Μια παρέμβαση σχετικά με τις καταλήψεις.

Η δική μου παρέμβαση στη google list του forum σχετικά με τις καταλήψεις.

Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω την κουβέντα και την κόντρα που άναψε. Μάλλον δεν θέλουμε να δούμε την πραγματικότητα. Τσιμπήσαμε στις ανακοινώσεις των ΕΛΜΕ (είναι και η Γ της Αθήνας που καλεί σε εξέγερση) και ανοίγουμε ένα θέμα που έχει κλείσει από καιρό. Οι καταλήψεις είναι μια πλάκα που γίνεται εθιμικά για να μικρύνει η σχολική χρονιά. Αν υπάρχει και κανένα τοπικό αίτημα ακόμα καλύτερα. Αν δεν υπάρχει βρίσκουν το χαρτί στις τουαλέτες και τις τυρόπιτες. Αν υπάρχει και κανένας αυταρχικός διευθυντής είναι ότι πρέπει, αν το κλίμα είναι «επαναστατικό» συνδέονται και με τίποτα απεργίες και δένει το γλυκό. Δεν είναι όπλο ούτε βαρύ ούτε ελαφρύ, γιατί δεν υπάρχει πόλεμος, δεν υπάρχει διακύβευμα.

 Η κατάληψη της Νομικής ή του Πολυτεχνείου ζητούσε να πέσει η χούντα. Οι καταλήψεις σε έδρες μετά τη μεταπολίτευση, όπως του Αποστολάκη στο Φυσικό ή του Τσατσά στη Φαρμακευτική ζητούσαν να γίνει συγκεκριμένη αποχουντοποίηση. Στην Αμερική ζητούσαν να σταματήσει ο πόλεμος στο Βιετνάμ. Εδώ ζητάμε κάτι συγκεκριμένο; Υπάρχει μια γραμμή;  

Υπάρχει ένα αδιάφορο και βαρετό σχολείο, που κανένα παιδί δεν το αγαπάει και κάποια το μισούν. Όσο λιγότερο εκεί μέσα τόσο καλύτερα. Συμμετέχουν ελάχιστοι, αποκλειστικά οι αδιάφοροι μαθητές και οι άλλοι βρίσκουν την ευκαιρία να κάνουν πιο άνετα φροντιστήρια και να διαβάζουν για τις εξετάσεις. Κάποτε φρικάρει κανένας γονιός ή δάσκαλος και φωνάζει την Αστυνομία. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, το σχολείο είναι δημόσιο κατάστημα και δεν μπορούν κάποιοι, όποιοι και αν είναι αυτοί, να εμποδίζουν άλλους να απολαμβάνουν των δημόσιων υπηρεσιών. Λήγει η προθεσμία και κάποιος κακομοίρης ζητά ένα αποδεικτικό σπουδών. Τι να του πει το κράτος, έχει κατάληψη, χάνεις τη δουλίτσα έρημε, διότι τα παιδιά παίζουν επανάσταση απόψε;

 
'Αρα, υπάρχει μια αδιαφορία - απέχθεια που γίνεται αντίθεση και δίπλα σ’ αυτήν αρθρώνονται από το μνημόνιο μέχρι και οι διορισμοί, γιατί όλοι οι απέξω, αλλά ενδιαφερόμενοι, το θεωρούν μια διαταραχή της κανονικότητας και θέλουν να την εκμεταλλευτούν.

Ενδιάμεσα αν υπάρχουν και παιδιά με άσκημη παιδική ηλικία, γίνονται και καταστροφές σε ένδειξη τσαμπουκά. Εκτονώσεις. Τα παιδιά το κάνουν για πλάκα, οι φρενοβλαβείς του «κινήματος» κάνουν πως το βλέπουν σοβαρά. Τα κόμματα ψάχνουν στρατολογίες.

Στο τέλος γυρνάνε όλοι πίσω χαρούμενοι σαν από διακοπές.

Αναπληρώσεις δεν γίνονται προφανώς, Οι εκδρομές γίνονται κανονικά, και όλα με την ανοχή του υπουργείου. Φίλοι μου, σε λίγα χρόνια η κατάληψη θα έχει μπει μέσα στο αναλυτικό πρόγραμμα, στην πτωχευμένη Ελλάδα.

Οι δάσκαλοι, κακά τα ψέμματα, λατρεύουν την κατάληψη, σαν γκόμενο(α) που ήταν το μυστικό απωθημένο τους. Ενας μήνας κατάληψη, ένας μήνας plus διακοπές, ξυπνάω αργά, πίνω καφεδάκια, κάνω βόλτες, και βέβαια συμπαρίσταμαι στο δίκαιο αγώνα κλπ. Η επανάσταση του φραπέ.

Αν θέλει πραγματικά ο σύλλογος και ο διευθυντής κατάληψη δεν γίνεται, ή αν γίνεται τελειώνει σύντομα. Τα σχολεία που καταστρέφονται είναι αυτά που ο σύλλογος τα εγκατέλειψε στην τύχη τους ( πήγε στο χωριό για να μαζέψει τις ελιές), ή η αποξένωση και το μίσος έχουν ξεχειλίσει από τη μεριά κάποιων παιδιών. Και πάλι πρόβλημα των δασκάλων είναι.
Αν η ηγεσία του σχολείου και δεν εννοώ τη διεύθυνση, έχει δημιουργήσει κλίμα συνεργασίας και ανοχής και έχει ελέγξει έντεχνα, παμετζήδες και συριζαίους, κατάληψη δεν γίνεται. Ούτε τα ανθρωπάκια του συνδικαλισμού μπορούν να την οργανώσουν στο σβηστό, αν δεν υπάρχει κλίμα. Κατά βάθος δεν τη γουστάρουν και δεν τη θέλουν αν δεν την ελέγχουν γιατί είναι κλασσικά ψοφοδεή ανθρωπάκια, φασιστοειδούς υφής που φοβούνται τις εξεγερτικές διαδικασίες, έστω και του χαβαλέ.

Πάμε στο συνδικαλισμό.
Η συντριπτική πλειοψηφία δεν ασχολείται, ούτε ψηφίζει και καλά κάνει. Δεν θέλω να πείσω κανένα, για να πάρω τη θέση του κάθε παπάρα, διαπλεκόμενου με τα 2 κινητά στα χέρια και να κάνω θελήματα σε κακομοίρηδες που θέλουν μειωμένο ωράριο για να μην πηγαίνουν μια μέρα σε άλλο σχολείο.  Γιατί τι κάνουν σήμερα οι συνδικαλιστές; γιατί υπάρχουν , σε τι μας ωφελούν; Το σχολείο μας έχει και το συνδικαλισμό που του αξίζει. Οι ανακοινώσεις των ΕΛΜΕ δεν αφορούν κανένα, παρά μόνο αυτών που τις βγάζουν, ελπίζοντας ότι το κόμμα τους θα τους προσέξει κάποια στιγμή και θα τους κάνεις δημοτικούς συμβούλους. Δεν θέλω να τσακώνομαι με τέτοιους χλιμίτζουρες. Βρωμάνε τα χνώτα τους, έχουν χέρια λαδωμένα, είναι ψιλοάπλυτοι μέσα στο σακάκι τους και το βλέμμα τους ψαρεύει ψηφοφόρους.
Να δουλεύουμε μέσα στο σχολείο μας και να το αλλάζουμε. 'Ενα10% των συναδέλφων σου να κερδίσεις και νάχεις ένα λίγο φιλικό διευθυντή μπορείς να κάνεις μια καλή παρέμβαση που δεν θα αλλάξει το σύστημα, αλλά θα αλλάξει τον υποχώρο του. Ελευθερίες έχεις, τα χρήματα δεν είναι πάντα απαραίτητα, άσε που αν το ψάξεις βρίσκεις. Κέφι έχεις να δουλέψεις, στο σπίτι λίγο παραπάνω για να ετοιμάσεις ένα φύλλο εργασίας; να αναθέσεις δυο εργασίες και να τις καθοδηγήσεις, να τους πας στο εργαστήριο κλπ.

 Απλά επειδή αυτό θέλει δουλειά και γνώση, γι’ αυτό θεωρείται ρεφορμισμός και αντ΄ αυτού αποθεώνεται η καταγγελία και η κατάληψη, που είναι και τεμπέλικη δουλειά και έχει και φραπέδες και ούζα και γενικά....

6 προτάσεις για ένα σύγχρονο, νεανικό, δημιουργικό σχολείο.

