ای که گر لطف تو فرماندۀ ایّام شود
از جهان قاعدۀ جور و جفا برخیزد
چرخ را گویی بنشین و مرو بنشیند
کوه را گویی برخیز و بیا برخیزد
گر سر کلک تو رویی بخراشد بمثل
وجه ارزاق خلایق ز کجا برخیزد؟
موج دریا بنشیند ، زند رعد نفس
هرکجا دست جوادت بسخا برخیزد
گر اشارت رود از قدر تو زی مرکز خاک
از پی خدمت او چست زجا برخیزد
تویی آنکس که بتأیید ثنایت هر دم
همه انواع غم از خاطر ما برخیزد
تا که در عهدۀ ارزاق نشست گفت
هرکسی در طلب رزق چرا برخیزد؟
هرکه از شربت حرمان تو مخمور افتاد
از دم صور بصد رنج و عنا برخیزد
با کران سنگی حلم تو شگفتم ناید
گرسبکساری از طبع هوا برخیزد
چرخ در حقّ حسود تو شفاعت ناید
که بدافتاد، قضا گفت : که تا برخیزد
هرکجا تنگدلی یافت چو غنچه کرمت
بدل آرایی او همچو صبا برخیزد
ای کریمی که هرآنکس که بتو باز افتاد
زاستان تو بصد برگ و نوا برخیزد
پای طبعم چو شود آبله در راه هوات
عذر لنگ آرد و از راه ثنا برخیزد
لیک نتواند خاموش نشستن چه کند ؟
سحری از پی یوزش بدعا برخیزد
در سر آمد ز جفاهای فلک شخص هنر
دست گیرش ز کرم بو که بپا برخیزد
نکته یی با تو در اندازم از گستاخی
که کجا لطف تو بنشست حیا برخیزد
فقر را سوی عدم توشه همی باید دار
وین چنین کاری از دست شما برخیزد
بر سر راه کرم چشم اهل منتظرست
می چه فرمایی، بنشیند یا برخیزد؟
همه الطاف الهی مدد جان تو باد
تا که این عالم فانی بفنا برخیزد
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه ستایشی است از ممدوحی بخشنده که فرمانش بر آسمان و کوه و زمین روان است و روزی خلق به قلم و دست او بسته است. شاعر پس از برشمردن بخشش و بردباری او و خواری حسودانش، از ناتوانی طبع خود در ستایش عذر میخواهد و با اشاره به فقر خود و چشمانتظاری خانوادهاش، صریحتر صله و یاری میطلبد و با دعا برای ممدوح سخن را به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: ای کسی که اگر مهربانی تو فرمانروای روزگار شود، رسم ستم و بیوفایی از جهان برچیده میشود.
هوش مصنوعی: اگر به آسمان بگویی بایست و نچرخ، از گردش بازمیایستد؛ و اگر به کوه بگویی برخیز و بیا، برمیخیزد و میآید.
هوش مصنوعی: روزی مردم به قلم تو وابسته است؛ اگر نوک قلمت مثلاً چهرهای را بخراشد، دیگر وجه روزی خلق از کجا فراهم آید؟ («وجه» هم به معنای چهره است و هم به معنای پول و منبع روزی.)
هوش مصنوعی: هرجا دست بخشندهات به بخشش برخیزد، موج دریا از شرم فرومینشیند و رعد نفسش بند میآید.
هوش مصنوعی: اگر از جانب بلندی مقام تو اشارهای به مرکز زمین برسد، زمین چابک از جای خود برمیخیزد تا خدمت کند.
هوش مصنوعی: تو کسی هستی که با یاری ستایش تو، هر لحظه همهٔ غمها از دل ما بیرون میرود.
هوش مصنوعی: از وقتی بخشش تو عهدهدار روزی مردم شده، میتوان گفت دیگر چرا کسی باید برای به دست آوردن روزی تلاش کند و برخیزد؟
هوش مصنوعی: هرکس از شربت محرومی از تو خمار و بیحال افتاد، چنان از پا درمیآید که حتی با دمیدن صور قیامت هم با رنج بسیار برمیخیزد.
هوش مصنوعی: در برابر بردباری سنگین و استوار تو، شگفت نیست اگر هوا را سبک و بیوقار بشمارند.
هوش مصنوعی: آسمان برای حسود تو که بد زمین خورده شفاعت نمیکند، چون قضا گفته است: بگذار ببینیم کی برمیخیزد؛ یعنی هرگز برنمیخیزد.
هوش مصنوعی: بخشش تو هرجا دلتنگی را مانند غنچهٔ بسته بیابد، مانند باد صبا برمیخیزد تا دلش را بگشاید و شاد کند.
هوش مصنوعی: ای بخشندهای که هرکس به درگاه تو پناه آورد، با ساز و برگ و دارایی فراوان از آستانت بازمیگردد.
هوش مصنوعی: وقتی پای طبع شاعرانهٔ من در راه دوستی تو تاول میزند، بهانهٔ لنگی میآورد و از ادامهٔ راه ستایش بازمیماند.
هوش مصنوعی: اما نمیتواند خاموش بنشیند؛ پس چه کند؟ سحرگاه برای عذرخواهی به دعا برمیخیزد.
هوش مصنوعی: هنرمند از ستمهای روزگار با سر به زمین افتاده است؛ از روی بزرگواری دستش را بگیر، شاید دوباره بر پا خیزد.
هوش مصنوعی: از سر گستاخی نکتهای با تو در میان میگذارم، چون هرجا مهربانی تو حاضر باشد، شرم و حیا کنار میرود.
هوش مصنوعی: فقر برای رفتن به سوی نیستی توشهای لازم دارد و چنین کاری تنها از دست شما برمیآید؛ یعنی با بخشش خود فقر مرا نابود کن.
هوش مصنوعی: چشم خانوادهام بر سر راه بخشش تو چشمانتظار است؛ چه میفرمایی، همچنان منتظر بنشیند یا ناامید برخیزد و برود؟
هوش مصنوعی: دعا میکنم همهٔ لطفهای الهی یاور جان تو باشد تا زمانی که این جهان گذرا به نابودی برسد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
من که باشم که شوی رنجه به پرسیدن من
این چنین لطف و کرم هم ز شما برخیزد
پادشاهی تو هم عذر تو خواهه ورنه
چه ز دست من درویش گدا برخیزد
هر سحر کز سر کوی تو صبا برخیزد
عالمی با دل آشفته ز جا برخیزد
که رساند بسر کوی تو خاک تن من
مگر این کار هم از دست صبا برخیزد
برنخیزم پس از این از سر کویت هرگز
[...]
گر به خونریزی آن ترک ختا برخیزد
چه صواب آید و آنگه چه خطا برخیزد
قاصدی نیست که آرد خبر دوست به دوست
مگر این دوستی از دست صبا برخیزد
دیده از نور تجلی بنماید دیدار
[...]
دل اگر از سر اخلاص ز جا برخیزد
خضر چون سبزه ز بوم و بر ما برخیزد
آه اغیار دلیل است به محرومی عشق
از نشان گرد کی از تیر قضا برخیزد؟
فیض بی پرده تمنا کن اگر اهل دلی
[...]
به هواداری زلفت چو صبا برخیزد
آه سودازدگان هم ز قفا برخیزد
من هم از روی ادب از سر جان برخیزم
گر پی کشتن ما یار ز جا برخیزد
طالع عقدهگشا نیست مرا ورنه تو را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.