من از تشریف مولانا چنان تنگ آمدم الحق
که در وی می گمان بردم که من ماهی در شستم
از آن دراعّۀ تنگم قبای صبر تنگ آمد
بلی چون تنگ روزیّم به رزق خویش پیوستم
چو شرط آمد که هر ظرفی بود از جنس مظروفش
ضرورت آستینم تنگ و کوته بود چون دستم
ز تنگی سینه و حلقم چنان افشرده شد درهم
که در وی چون بسرفیدم زده جا درز بگسستم
همه اجزای او پر شد چو آکندم درو خود را
روان شد از شکم گوزم چو خود را اندران بستم
نه خلعت بد مضیقی بد که در وی کرد محبوسم
شکنجه ست این نه دراعّه که پهلو خرد بشکستم
چو بوقی تنگ بود و من شکم ور چون دهل بودم
دهل در بوق پنهان کرد مشکل می توانستم
نرفتم پیش از این در بند تشریف تو من هرگز
کنون باری ز سر تا پای اندر بند آن هستم
همی گفتم که تا آنرا نپوشم من بننشینم
کنون از تنگیش تا آن بپوشیدم بننشستم
لباسی پنج گز بالا که دوزی از دوگز جامه
فرا خایش تو خود دانی، بدادم شرح و وارستم
اگر چه صورت نزعست بر کندن چنین جامه
ز تن کردم برون آخر وزین زندان برون جستم
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه شکایتی طنزآمیز از خلعتی تنگ و کمپارچه است که ممدوح به شاعر بخشیده است. شاعر با تشبیههای خندهدار، مانند ماهی در تور و دهل در بوق، و با اشاره به پاره شدن درزها و بیرون جستن باد شکم، تنگی جامه را به شکنجه و زندان مانند میکند. در لابهلای شوخی، به تنگدستی خود و خست بخشنده نیز کنایه میزند و سرانجام از درآوردن جامه همچون رهایی از زندان یاد میکند.
هوش مصنوعی: از جامهٔ خلعتی که مولانا به من بخشید چنان در تنگنا افتادم (و دلتنگ شدم) که گمان میکردم ماهیای هستم که در تور گرفتار شده است.
هوش مصنوعی: از آن جامهٔ تنگ، قبای صبرم نیز تنگ شد و طاقتم تمام شد. آری، چون روزیام تنگ است، بخشش و روزیام هم به همان اندازه تنگ به من رسید.
هوش مصنوعی: چون قاعده این است که هر ظرفی با آنچه در آن است همجنس باشد، ناچار آستینم هم مانند دستم کوتاه و تنگ بود؛ یعنی دستکوتاهی و تنگدستی من در آستین تنگ و کوتاه هم پیدا بود.
هوش مصنوعی: از تنگی جامه، سینه و گلویم چنان به هم فشرده شد که وقتی سرفه کردم، درزهایش از چند جا پاره شد.
هوش مصنوعی: وقتی خود را در آن جا دادم، همهٔ جامه پر شد و چون خود را در آن بستم، از فشار، بادی از شکمم بیرون جست. این سخن به شوخی و ریشخند گفته شده است.
هوش مصنوعی: آن خلعت نبود، تنگنایی بود که مرا در خود زندانی کرد. این شکنجه است نه جامه، چنانکه پهلویم را خرد کرد.
هوش مصنوعی: جامه مانند بوقی تنگ بود و من شکمی چون دهل داشتم. پنهان کردن دهل در بوق کاری دشوار بود که به زحمت از عهدهاش برمیآمدم.
هوش مصنوعی: پیش از این هرگز در بند و آرزوی خلعت تو نبودم، اما اکنون از سر تا پا در بند آن گرفتارم. شاعر با دو معنای «بند» بازی میکند: دلبستگی و گرفتاری.
هوش مصنوعی: پیشتر میگفتم تا آن را نپوشم آرام نمینشینم، اما اکنون از تنگیاش، از وقتی پوشیدهام نتوانستهام بنشینم.
هوش مصنوعی: جامهای به بلندی پنج گز را از دو گز پارچه دوختهای؛ پهنا و گشادیاش را خودت بهتر میدانی. من شرح حال را گفتم و آسوده شدم.
هوش مصنوعی: هرچند درآوردن چنین جامهای مانند جان کندن بود، سرانجام آن را از تن بیرون آوردم و از این زندان رهایی یافتم. «نزع» هم به معنای کندن جامه است و هم به معنای جان دادن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
الا ای ساقی دلبر مدار از می تهی دستم
که من دل را دگرباره به دام عشق بربستم
مرا فصل بهار نو به روی آورد کار نو
دلم بربود یار نو بشد کار من از دستم
اگر چه دل به نادانی به او دادم به آسانی
[...]
ترش رویی و خشمینی چنین شیرین ندیدستم
ز افسونهاش مجنونم ز افسانهاش سرمستم
بتان بس دیدهام جانا ولیکن نی چنین زیبا
تویی پیوندم و خویشم کنون در خویش درجستم
همه شب از پریشانی چنان بودم که می دانی
[...]
من از دنیا و مافیها دل اندر نیکوان بستم
عجب دارم که بشکیبم ز روی خوب تا هستم
مرا باید که در دستم بود زلف پری رویان
چه باشد گر دهد یا نه مریدی بوسه بر دستم
خیال مهر ورزیدن نبود اندر سرم لیکن
[...]
ز عشقت خواستم از جان و یک دم با تو ننشستم
بریدم از جهان بهر تو و با تو نپیوستم
تو در ابرو گره بستی و گفتی «خون تو ریزم »
من این فال مبارک را درون دل گره بستم
ندارم حد آن کز شب روان زلف تو لافم
[...]
من از دیوانگی خالی نخواهم بود تا هستم
که رویت میکند هشیار و بویت میکند مستم
صدم دشمن به شمشیر ملامت خون همی ریزد
کدامین را توانم زد؟ که نه تیرست و نه شستم
سر خود را فدا کردم گل یک وصل ناچیده
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.