Από Leo και το blog "μη μαδάς τη μαργαρίτα"

Τα τελευταία 30 χρόνια έχουμε ζήσει πολλές μεταρρυθμίσεις στο Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο. Όλες κραυγαλέα αποτυχημένες και αυτό κατ΄ ομολογία όλων όσων εμπλέκονται στο σύστημα, ακόμα και των ίδιων των μεταρρυθμιστών.  Όλες προσπάθησαν ν’ αλλάξουν το οργανόγραμμα των σχολείων, τα αναλυτικά προγράμματα, τα σχολικά βιβλία, τις εξετάσεις κλπ. Καμιά τους δεν μπήκε στον κόπο να ρωτήσει τους ίδιους τους μαθητές, ποια είναι εκείνα τα στοιχεία που δεν τους επιτρέπουν να ευχαριστιούνται το χρόνο που ζουν στο σχολείο και ταυτόχρονα να μαθαίνουν.  Όλοι οι αναμορφωτές θεώρησαν δεδομένο ότι τα παιδιά πρέπει απλά να υποταχτούν στα κελεύσματα των βαθυστόχαστων αναλύσεων και εφαρμογών τους. Οι περισσότεροι από τους αναμορφωτές δεν είχαν δει ποτέ μαθητές και δεν είχαν ζήσει ποτέ σε σχολικό περιβάλλον. Ήταν είτε καθηγητές πανεπιστημίου, είτε αργόμισθοι αναβαθμισμένοι συνδικαλιστές. Και όταν λέμε να ρωτήσει δεν εννοούμε να ζητήσει τις θέσεις των κομματικών νεολαιών για την εκπαίδευση ή να πάρει σκόρπιες συνεντεύξεις, αλλά να ερευνήσει επιστημονικά, επί μακρόν και σε βάθος τη στάση των μαθητών, και τις αντιδράσεις τους κατά την εκπαιδευτική διαδικασία. Το ίδιο προφανώς πράττει και η σημερινή ηγεσία του υπουργείου. Προετοιμάζει αλλαγές για τους μαθητές, χωρίς τους μαθητές με το αστείο σύνθημα «πρώτα ο μαθητής». Μα δεν τον έχει, όχι απλά σε προτεραιότητα, αλλά ούτε καν στη λίστα.

Η κοινωνία γνωρίζει  το αποτέλεσμα :

Το σχολείο δεν είναι ελκυστικό, απωθεί και ως εκ τούτου καταπιέζει,  δεν εκπληρώνει τους στόχους για τους οποίους ιδρύθηκε. Δεν δίνει ούτε γενικές, αλλά ούτε και ειδικές γνώσεις, δεν μορφώνει, δεν μαθαίνει τους μαθητές πώς να μαθαίνουν, δεν δίνει επαγγελματικά εφόδια.

Κάποιος θα αντιτείνει «μα πάντα έτσι ήταν και όμως κάποτε μόρφωνε, το σύστημα λειτουργούσε». Κάποτε ίσως, σήμερα όχι, γιατί τα τελευταία χρόνια έχουν αλλάξει πολλά. Στο παγκοσμιοποιημένο καπιταλιστικό περιβάλλον, εμείς γράφουμε ακόμη μόνο με κιμωλία στον πίνακα.

1. Ο μαθητής δεν είναι πια υποχείριο του δάσκαλου ή του γονιού. Διεκδικεί από πολύ νωρίς την ανεξαρτησία του και το δικαίωμα να επιλέγει. Ν’ ακούει ό,τι τον ενδιαφέρει και να αδιαφορεί για ό,τι του φαντάζει άχρηστο ή απωθητικό. Αν στο σχολείο πηγαίνει για να μάθει μια τέχνη, είναι σίγουρο ότι τον απωθεί η στείρα θεωρία, η γνώση η αποκομμένη από το αντικείμενο. Αν στο σχολείο πηγαίνει για να μάθει πράγματα χρήσιμα για την μετέπειτα σταδιοδρομία του, για να συνεχίσει πχ στο Φυσικό τμήμα του Πανεπιστημίου είναι φανερό ότι δεν τον ενδιαφέρει το συντακτικό της Αρχαίας Ελληνικής γλώσσας και καλά κάνει. Η καραμέλα των γενικών γνώσεων και δεξιοτήτων έχει λιώσει από καιρό. Οι αρχικοί χρόνοι του ρήματος «έρχομαι» στα Αρχαία Ελληνικά δεν είναι γενική γνώση είναι πολύ μα πολύ ειδική η οποία βαφτίστηκε γενική για να απασχολούνται οι χιλιάδες φιλόλογοι στο δημόσιο. Ταυτόχρονα με ποια λογική ενδιαφέρει ένα παιδί με κλίση και κατεύθυνση τα οικονομικά, οι παράγοντες που επηρεάζουν την ειδική αντίσταση ενός αγωγού, ή το 4-χλωρο-5-μεθυλο-1,4-εξαδιένιο;

Γνώσεις εξειδικευμένες από όλες τις επιστήμες,, παντελώς άχρηστες για τα παιδιά, γεμίζουν τα αναλυτικά προγράμματα και τα βιβλία, διογκώνουν την ύλη, ταλαιπωρούν και κυρίως δεν γίνονται κτήμα κανενός. Το αποτέλεσμα είναι να μην μαθαίνουν ούτε τα βασικά. Απόφοιτοι Γυμνασίου και Λυκείου, να μην μπορούν να γράψουν ένα κείμενο με ειρμό, να μην μπορούν να κάνουν διαίρεση ή να λύσουν ένα πρόβλημα ποσοστών, να μη γνωρίζουν βασικά ιστορικά γεγονότα, να μην έχουν ίχνος αισθητικής αγωγής. Όταν επιτυγχάνουν στα ΑΕΙ μεταφέρουν μαζί τους την αμάθειά τους και εκεί το πρόβλημα διογκώνεται.

Αν κάτι πέτυχαν στην Φιλανδία είναι να επικεντρώσουν τη διδασκαλία τους στα απολύτως βασικά και να στρέψουν προς τα εκεί όλο το ενδιαφέρον των μαθητών τους. Οι απόφοιτοι της μέσης εκπαίδευσης έχουν στέρεες και καλοδουλεμένες γνώσεις στα βασικά θεμέλια των επιστημών και μπορούν με τη βοήθεια της αυτομόρφωσης, της βιβλιοθήκης ή του διαδικτύου να εμβαθύνουν και να εξειδικευτούν όπου επιθυμούν.  Στην Ελλάδα αυτό θεωρείται κατάρτιση και όχι μόρφωση. Ενώ το τίποτα που μένει στους μαθητές μας ένα μήνα μετά τη λήξη του σχολείου το θεωρούν βαθιά γνώση.

2. Ο μαθητής ζει μέσα στην κοινωνία της πληροφορίας. Ως εκ τούτου ξέρει ότι μια σειρά από γνώσεις που επιμένουμε να του παρουσιάζουμε ως μαθήματα, είναι μπροστά του με ένα κλικ, αν θέλει να τις προσεγγίσει. Απλά οι δάσκαλοι, φοβικοί απέναντι στο διαδίκτυο δεν τόχουν ακόμη αντιληφθεί. Είναι δυνατόν σήμερα να πείσεις κάποιον να μάθει τη γεωγραφία της Ανταρκτικής, δείχνοντας επίπεδους χάρτες κρεμασμένους στον πίνακα και διαβάζοντας από το άθλιο σχολικό βιβλίο; Αν επιλέγεις ότι η Ανταρκτική έχει ενδιαφέρον δώσ’ τους τη δυνατότητα να ψάξουν στον παγκόσμιο ιστό, να μελετήσουν τις πληροφορίες και να τις παρουσιάσουν ομαδικά. Δείξ’ τους ένα σχετικό ντοκιμαντέρ, ή μια ταινία, βάλτους να διαβάσουν μια σχετική περιπέτεια από τη διεθνή βιβλιογραφία. Σύνδεσε την περιοχή με την παγκόσμια κλιματική αλλαγή, κάνε κάτι τέλος πάντων να τους τραβήξεις το ενδιαφέρον.

Πώς να διδάξεις ιστορία στον πίνακα, όταν στην ΤV προβάλλονται καθημερινά υπέροχα ιστορικά ντοκιμαντέρ και ποιος θα κάτσει να σε παρακολουθήσει;

Διδάσκεις την κίνηση και τη δύναμη στο Γυμνάσιο. Προσπαθείς να πεις τους νόμους του Νewton. Διαμαρτύρεσαι ότι τους μαθαίνουν παπαγαλία. Λογικό, ποιο σώμα του περιβάλλοντός μας κινείται με σταθερή ταχύτητα ή σταθερή επιτάχυνση; Ποιος προλαβαίνει να καταλάβει τι συμβαίνει σε μια πειραματική εφαρμογή που διαρκεί δευτερόλεπτα; Και όμως μπορείς να φτιάξεις σχετικές εφαρμογές πολυμέσων  και να τα διδάξεις όλα μια χαρά. Να βρεις αντίστοιχα applets στο διαδίκτυο ή αντίστοιχες μικρές εκπαιδευτικές ταινίες. Αυτά για το ελληνικό σχολείο είναι πολυτέλειες. Έτσι σου απομένει η μαθηματικοποίηση των πάντων, οι γραφικές παραστάσεις και ένα πλήθος ασκήσεων που επιτείνουν την παπαγαλία, δραματοποιούν όλη την υπέροχη ανθρώπινη γνώση και την καθιστούν απωθητική. Ήδη στην Αμερική και την Αυστραλία χρησιμοποιούν ταινίες κινουμένων σχεδίων φτιαγμένες από βιολόγους για να αποκαλύψουν στο ευρύ κοινό τα μυστικά της ζωής. Όσο και αν σχεδιάζεις στον πίνακα ή δείχνεις διαφάνειες και φωτογραφίες είναι αδύνατο να διδάξεις τόσο σύνθετες έννοιες, όπως τη βιολογία του κυττάρου, τα γονίδια και το σχηματισμό πρωτεϊνών. Το να βλέπεις όμως τις κινήσεις, τις σχέσεις, τις διασπάσεις και τους επανασχηματισμούς ως κινούμενα σχέδια σε καθηλώνει. Ο μαθητής που έχει μεγαλώσει με τα πόκεμον και τα video games νιώθει αμέσως ότι βρίσκεται σε γνώριμο περιβάλλον.

