rynkerose

Rynkerose blir mellom 40 centimeter og 2 meter høg. Planten har grove skot som er tettpakka med tynne tornar av ulike storleikar, og filthår rundt grunnen av tornane. Blada er mørkegrøne, litt blanke og har nedsenka nervenett som gjev ei rynkete overflate. Blomane er vanlegvis enkle og mørkerøde, av og til rosa eller kvite. Fruktene som blir danna er store, litt flattrykte nyp.

Rynkerose stammar opphavleg frå Japan og Kina, og vart innført til Europa like før 1800. Ho vart vanlegare som hageplante midt på 1800-talet. Ho er framleis ein av dei mest populære hagerosane våre, og har blitt planta langs samferdslenettet, i parkar og andre fellesareal, rundt kjøpesenter, industri- og andre næringsanlegg.

I Noreg vart ho rapportert forvilla fyrst i 1940-åra. Rynkerose er vanlegast i kyst- og fjordstrøk i Sør- og Midt-Noreg, men har spreidde førekomstar langs kysten til Finnmark. Rynkerose kan treffast på dei ytste, aude øyane så vel som inne i fjordane. Kystførekomstane kjem dels av spontan innvandring med havstraumar, dels spreiing og utkast frå plantningar, til dømes utplantningar for å stabilisere sandstrender på Sør-Vestlandet. Ho er registrert i innlandsstrøk på Austlandet og i Agder, der ho er spreidd frå hagar og anlegg.

Rynkerose utviklar rikeleg med nyp, og desse spreier arten lokalt ved at dei blir etne av fugl, eller over lange avstandar med havstraumar. Rynkerose blir òg spreidd vegetativt. Ho utviklar rotskot som gjev horisontal vekst og fører til tette kratt med mange ungskot i fronten. Lausrivne bitar av røter og stenglar kan bli frakta av garde med sjøvatn.

Arten er lyskrevjande og finst berre i skog der det er opningar i tresjiktet, til dømes i lauvskog på tidlegare beita mark. På strender veks han på strandenger ovanfor tangvollar, på ustabil sand og på strandberg. Han toler saltpåverknad godt, kan vekse i grovt substrat (grus, stein, blokkar, bergsprekkar) og fint substrat (sand, silt) og under både relativt fuktige og turre forhold. Utanom strender veks han i veg- og jernbaneskråningar, forbygningar og ulike typar skrotemark.

Rynkerose har blitt ein internasjonal problemart, og står på EUs liste over dei hundre verste skadegjerarane i Europa.

Rynkerose står oppført med svært høg risiko (SE) for norsk natur på den norske Framandartslista. I Noreg har ho blitt eit stort problem langs strender på Austlandet og i Agder, der ho dannar ugjennomtrengjelege kratt som trengjer unna stadeigen vegetasjon. I strandsona fører ho til strukturendringar i form av sandstabilisering, og ho konkurrerer ut sårbare og truga plantar. I fleire naturreservat har ho blitt eit alvorleg problem. Rynkerose er ein art det er forbode å innføre, setje ut og omsetje.

Arten kan nedkjempast kjemisk eller ved gjenteken nedkutting over fleire år.

• rosefamilien
• invaderande arter
• innførte arter

• Artsdatabanken: Faktaark rynkerose
• Miljøstatus: Rynkerose i Norge