μόνο από την υπερβολική παρουσία και «βαβούρα» των ΜΜΕ, αλλά και από τη σιωπή και την παντελή απουσία τους. Η εξαφάνιση της εφημερίδας τον Αύγουστο και κάθε μήνα του χρόνου με τις ευλογίες της ελληνικής μιντιαρχίας θα αποδειχθεί το μεγαλύτερο πλήγμα στην ενημέρωση εδώ και πολλές δεκαετίες.

 ΚΙΜΠΙ

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΞΙΑ

Διότι η εφημερίδα είναι κυριολεκτικά η βίβλος της δημοκρατίας, το βιβλίο από το οποίο ένας λαός καθορίζει τη συμπεριφορά του. Είναι το μόνο σοβαρό βιβλίο που διαβάζουν οι περισσότεροι άνθρωποι. Είναι το μόνο βιβλίο που διαβάζουν κάθε μέρα...

 Walter Lippmann, Liberty and the News (1920)