Αν κάτι πέτυχαν στην Φιλανδία είναι ότι άρθρωσαν την χρήση των πολυμέσων και τουinternet με κάθε πτυχή της διδασκαλίας και της σχολικής ζωής. Στην Ελλάδα γίνονται απλά μεμονωμένες φιλότιμες προσπάθειες, χωρίς οργάνωση και κρατική υποστήριξη. Το ψηφιακό σχολείο είναι ακόμα πολύ μακριά.

3. Ο μαθητής κουράζεται να είναι επί 7 ώρες την ημέρα παθητικός δέκτης και είτε αδιαφορεί, είτε επαναστατεί. Η μαθησιακή πειθαρχία, στις μέρες μας, δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα ψυχολογικής ή σωματικής επιβολής και απειλής κυρώσεων. Αγωνιζόμενοι χρόνια τώρα να δομήσουμε μια δημοκρατική και ελεύθερη κοινωνία, είναι τουλάχιστον αντιφατικό να ζητάμε από τους νέους να μας ανέχονται και να παραμένουν αδρανείς. Να ακυρώνουν την προσωπικότητά τους χαζεύοντας και γράφοντας τα όσο ο δάσκαλος παρουσιάζει. Το δασκαλοκεντρικό μοντέλο δεν είναι μόνο βαρετό, αλλά και στερεί από τους μαθητές την ευκαιρία να μάθουν μέσα από τη συμμετοχή.  Τα παιδιά ζητούν δράση. Συνεπώς δώσ’ τους να φτιάξουν πράγματα με τα χέρια. Να πειραματιστούν, να χαλάσουν, να ανοίξουν, να σπάσουν, να κατασκευάσουν, να αποτύχουν, να επιτύχουν, να μάθουν. Αυτό θέλει χρόνο που θα τον βρει στη λιγότερη ύλη, στη λιγότερη παραμονή στην τάξη και στην περισσότερη μέσα στο σχολικό περιβάλλον.

Το λύκειο έχει καταργήσει το εργαστήριο στη Φυσική και στη Χημεία, γιατί ο δάσκαλος δεν προλαβαίνει να βγάλει την χαώδη ύλη και να λύσει πολλές ασκήσεις και είναι λογικό. Στο γυμνάσιο ή το δημοτικό τα εργαστήρια κατά κανόνα είναι ανύπαρκτα ή υποτυπώδη, δεν έχουν απλά υλικά, αλλά και οι δάσκαλοι δεν έχουν την όρεξη να ασχοληθούν, ή δεν γνωρίζουν πως.

Η γεωμετρία διδάσκεται μόνο στο χαρτί, κανείς ποτέ δεν μετράει κάτι πραγματικό, πχ ένα μήκος, ένα εμβαδόν, έναν όγκο, ή  δεν έχει την αίσθηση της κατακόρυφης γι’ αυτό και τη λέει κάθετο.

Διδάσκουμε φυτολογία ή ανατομία χωρίς να βάλουμε τα παιδιά να ανοίξουν ένα λουλούδι ή ένα ψάρι και να αναγνωρίσουν τα μέρη του. Η πλειοψηφία των συνανθρώπων μας νομίζει, ακόμα, ότι η μέλισσα είναι ένα κακό έντομο που μας τσιμπάει και πονάμε κι’ ας έχει κάτσει 12 χρόνια στα θρανία.

Αν κάτι πέτυχαν στη "φτωχή" Φιλανδία είναι ότι διδάσκουν τις θετικές επιστήμες αποκλειστικά στο εργαστήριο και συχνά στη σκοτεινή τους ύπαιθρο. Ίσως εκεί τα παιδιά δεν έχουν να θαυμάσουν τον Ήλιο, γι’ αυτό στρέφουν την προσοχή τους προς τη γη.

4. Το σχολείο διαφθείρει το μαθητή με βαθμούς που δεν αντιστοιχούν σε τίποτα.

Κάθε μηχανισμός έχει επίγνωση των αδιεξόδων του και των δυσλειτουργιών του. Το Ελληνικό σχολείο ξέρει ότι δεν μεταδίδει γνώσεις, δεν παράγει εγγράμματους πολίτες, αλλά ούτε διδάσκει την τέχνη του να μαθαίνεις. Ξέρει, ότι πιέζει για άχρηστα πράγματα, ξέρει ότι καταπιέζει αναίτια και ανούσια. Είναι ενοχικό γι’ αυτό και απλόχερο στις ανταμοιβές του. Ανέχεται τις απουσίες πολύ πάνω από το νόμιμο όριο, και βάζει μεγάλους βαθμούς. Στο δημοτικό η πλειοψηφία έχει απολυτήριο με δέκα, στο γυμνάσιο και στο λύκειο η έννοια της αξιολόγησης έχει γίνει κουρέλι. Ο μαθητής μαθαίνει ότι μπορεί να αργεί την πρώτη ώρα, να φεύγει την τελευταία, να την κοπανάει ενδιάμεσα. Μαθαίνει ότι για να επαναλάβει την τάξη πρέπει  να  διακόψει την παρακολούθηση για τουλάχιστον δύο μήνες, για να μείνει μετεξεταστέος πρέπει να αδιαφορεί ολοκληρωτικά και πάλι δύσκολο είναι. Οι απόφοιτοι του Λυκείου έχουν κατά κανόνα απολυτήριο με 19 και ας γράφουν 02 στις γενικές εξετάσεις. Μια επίφαση δημοκρατίας και ανεκτικότητας έχει απλωθεί παντού για να καλύψει το έλλειμμα της πραγματικής διδασκαλίας και των αδυναμιών του συστήματος. Όταν οι ταγοί είναι κατά κανόνα μέτριοι και αποτυχημένοι, οι νέοι μαθαίνουν ότι μπορούν να σταδιοδρομήσουν χωρίς να προσπαθήσουν. Όταν οι δάσκαλοι αρνούνται την δική τους αξιολόγηση, δεν είναι δυνατό να την εφαρμόζουν σωστά για τους μαθητές, αλλά και δεν έχουν και κανένα κύρος για να είναι αυστηροί και δίκαιοι. Γίνονται, λοιπόν, ανεκτικοί και ισοπεδωτικοί και ησυχάζουν.

Αν κάτι πέτυχαν στη Φιλανδία είναι να είναι αυστηροί με τους κανόνες που συναποφασίζονται από κοινού μέσα στο σχολείο και να αποδεικνύουν καθημερινά στους μαθητές, άρα και στην κοινωνία τους, την πραγματική σχέση του παραγόμενου έργου και της αξιολόγησης.  Ο καθένας ξέρει ότι ο βαθμός του αντιστοιχεί ακριβώς στην πραγματική του αξία.   Στην Ελλάδα το καθήκον θεωρείται αυστηρότητα και η αντικειμενική αξιολόγηση, υποταγή στα κελεύσματα της τρόικας και του νεοφιλελευθερισμού.

5. Ο μαθητής ξέρει ότι διαφέρει από τον διπλανό του και απαιτεί ενδόμυχα ένα προσωπικό ενδιαφέρον για την περίπτωσή του.

Στο Ελληνικό σχολείο καμωνόμαστε ότι όλοι είναι ίδιοι. Όλοι μπορούν να είναι άριστοι αρκεί να προσπαθήσουν. Έχουμε μια αντίληψη αντίστοιχη με αυτή για τον βιονικό σοσιαλιστικό άνθρωπο. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, τότε φταίει η οικογένεια που παραμελεί τα τέκνα της, ή το καπιταλιστικό σύστημα. Γι’ αυτό το ιδιαίτερο μάθημα και το φροντιστήριο έχουν απλωθεί σε όλες τις οικονομικές τάξεις. Το φροντιστήριο, φροντίζει το μαθητή, ασχολείται με το προσωπικό του πρόβλημα, τις αδυναμίες του, τις μαθησιακές δυσκολίες του και πασχίζει πραγματικά να τον βοηθήσει να κατακτήσει την όποια γνώση, φυσικά, έναντι αμοιβής. Αν δεν τον βοηθούσε δεν θα άκμαζε, τόσα χρόνια τώρα. Του φτιάχνει βιβλία που να μπορεί να τα διαβάσει, του αποκαλύπτει την ουσία, του δείχνει τους μηχανισμούς και τις τεχνικές, όπως αυτός προσωπικά μπορεί να τις προσεγγίσει. Το σχολείο ασχολείται με το μαθητή μόνο όταν αυτός παραβαίνει τους κανόνες για να τον τιμωρήσει, αν και αυτό σήμερα συνεχώς ατονεί. Στην ουσία δεν ασχολείται ποτέ και κανείς προσωπικά μαζί του. Αυτό τον αποξενώνει από το δάσκαλο και την τάξη, ο χώρος χάνει την οικειότητά του, γίνεται απρόσωπος και η παρουσία του σ’ αυτόν υποχρέωση. Ο δάσκαλος γίνεται υπάλληλος, ένας ταμίας τράπεζας, ή ένας κλητήρας και όχι λειτουργός. Η μανία καταστροφών που εκδηλώνεται συχνά στα σχολεία είναι η απάντηση στην ψυχρότητα με την οποία το σύστημα αντιμετωπίζει την ύπαρξή του. Η κατάληψη, που δεν είναι κατάληψη, αλλά διακοπή μαθημάτων και παρουσίας στο σχολείο, δεν είναι απλά μια ένδειξη χαβαλέ, ούτε βέβαια πολιτική στάση με τη στενή έννοια του όρου. Τα παιδιά φωνάζουν προς τους δασκάλους τους και τους εκλιπαρούν ενδόμυχα για λίγο προσωπικό ενδιαφέρον. Όταν τους μιλήσεις στη γλώσσα που καταλαβαίνουν και ακούσεις προσεκτικά το λόγο τους, τότε σε λατρεύουν, γιατί νιώθουν ότι απεκδύεις τον μανδύα του καθωσπρεπισμού για να τους πλησιάσεις και αυτό το θεωρούν προσωπικό ενδιαφέρον. Πολλές φορές βρίσκουν στο δάσκαλο αυτό που δεν βρίσκουν σπίτι τους. Αλλά το προσωπικό ενδιαφέρον δεν είναι θεσμοθετημένο στην Ελλάδα. Αντιθέτως, δηλώνεται πλαγίως πλην σαφώς ότι καλόν είναι να αποφεύγεται προς αποφυγήν παρεξηγήσεων.

Αν κάτι πέτυχαν στην ψυχρή Φιλανδία είναι να χρεώνονται οι δάσκαλοι προσωπικά κάποιους από τους μαθητές τους και να τους φροντίζουν κατά τη διάρκεια αλλά και μετά τη λήξη των μαθημάτων, χωρίς βέβαια πρόσθετη αμοιβή. Ταυτόχρονα έφτιαξαν σχολεία τα οποία συγκεντρώνουν στον ίδιο χώρο, δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο, ακριβώς για να αναπαράγουν το οικείο περιβάλλον της οικογένειας ή της γειτονιάς. Στην Ελλάδα μόνο τις τάξεις να δείτε θα σας πιάσει κατάθλιψη.

6. Το σχολείο έχει πάρει διαζύγιο από την αισθητική. Τάξεις απρόσωπες, βρώμικες, ψυχρές, κάτι σαν σταθμοί επαρχιακού ΚΤΕΛ. Εκεί μέσα είναι υποχρεωμένοι να περνάνε 7 ώρες κάθε μέρα, δάσκαλοι και μαθητές, πώς να αντέξουν, πώς να εμπνευστούν; Η αισθητική αγωγή είναι περιορισμένη σε μια ώρα μουσική και μια ώρα καλλιτεχνικά την εβδομάδα στο Γυμνάσιο. Η καλλιτεχνική εκπαίδευση είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη. Η εμπειρία όμως έχει αποδείξει ότι οι μαθητές γουστάρουν να παίξουν θέατρο, να χορέψουν, να τραγουδήσουν, να φτιάξουν σκηνικά. Γουστάρουν να συνεργαστούν για ένα καλλιτεχνικό γεγονός και είναι φυσικό. Αναζητούν μια όαση στην καθημερινότητα του σχολείου, ένα αντίδοτο στη βαρεμάρα και την στείρα επανάληψη. Αναζητούν την δική τους συμμετοχή, που δεν θα είναι ασφυκτικά καθοδηγούμενη, που θα τους δώσει την ευκαιρία να αυτοσχεδιάσουν.

Δεν ξέρω πως αντιμετωπίζουν το πρόβλημα αυτό στη Φιλανδία αλλά είναι γνωστό ότι σε όλη την Ευρώπη, η καλλιτεχνική εκπαίδευση είναι υποβαθμισμένη. Η πρόοδος της τεχνολογίας και η ανάπτυξη των επιστημών έχει μετατρέψει την τέχνη σε υπόθεση ταλέντων και την έχει περιθωριοποιήσει.

Η ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα προσπάθησε να υποβαθμίσει το Φιλανδικό μοντέλο και τα αποτελέσμάτα του, γιατί στην πλειοψηφία της δεν ενδιαφέρεται για την ουσία της εκπαίδευσης, αλλά για τα εργασιακά δικαιώματα των εκπαιδευτικών. Γράφτηκαν βαρύγδουπες αναλύσεις από δήθεν μαρξιστική σκοπιά και άλλες παπάρες που μπορείτε να βρείτε στο διαδίκτυο. Απέφυγαν να πουν την πραγματικότητα, γιατί αυτή απαιτεί ξεβόλεμα και καινοτομία πράγματα που θεωρούνται αντιδραστικά.

Θα μπορούσε να γίνει τίποτα από αυτά; Θα απαιτούσε χρόνο, επιτροπές, χρήματα που δεν έχουμε. Θα απαιτούσε μόνο μια γενναία πολιτική απόφαση και διάθεση να ξηλωθεί ένα αποτυχημένο σύστημα.

Μερικές προτάσεις

1. Να επανασχεδιαστεί όλο το αναλυτικό πρόγραμμα της βασικής και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Να γίνει από μάχιμους δασκάλους, όχι από εκπροσώπους κομμάτων και συνδικαλιστές. Να ξαναγραφούν βιβλία που να διαβάζονται από μαθητές μικρά κατανοητά που να αφήνουν τη δυνατότητα στο δάσκαλο να φτιάξει σημειώσεις που να υποστηρίζουν το μάθημα, να αυτοσχεδιάσει. Αυτό βέβαια απαιτεί προγραμματισμό και συνεργασία των διδασκόντων και αυτός είναι ο πιο σημαντικός λόγος που υποστηρίζω την αξιολόγηση.

2. Η ψηφιακή τάξη δεν θέλει πολλά χρήματα. Να γίνουν τάξεις ανά ειδικότητα. Οι καθηγητές να έχουν τις τάξεις τους, με τα κομπιούτερ, τους βιντεοπροβολείς, τις βιβλιοθήκες και τα απαραίτητα εποπτικά μέσα διδασκαλίας. Οι τάξεις να κλειδώνουν και να είναι αισθητικά ενδιαφέρουσες.

3. Ο περιορισμός της ύλης θα δώσει χρόνο για συμμετοχή των μαθητών σε δράσεις που θα τους βοηθούν να μαθαίνουν και να περνάνε ευχάριστα. Να βρούμε σε κάθε μάθημα, πως θα δώσουμε αυτήν τη δυνατότητα στα παιδιά. Είναι οι αναζητήσεις στο διαδίκτυο, οι κατασκευές, οι εργασίες; Ας το αναζητήσουμε.

4. Να επαναπροσδιορίσουμε τους κανόνες αξιολόγησης και να τους τηρήσουμε αυστηρά. Νωρίτερα, πρέπει να πείσουμε την κοινή γνώμη και τους μαθητές μας ότι οι κανόνες δεν είναι ελαστικοί, ότι είναι η δημοκρατία που τους επιβάλλει και όχι η καταστολή ή ο φασισμός.

5.  Να θεσμοθετήσουμε το προσωπικό ενδιαφέρον του δάσκαλου για τον μαθητή που έχει δυσκολίες. Να ενισχύσουμε την πρόσθετη διδακτική στήριξη και να την κάνουμε ουσιαστική.  Να θεσμοθετήσουμε το βιωματικό εργαστήριο και να κάνουμε ουσιαστικό τον επαγγελματικό προσανατολισμό. Να φέρουμε παιδοψυχολόγους στα σχολεία. Να ανοίξουμε το σχολείο στους γονείς και στην κοινωνία. Όχι στο δήμαρχο ή στο σύλλογο γονέων, αλλά στο λαό.

6. Τέλος να δούμε σοβαρά την αισθητική αγωγή. Όχι απλά με επισκέψεις σε μουσεία. Να καθαρίσουμε και να διακοσμήσουμε τα σχολεία μαζί με τα παιδιά και τους γονείς τους, να βάζουμε μουσική στα διαλείμματα, να υπάρχει μόνιμη θεατρική ομάδα, να γίνουν εργαστήρια ζωγραφικής, να μαζεύονται τα παιδιά να αυτοσχεδιάζουν, να κάνουν γκράφιτι, να εκφράζονται, να βλέπουν σύγχρονες ταινίες. Να δώσουμε στα σχολεία μας νεανική εικόνα.

Όλα αυτά και πολλά άλλα δεν απαιτούν ιδιαίτερα χρήματα. Αν τα χρήματα λείπουν ας τα αναζητήσουμε σε δωρεές. Απαιτούν όμως συμμετοχή των δασκάλων, ιδέες καινοτομία και απελευθέρωση των δυνάμεων που κρύβουν οι μαθητές μας. Πραγματική ελευθερία και δημοκρατία. Αν αλλάξει το κλίμα, θα έχουμε και μετάδοση ουσιαστικής γνώσης και ανάπτυξη κριτικού πνεύματος και ψυχική ισορροπία, όλα δηλαδή αυτά που λείπουν από το ελληνικό σχολείο.

Πραγματική μεταρρύθμιση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση; Χλωμό το βλέπω.

Από τον Leo και το blog "μη μαδάς της μαργαρίτα"

Αρχίζει η δημόσια διαβούλευση για τις αλλαγές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η Δημοκρατική Αριστερά θα προσέλθει στο διάλογο θα ακούσει τις προτάσεις όλων και θα διατυπώσει τις δικές της. Το  πανεπιστήμιο ανήκει στην κοινωνία και αυτή έχει καθήκον να συζητήσει απροσχημάτιστα και θαρραλέα  Αυτονόητα πράγματα. Δεν συζητούν μόνο όσοι δεν μπορούν, δηλαδή οι αυτιστικοί συμπολίτες μας και τέτοιους έχει πολλούς η παραδοσιακή Αριστερά, αλλά και όσοι δεν έχουν τίποτα να προσφέρουν στο διάλογο, δεν έχουν θέσεις. Θα μπορούσαν όμως να είναι εκεί για να ακούν και να μαθαίνουν.

Είναι ο διάλογος προσχηματικός εκ μέρους του Υπουργείου; Το πιο πιθανό να είναι έτσι. Στη χώρα δεν υπάρχει κουλτούρα διαλόγου και συνεργασίας, ούτε για τα πιο βασικά. Αλλά δεν θα το μάθουμε ποτέ, αν δεν συμμετάσχουμε.

1. Θέλει η κυβέρνηση πραγματική μεταρρύθμιση; Αν μπορούσε θα την απέφευγε. Αλλά η κατάσταση έχει φτάσει στον πάτο, η όποια ανάκαμψη της οικονομίας δεν μπορεί παρά να στηριχθεί και στην επιστημονική γνώση. Η ΕΕ πιέζει από τη μεριά της, δεν μπορεί το ελληνικό πανεπιστήμιο να είναι τόσο μακριά από το Ευρωπαϊκό κεκτημένο. Αλλά πρώτιστα, η ίδια η κοινωνία πληρώνει, πασχίζει και αγωνιά για την τύχη της μαζικής δημόσιας εκπαίδευσης και περιμένει μεταρρυθμίσεις που θα καθιστούν τους απόφοιτους των σχολών πραγματικούς νέους επιστήμονες και επαγγελματίες  διανοούμενους, ικανούς να διεκδικήσουν τη ζωή τους με τους ίδιους όρους με τους υπόλοιπους ευρωπαίους πολίτες.  Η πολιτική εξουσία, στριμωγμένη από την πραγματικότητα, έχει καταθέσει ένα πλαίσιο διαλόγου, πάνω στο οποίο πολλά μπορούν να ειπωθούν. Ένα είναι σίγουρο. Πως δεν έχει σαφές σχέδιο για το πανεπιστήμιο του μέλλοντος, γιατί δεν έχει μια σαφή ιδεολογία και πολιτική αντίληψη για τη σχέση εκπαίδευσης - επιστήμης - έρευνας -παραγωγής. Έτσι, 

δανείζεται διάσπαρτα στοιχεία από άλλες χώρες,

καινοτομεί δειλά, ανοίγει θέματα χωρίς να έχει σαφές υλικό για να τα κλείσει,

σκέφτεται και το πολιτικό κόστος μια καθολικής σύγκρουσης με τις συμμαχικές δυνάμεις της δεξιάς, του βαθέως ΠΑΣΟΚ και της παραδοσιακής Αριστεράς,

θέλει να κλείσει και το μάτι προς τις οικονομικές ελίτ, αλλά και τους Ευρωπαίους.

Κοινώς, μύλος, που προμηνύει μια ακόμα τρύπα στο νερό.

2. Η ΔημΑρ πιστεύει σε ένα πανεπιστήμιο δημόσιο, δωρεάν, αυτοδιοικούμενο που όμως λογοδοτεί στην κοινωνία. Η λογοδοσία, δεν γίνεται στο υπουργείο και τους σκοτεινούς μηχανισμούς του αστικού κράτους, αλλά σε μια ανεξάρτητη αρχή που δεν μπορεί να είναι ξένη από τη χώρα, αλλά ούτε και διαπλεκόμενη με κόμματα και συμφέροντα. Ζητάει πολλά; Ζητάει τα πάντα, αλλά έτσι πρέπει, όλα να είναι ανοικτά.

3. Η Δημ.Αρ πιστεύει σε ένα πανεπιστήμιο που μορφώνει, που προάγει την έρευνα. που συνδέεται με την κοινωνία και τη διεθνή πραγματικότητα.Όπως περιμένουμε από ένα δημόσιο νοσοκομείο να μας θεραπεύει, έτσι περιμένουμε από τα ΑΕΙ να μορφώνουν τα παιδιά μας. Να τους δίνουν πραγματικές επιστημονικές γνώσεις υψηλού επιπέδου και επαγγελματικά εφόδια για τον διεθνή ανταγωνισμό εργασίας μέσα στον οποίο ζούμε. Αυτό προϋποθέτει ενιαίο χώρο Εκπαίδευσης και Έρευνας, ανοικτή διαφανή συνεργασία σε όλα τα επίπεδα. Προφανώς στο νέο πανεπιστήμιο, αν υπάρξει, δεν έχουν θέση ο νεποτισμός, η συνδιαλλαγή, οι εκβιασμοί, τα βιλαέτια. Θα το δούμε άραγε αυτό στην Ελλάδα; Δύσκολο, αλλά αξίζει να δουλέψουμε γι’ αυτό.

Η υπόθεση τηςεκπαίδευσης είναι εν πολλοίς υπόθεση των δασκάλων. Η κοινωνία έχει απαιτήσεις από το εκπαιδευτικό προσωπικό, αλλά και το κράτος θα πρέπει να το αμείβει ανάλογα, ώστε να μπορεί να αφιερώνεται αποκλειστικά στα πανεπιστημιακά του καθήκοντα.

4. Η διοίκηση των πανεπιστημίων είναι θέμα ακανθώδες. Χωρίς περιστροφές, αυτό είναι και η αιτία που η πλειοψηφία των συγκλήτων των ΑΕΙ απέχει από το διάλογο και κήρυξε σχεδόν στάση κατά του υπουργείου. Μόλις τέθηκε θέμα «συμβουλίου διοίκησης» στο οποίο μπορούν να συμμετέχουν και εξωπανεπιστημιακοί παράγοντες άναψαν φωτιές. Ευνόητο, μερικοί, τι μερικοί, πολλοί, να διαβλέπουν σε αυτό  ψαλίδισμα εξουσιών, νόμιμων και παράνομων. Αλλά από την άλλη δεν μπορεί να παραδοθεί και το πανεπιστήμιο σε εξωθεσμικούς «παράγοντες» συμφερόντων ξένων προς αυτό. Σίγουρα οι εκβιασμοί δυναμικών μειοψηφιών και οι πρόθυμες, με το αζημίωτο, προς αυτές πρυτανικές αρχές, έχουν τραυματίσει το κύρος των αρχών, αλλά και το να ανοίξουμε ένα νέο κύκλο διαπλοκής δεν  μπορεί να είναι στους στόχους μας. Στο πανεπιστήμιο αναγκαστικά υπάρχουν αλληλοσυγκρουόμενα ταξικά συμφέροντα, όπως σε όλη την κοινωνία. Το θέμα είναι πως αυτά υποτάσσονται  στο συμφέρον των δυνάμεων της εργασίας, στο συμφέρον των λαϊκών στρωμάτων που θέλουν να μορφωθούν και να αναπτυχθούν μέσα σε καπιταλιστικό περιβάλλον. Τα ΑΕΙ δεν πρέπει να είναι χώροι ανέλιξης και κερδοσκοπίας επιχειρηματικών κύκλων και επιστημονικών ελίτ. Η μεταρρύθμιση δεν πρέπει να σημαίνει ανάδειξη στην εξουσία, ομάδων που τώρα βρίσκονται στην «απέξω». Αν κάποιοι στο υπουργείο φιλοδοξούν μέσω των αλλαγών να πάρουν τη ρεβάνς από τους αντιπάλους τους, η Αριστερά δεν έχει κανένα λόγο να αναμειχθεί στον αγώνα αυτό. Αντίθετα θα πρέπει να αποκαλύψει τις προθέσεις τους και να πασχίσει να στρέψει τις αλλαγές προς το συμφέρον των δυνάμεων της επιστήμης και της έρευνας, για το δημόσιο συμφέρον που είναι πρώτιστα, λαϊκό συμφέρον.

Η διοίκηση θα πρέπει να είναι διπλής δομής.

Χρειάζεται ένα όργανο επιστημονικών υποθέσεων που θα είναι υπεύθυνο για τα εκπαιδευτικά και ερευνητικά ζητήματα του ιδρύματος και θα αποτελείται από μέλη του ΔΕΠ.

Χρειάζεται όμως και ένα όργανο στρατηγικής ανάπτυξης, για την οικονομική διαχείριση και την εξωστρέφεια, τη σύνδεση με την κοινωνία.  Ένα όργανο που θα αναζητά οικονομικούς πόρους και εκτός της κρατικής επιχορήγησης. Σε αυτό ίσως να μπορούν να συμμετάσχουν και εκπρόσωποι της αγοράς.

Ο πρύτανης δεν μπορεί παρά να είναι ακαδημαϊκός και δεν μπορεί να εκλέγεται όπως σήμερα με προεκλογικές παροχές και κομματικές συμφωνίες. Ίσως χρειάζονται περισσότερες βαθμίδες εξέλιξης του ΔΕΠ και βασικός μισθός συν κίνητρα απόδοσης. Τα εκλεκτορικά σώματα  δεν μπορούν να απαρτίζονται μόνο από εσωτερικούς εκλέκτορες, αλλά μπορούμε να εξετάσουμε και τη διεθνή σύνθεση. Αυτά δεν είναι απλά τεχνικά προβλήματα διοίκησης, αντιθέτως έχουν ισχυρό πολιτικό πρόσημο και σίγουρα θα αποτελέσουν σημεία έντονης τριβής της πανεπιστημιακής κοινότητας. Στόχος μας πρέπει να είναι η διαφάνεια, το αδιάβλητο, αλλά και η ενίσχυση της αξιοκρατίας. Διαφορετικά το μεταρρυθμισμένο πανεπιστήμιο γρήγορα θα πέσει σε τέλμα και η ευκαιρία θα χαθεί και πάλι.

5. Η οργάνωση των σπουδών θα πρέπει επιτέλους να εκσυγχρονιστεί. Θα πρέπει να επιτρέπει την κινητικότητα και τη διεπιστημονικότητα. Τα πανεπιστημιακά ιδρύματα δεν μπορεί να είναι φυλακές των φοιτητών και φοιτητριών που ένα παράλογο εξεταστικό σύστημα κατέταξε σε κάποια σχολή ή τμήμα. Το πρόγραμμα σπουδών οφείλει να είναι ελαστικό, αλλά ταυτόχρονα και ουσιώδες, να δίνει γνώσεις και επαγγελματική επάρκεια μετά από σπουδές 4ετούς φοίτησης. Τα μεταπτυχιακά προγράμματα να είναι υψηλής εξειδίκευσης και να προσελκύουν και ξένους. Αλλά να δίνουν και τη δυνατότητα για γνώσεις διοίκησης και οργάνωσης (ΜΒΑ) σε φοιτητές διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων. Η χρήση των πιστωτικών μονάδων εκπαίδευσης ΕCTS επιτρέπει την κινητικότητα όχι μόνο προς τις εγχώριες σχολές, αλλά και στα πανεπιστήμια όλων των χωρών που βρίσκονται στο ίδιο σύστημα. Ακόμα χρειάζονται και προγράμματα εξειδίκευσης όπως και προγράμματα εξ’ αποστάσεως εκπαίδευσης.

6. Η αξιολόγηση είναι ένα άλλο καυτό θέμα. Είμαστε σαφώς υπέρ της εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης, είναι μια απαίτηση της κοινωνίας. Προφανώς προηγείται μια ανοικτή συζήτηση για το ποιος θέτει τους στόχους ενός πανεπιστήμιου. Η αγορά, η σύγκλητος, η κυβέρνηση, όλοι μαζί; Μετά έπεται, ποιος αξιολογεί και με ποια κριτήρια. Ποιος θα είναι ο στόχος της αξιολόγησης; Αν ένα τμήμα υστερεί θα καταστρέφεται; Αν ένα τμήμα υπερτερεί, θα χρηματοδοτείται εις βάρος ενός που υστερεί; Δύσκολα πράγματα. Και τα κριτήρια θα είναι ποσοτικά ή ποιοτικά; Μπορούν οι ποσοτικοί δείκτες να απεικονίσουν την πραγματικότητα; Αν οι κριτές είναι από το εξωτερικό, αυτό συνεπάγεται αυτομάτως ότι θα είναι και αδέκαστοι ή σωστοί; Είναι δηλαδή το ντόπιο επιστημονικό προσωπικό τόσο σκάρτο και διαπλεκόμενο, ώστε να είναι αδύνατο να αξιολογήσει σωστά ένα τμήμα και πρέπει αναγκαστικά να καταφύγουμε σε ξένους διαιτητές;

7. Η χρηματοδότηση, άλλη πονεμένη ιστορία. Η κοινωνία ζητά πανεπιστήμια βιώσιμα. Το κράτος από μόνο του δεν μπορεί να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα, ειδικά σε περίοδο οικονομικής κρίσης. Μια επιτροπή στρατηγικής ανάπτυξης του ιδρύματος μέσα από το ίδρυμα, με διαφανείς διαδικασίες, πρέπει και μπορεί να αναζητά πόρους και εκτός της κρατικής επιχορήγησης,  όπως γίνεται σε όλο τον κόσμο.  Αυτό δεν είναι παράδοση στον κόσμο της αγοράς. Είναι τρόπος ανάπτυξης του ιδρύματος και της βιώσιμης λειτουργίας του. Δεν μπορούμε να είμαστε φοβικοί απέναντι στην επιχειρηματικότητα, αρκεί να υπάρχουν κανόνες και έλεγχος. Αν ένας τομέας της αγοράς θέλει να χρηματοδοτήσει μια έρευνα που προκρίνει το επιστημονικό συμβούλιο της σχολής γιατί να μην το κάνει;

8. Το ελληνικό πανεπιστήμιο πρέπει να συνδεθεί με το διεθνή χώρο. Να ενισχυθούν οι δεσμοί του με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα του εξωτερικού με στόχο την ενίσχυση της κινητικότητας φοιτητών και μελών του ΔΕΠ, την εξασφάλιση της ποιότητας των παρεχομένων γνώσεων και της διαπανεπιστημιακής συνεργασίας. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης της οικονομίας δεν είναι δυνατό να κλεινόμαστε στον εαυτό μας. Ακόμα να θεσμοθετηθούν και να αναπτυχθούν αγγλόφωνα προγράμματα σπουδών που θα προσελκύσουν ξένους φοιτητές και θα ανακόψουν το κύμα φοιτητικής μετανάστευσης προς πανεπιστήμια εξωτερικού, αμφιβόλου ποιότητας.

9. Το ελληνικό πανεπιστήμιο οφείλει να συνάψει στενούς δεσμούς με την κοινωνία. Να διαμορφώσει αξιόλογα προγράμματα δια βίου μάθησης, να ενισχύσει τους δεσμούς του με τις τοπικές κοινωνίες και τις ανάγκες τους. Να συνδεθεί με την πρωτοβάθμια και μέση εκπαίδευση και να συμβάλλει στην επιμόρφωση δασκάλων και καθηγητών, που σήμερα καρκινοβατεί εξ αιτίας και των αδυναμιών του εκπαιδευτικού προσωπικού που έχει αναλάβει αυτό το έργο.

10. Τι μέλλει γενέσθαι;

Το πιο πιθανό είναι το υπουργείο και μετά τη δημόσια διαβούλευση, να προχωρήσει μόνο του στην κατάρτιση του νόμου πλαίσιο. Πανεπιστημιακοί και φοιτητές, κόμματα και ομάδες θα συμφωνήσουν πως ένα κλειστό πανεπιστήμιο είναι η καλύτερη απάντηση στα κυβερνητικά μέτρα. Οι καταλήψεις θα στρέψουν τα φώτα της δημοσιότητας στις καταστροφές, στη βία που αναπόφευκτα θα ενσκήψει, στις υψωμένες γροθιές και στα πυρετικά συνθήματα. Μια πολιτική κρίση είναι η πιο πιθανή κατάληξη. Αν η ηγεσία του Υπουργείου έχει σήμερα την κάλυψη της ηγεσίας του κυβερνώντος κόμματος δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι θα συνεχίσει να την έχει και ανάμεσα στις «φλόγες». Δεν θα ποντάριζα σε νίκη μιας πραγματικής μεταρρύθμισης σε όφελος των δυνάμεων του μόχθου και της εργασίας αυτής της χώρας, αλλά ούτε και σε νίκη των δυνάμεων του υπουργείου. Το πιο πιθανό να έχουμε πάλι ένα συμβιβαστικό αποτέλεσμα, χωρίς τομές και ανατροπές που θα αφήνει όλους τους διαμαρτυρόμενους ευχαριστημένους και τα πανεπιστήμια ως έχουν.

Δεν υπάρχει σαφής στρατηγική, ούτε από τις δυνάμεις του αστικού εκσυγχρονισμού, αλλά ούτε από τις δυνάμεις του αριστερού μεταρρυθμισμού.

Συνεπώς, το σύνθημα που θα κυριαρχήσει θα είναι «να μην αλλάξει τίποτα».

Θα περιμένουμε την πτώση, όρθιοι, λεβέντες, σταθεροί,  κοιτώντας προς την Ανατολή, με το ευαγγέλιο της μεταπολίτευσης αριστερά στο μέρος της καρδιάς.

Άβουλοι και μοιραίοι, θα προσμένουμε ένα θαύμα. Λέτε να έρθει;

Μια ακόμη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση για την τριτοβάθμια εκπαίδευση

Φαίνεται ότι είμαστε και πάλι προ των πυλών μιας νέας αλλαγής στο νόμο πλαίσιο που ρυθμίζει τη λειτουργία των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Κάθε υπουργός Παιδείας θεωρεί απαραίτητο καθήκον του, στα 3-4 χρόνια της θητείας του, να ψηφίσει και ένα σχετικό νόμο τον οποίο και βέβαια θεωρεί «μοχλό» εκσυγχρονισμού και επανάστασης  στον κόσμο  της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Την ίδια στιγμή, και πριν ο νόμος μελετηθεί, έχουν σταθεί απέναντί του σύσσωμη η εκάστοτε αντιπολίτευση με προεξάρχουσα την Αριστερά και όλες οι συνδικαλιστικές ενώσεις και παρατάξεις του χώρου των φοιτητών, καθηγητών και διοικητικών. Αφού γίνουν απεργίες, πορείες, διαμαρτυρίες, καταλήψεις και καταστροφές, ο νέος νόμος ψηφίζεται και όλοι ησυχάζουν. Φυσικά και η εφαρμογή του νέου νόμου δεν αλλάζει και πολλά στην ουσία της λειτουργίας των ιδρυμάτων. Τα πράγματα στις σχολές πέφτουν σε χειμέρια νάρκη,  ώσπου ένας νέος νόμος πλαίσιο εμφανίζεται προς ψήφιση και τότε το μαρμαρωμένο σκηνικό ξαναζωντανεύει. Οι δυνάμεις που έχυσαν το αίμα τους για να μην περάσει ο προηγούμενος νόμος, τώρα ξαναχύνουν αίμα για να τον υπερασπιστούν προκειμένου να μην περάσει ο νέος νόμος που σίγουρα είναι πάντοτε χειρότερος και ξανά μανά από την αρχή.

 Φυσικά το αντικείμενο όλων των συγκρούσεων δεν είναι αυτή καθαυτή η λειτουργία των ΑΕΙ-ΤΕΙ, αλλά τα συμφέροντα που θίγει ή δεν θίγει η κάθε απόπειρα μεταρρύθμισης. Με βάση τα παράθυρα, τις συνειδητές επιλογές ή τις αστοχίες του κάθε νόμου, η κάθε επαγγελματική ομάδα παλεύει να βελτιώσει τη θέση της. Αυτή η επιδίωξη γεννά συμμαχίες, κόντρες, αποσιωπήσεις και καταγγελίες, γεννά τους λεγόμενους «αγώνες». Το αποτέλεσμα είναι η συστηματική υποβάθμιση της ποιότητας των σπουδών, ο ξεπεσμός των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, η πολιτιστική και τεχνολογική υποβάθμιση της χώρας. Αλλά γι’ αυτά ποιος νοιάζεται.

Τα κόμματα εξουσίας εμφανίζουν 40 χρόνια τώρα μια αμηχανία απέναντι στα ΑΕΙ-ΤΕΙ. Δεν ξέρουν τι να τα κάνουν, όπως λέει και η καθηγήτρια κ. Βάσω Κιντή. Τα αφήνουν στην τύχη τους γι’ αυτό και κανένας νέος νόμος δεν επιδιώκει ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, αλλά επουσιώδεις οργανωτικές αλλαγές που δεν εκσυγχρονίζουν το πλαίσιο, ούτε ανεβάζουν το επίπεδο σπουδών. Μπορούν όμως να χαλούν την ηρεμία της κοινότητας, η οποία δεν θέλει να επεμβαίνει το κράτος στα των σχολών, δεν θέλει αλλαγές που θα χαλάσουν ισορροπίες. Αφού το πράγμα δουλεύει και ζούμε  καλά, τι θες και το πειράζεις. Οι πανεπιστημιακοί δάσκαλοι για παράδειγμα μπορούν επί μακρόν να μην προσέρχονται καν στην εργασία τους, χωρίς κανένα κόστος. Οι διοικητικοί υπάλληλοι ψηφίζουν στις εκλογές πρυτανικών αρχών με βάση τις υποσχέσεις που δέχονται για εκπλήρωση συνδικαλιστικών τους αιτημάτων, δηλαδή εργασιακές διευκολύνσεις. Οι φοιτητές φυσικά νοιάζονται για απεριόριστο χρόνο σπουδών και για κλίμα εύκολης πρόσβασης στο πτυχίο. Ανέφερα μερικά απλά παραδείγματα για να δείξω ότι, τα ιδρύματα πρέπει να διευκολύνουν τους εμπλεκόμενους στο χώρο, και όχι την παροχή της γνώσης και την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών.  Η εκάστοτε κυβέρνηση αδυνατεί να δει τα ΑΕΙ-ΤΕΙ ως ιδρύματα παραγωγής πλούτου, ως ατμομηχανές εκσυγχρονισμού και ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, ως πυρήνες παραγωγής πολιτισμού.

Οι οικονομικές ελίτ δεν έχουν από τη μεριά τους λόγο να πιέσουν προς την παραγωγή πραγματικών νέων επιστημόνων υψηλού επιπέδου. Βλέπουν τους αποφοίτους ως μάζα μέσα από την οποία θα επιλέξουν  φτηνό επιστημονικό προσωπικό για τις επιχειρήσεις τους. Αν χρειάζονται κάτι εξαιρετικό θα απευθυνθούν σε απόφοιτους μεταπτυχιακών του εξωτερικού.

Τα κόμματα εξουσίας νοιάζονται περισσότερο για τα αποτελέσματα των παντός είδους εκλογών εντός των ιδρυμάτων για να αυξήσουν την κομματική επιρροή τους. Η Αριστερά βλέπει τις σχολές ως κάστρα από τα οποία θα ξεχυθούν άεργοι επαναστάτες για να ανατρέψουν τον καπιταλισμό. Συνεπώς κανείς δεν θέλει τα ΑΕΙ και ΤΕΙ για τη δουλειά που είναι φτιαγμένα για να κάνουν, κανείς δε νοιάζεται. Έτσι αυτά βαλτώνουν, αυτοδιαλύονται, και μαζί διαλύουν και τα όνειρα χιλιάδων παιδιών που μάτωσαν για να γίνουν μέλη τους και τώρα βλέπουν ότι το πτυχίο τους είναι κάτι σαν το απολυτήριο του λυκείου. Ένα χαρτί.

Από την ομιλία της υπουργού στην 64η σύνοδο των πρυτάνεων διαφαίνονται και πάλι φιλόδοξα σχέδια. Ενδεικτικά αντιγράφω:

«Πυλώνες των αλλαγών είναι:

-η αυτοτέλεια των πανεπιστημίων.
-αξιολόγηση και η κοινωνική λογοδοσία.
-η διεθνοποίηση της λειτουργίας τους / τόνωση της εξωστρέφειας.
-Η σύνδεσή τους με την κοινωνία και την οικονομία και η ανταπόκρισή τους στις μεγάλες κοινωνικές αλλαγές που φέρει   η παγκοσμιοποίηση,  η πρόοδος της τεχνολογίας και η Κοινωνία της Γνώσης.»

Τα γνωστά μεγάλα λόγια των κυβερνώντων. Μένει να δούμε το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, την ποιότητα των αλλαγών σε ότι αφορά την ουσία της εκπαίδευσης, την αντίσταση στα συντεχνιακά συμφέροντα και στο πολιτικό κόστος, τον έλεγχο της εφαρμογής του. Μένει να δούμε, αν υπάρχει χώρος και χρήμα για την έρευνα. Μένει να δούμε, αν η αυτοτέλεια και η αξιολόγηση εννοούνται πραγματικά και πως γίνονται πράξη. Μένουν πολλά να δούμε και να διερευνήσουμε. Αρκεί να ανοίξει ο διάλογος. Το ζήτημα είναι ότι δεν τον θέλουν όλοι.

Ήδη έχει αρχίσει η Ιερεμιάδα για τις επερχόμενες αλλαγές. Το σλόγκαν είναι «το πανεπιστήμιο στην εποχή του ΔΝΤ».

Ήδη ο νέος εχθρός έχει βρεθεί και είναι η «εμπορευματοποίηση της γνώσης». Το κεφάλαιο μέσω των χορηγών εισβάλλει στα ΑΕΙ και καθορίζει τα προγράμματα των σπουδών, δηλαδή μεταφράζω εγώ μας πλάκωσε ο φόβος μήπως επιβληθούν κανόνες και χρειαστεί κάποιοι να δουλέψουν σοβαρά. Μέχρι τώρα κανείς δεν ανησυχεί που η έρευνα έχει βαλτώσει, οι χορηγοί είναι το πρόβλημα. Μέχρι τώρα κανείς δεν ανησυχεί που διπλωματικές, μεταπτυχιακά, συλλογικές εργασίες και διδακτορικά ποιότητος και εμπορικής αξίας γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης από παράγοντες εξουσίας μέσα στα ΑΕΙ χωρίς τα πανεπιστήμια να κερδίζουν τίποτα. Ο χορηγός μιας έρευνας τουλάχιστον θα έριχνε και κάποια κεφάλαια μέσα στη σχολή.

Ανησυχούν ότι η νέα οργάνωση των σχολών θα επιφέρει πολιτιστική ένδεια. Ναι, ενώ τώρα που παράγεται σωρηδόν ο πολιτισμός της βίας, των καταστροφών, τη λούφας και της παραλλαγής έχουμε πήξει στην κουλτούρα.

Ενοχλούνται που γίνονται σκέψεις για συγχώνευση τμημάτων και κατάργηση σχολών και ιδρυμάτων. Τα γνωστά, περί αποκλεισμών των παιδιών του λαού από τη γνώση. Σήμερα, με 24 ΑΕΙ σε 36 πόλεις και 16 ΤΕΙ σε πάνω από 40 πόλεις, το πράγμα έχει φτάσει στα όρια του γελοίου και του τίποτα και έπρεπε να έρθει η οικονομική κρίση για να αρχίσουμε να συζητάμε ότι πρέπει να μπει μια τάξη στο χάος. Να μπει  ένα φρένο στις τακτοποιήσεις των ημετέρων καθηγητών που δεν είχαν έδρα και σε εξυπηρετήσεις «τοπικών κοινωνιών», κομματαρχών, δημάρχων και άλλων παράσιτων. Όμως όλοι δεξιοί και αριστεροί παίζουν στο παιχνίδι του βολέματος και της διαπλοκής  και συνεπώς όλοι θίγονται. Η Αριστερά ως ειδική θα αναλάβει το κινηματικό μέρος της αντίδρασης και θα καθαρίσει για όλους.

Τους ενοχλεί που πληρώνονται τα μεταπτυχιακά και το Ανοιχτό πανεπιστήμιο. Το θεωρούν προοίμιο κατάργησης της δωρεάν παιδείας. Καταρχήν υπάρχουν και δωρεάν μεταπτυχιακά. Αλλά και σε ποια χώρα του κόσμου είναι τα μεταπτυχιακά όλα δωρεάν; Αν τα δίδακτρα είναι υψηλά, να μειωθούν, αν χρειάζεται να εκμεταλλευτούμε χορηγίες με διάφανες διαδικασίες να το κάνουμε. Τα θέματα της χρηματοδότησης είναι σοβαρά και θέλουν μελέτη. Δεν είναι αντικείμενο απλά καταγγελιών. Τα πανεπιστήμια οφείλουν να αναζητήσουν πηγές χρηματοδότησης και έξω από το κράτος. Το κράτος όμως οφείλει να εγγυάται την απρόσκοπτη ροή κρατικών κονδυλίων προς αυτά.

Υπάρχουν σκέψεις για manager στην διοίκηση των ιδρυμάτων. Αν τα ιδρύματα αποκτήσουν και την οικονομική αυτοτέλεια είναι απαραίτητοι για τη διαχείριση των προϋπολογισμών, πάντοτε σε συνεργασία με όλη την πανεπιστημιακή κοινότητα. Φαντάζομαι ότι όλοι θυμούνται τη «χρηστή» διαχείριση μερίδας καθηγητών και διοικητικών του Πάντειου Πανεπιστήμιου που οδήγησε κάποιους και στη φυλακή.   

Ιδιαίτερη ενόχληση θα προκαλέσει σε μερίδα φοιτητών, ο περιορισμός του χρόνου απόκτησης πτυχίου. Σήμερα σε σχολές τετραετούς φοίτησης του πανεπιστήμιου της Αθήνας ο μέσος χρόνος απόκτησης πτυχίου είναι 7,8 έτη. Ω ρε γλέντια που έχουν να γίνουν. Φυσικά και θίγονται καίρια τα κομματικά στελέχη που υποδύονται τους φοιτητές. Κάποια στιγμή αυτή η πλάκα θα τελειώσει, όσοι εισάγονται στα ΑΕΙ -ΤΕΙ θα πρέπει να σπουδάζουν, αλλιώς θα διαγράφονται.

Τέλος το πιο πιθανό είναι με βάση τη μέχρι τώρα πρακτική, το τελικό νομοσχέδιο να είναι κατώτερο των περιστάσεων και των αναγκών εξορθολογισμού της ανώτατης παιδείας. Πέρα από ζητήματα πολιτικής, τα φιλόδοξα σχέδια χρειάζονται γενναία χρηματοδότηση πράγμα που δεν είναι δυνατό στις παρούσες συνθήκες, σύμφωνα πάντοτε με το πνεύμα του ΔΝΤ και της κυβέρνησης. Ούτως ή άλλως όμως θα βρει σθεναρή αντίσταση. Όχι για να μην περάσει. Αυτό δεν έχει σημασία για τις διαπλεκόμενες κάστες. Αλλάγια να μην ανοίξει επιτέλους μια ουσιαστική συζήτηση για το θέμα. Για να μην αποκαλυφθούν σημεία και τέρατα, για να μην ασκηθεί πολιτική. Θα θυμάστε το χαμό με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Το αποτέλεσμα δεν ήταν, ότι δεν ήρθησαν οι απαγορεύσεις ίδρυσής τους. Ήταν ότι, δεν άνοιξε ποτέ η αντζέντα των μεταρρυθμίσεων.

Σύμφωνα με τη Βάσω Κιντή, και συμφωνώ απόλυτα, το πρόβλημα δεν είναι η κομματοκρατία όπως συχνά υποστηρίζουν συντηρητικοί παράγοντες. Οικονομικά συμφέροντα, βόλεμα, αναξιοκρατία, φυγοπονία βασιλεύουν, πίσω από τους τοίχους και τα κάγκελα των ιδρυμάτων που προστατεύουν το άσυλο μια γενικευμένης ανομίας. Εδώ η ευθύνη των πανεπιστημιακών δασκάλων είναι μεγάλη. Πρέπει να δεχτούν ότι το επάγγελμά τους είναι η επιστήμη τους και όχι η θεσμική θέση που κατέχουν. Είναι γιατροί, φυσικοί , αρχιτέκτονες και όχι απλά καθηγητές πανεπιστημίου και πρέπει να διασώσουν το γόητρο της επιστήμης και του επιστήμονα. Αυτό είναι που θίγεται κυρίαρχα μέσα στο τέλμα και το μπάχαλο. Το άλλο που θίγεται βάναυσα είναι το δημόσιο πανεπιστήμιο, η γνώση σαν δημόσιο αγαθό, η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών. Το άσυλο δεν καταστρατηγείται από εξωγενείς δυνάμεις, η εξουσία δεν ενδιαφέρεται. Κουρελιάζεται από εσωτερικές δυνάμεις που έχουν βρει στο δημόσιο χώρο, έδαφος για να θεραπεύουν την  ιδιοτέλεια και την εξουσιομανία τους.

’Οµως «υπάρχουν στα ΑΕΙ υγιείς δυνάµεις καθηγητών και φοιτητών που προσβλέπουν σε µια µεταρρύθµιση που θα δώσει περιεχόµενο στις σπουδές και έµφαση στην έρευνα, στη µόρφωση και στη σύνδεση των πανεπιστηµίων µε την κοινωνία» όπως λέει η κ. Βάσω Κιντή. Υπάρχουν δυνάμεις για να το παλέψουν, και η «Πρωτοβουλία για τη μεταρρύθμιση και αναβάθμιση του δημόσιου πανεπιστήμιου», που ιδρύθηκε το 2007, είναι μια από αυτές.

Τα ΑΕΙ πρέπει να λειτουργήσουν ως θεσμοί που θα προάγουν τη γνώση και την έρευνα, θα καλλιεργούν το κριτικό πνεύμα, αλλά ταυτόχρονα θα προάγουν την κοινωνική κινητικότητα, θα δίνουν πραγματικά επαγγελματικά εφόδια.

Τα ΑΕΙ-ΤΕΙ πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της οικονομίας, να την παρακολουθούν και να προσαρμόζονται κατά το δυνατόν, χωρίς να χάνουν την αυτοτέλειά τους, να παράγουν πλούτο, να είναι μοχλοί ανάπτυξης και ευημερίας.

Τέλος τα ΑΕΙ-ΤΕΙ πρέπει να ανανεώνουν την πνευματική ελίτ της χώρας, να διαμορφώνουν τους αυριανούς ταγούς, τους αρχηγούς των νέων αγώνων.

Ας ανοίξουμε κάποτε αυτή τη συζήτηση. Κάτι μου λέει ότι είναι πολλοί αυτοί που θέλουν να μιλήσουν.

Συνδέσεις

http://www.diamantopoulou.gr/beta/index.php?option=com_content&view=article&id=1575:260610-synodosprytaneon&

http://www.ananeotiki.gr/el/readText.asp?textID=4743

http://www.avgi.gr/ArticleActionshow.action?articleID=558136