ای بتدبیر اختیار ملوک
وی بتحقیق قدوۀ علما
صدر احرار فخر ملّت و دین
کز کف تست آز در نعما
ای بدولت سرای قدر تو در
زحل و زهره از عبید و اما
ماه بر درگهت هلال ابروی
تیر در حضرت تو از ندما
ذات عالیت در جهان نژند
چون معانیست در دل اسما
مدرج اندر کمینه نکتۀ تو
اند ساله ذخیرۀ حکما
حلقه در گوش کلک جادویت
تنگ چشمان خلّخ و یغما
گشته بالمعمه خاطر تو
چشم خورشید مبهم و معما
چرخ را بازدارد از حرکت
گر رسد امر تو بدو جز ما
صدر عالی که آستان ترا
آسمان خواند مجلس اسما
خیل بهمن رسید و باطل کرد
تاب خورشید و قوّت گرما
آبرا تخته بند کرد چو ز آل
شاخ را کرد جامه ها یغما
گشت فاتر چو چشم دلبر من
چشمۀ گرم آسمان پیما
ناتوان ناتوان زبر قع ابر
بکرشمه همی کند ایما
می نهد از اثیر آتشدان
زیر دامن سپهر خوش سیما
گویی از بس حباب تو بر تو
منطبق گشته اند ازض و سما
هست چون زرّپخته شعلۀ نار
گشت چون سیم خام صفحۀ ما
گشت معزول در ولایت باغ
قوّت نامیه زشغل نما
می نهد برف از صواعق رعد
پنبه در گوش صخرۀ صّما
جویبار مجّره از یخ بند
شد زلفگاه انجم ظلما
همه گشتند آفتاب پرست
سفهای زمانه و حکما
نیست اندر محّل رغبت خلق
سایه گر هست خود از آن هما
تن ز سرما چون نیل و چون روناس
منجمد گشته در عرق دما
آنکه چون خایه پوستین دارد
تنگ در خود همی کشد ، امّا
هر که چون آن دگر برهنه بود
گاه صرعتش بود گهی اغما
وانکه اندر لحاف و چادر شب
نبود شب چو استۀ خرما
زودبینی بسان جوز برو
گشته کیمخت خشک از سرما
با چنین ز مهریر جامۀ من
هست بیهش و همچو لفظ شما
باد دم شرد را چو کس نکند
پنبه جز پوستین ، کرم فرما
گم کن پشت ما چو همواره
از تو بودست پشت گرمی ما
گرچه در یک دو قافیه خللست
که نبودست مذهب قدما
عفو کن زآنکه در مضیق چنین
نبود فرق مطلب من و ما
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه در ستایش صدری بزرگ با لقب فخر ملت و دین آغاز میشود و او را در تدبیر، دانش و قلم برتر از ستارگان و حکیمان مینماید. سپس شاعر سرمای سخت زمستان را با تصویرهایی چون یخبستن آب، بیرمقی خورشید و کبود شدن تنها وصف میکند. در پایان به مقصود اصلی میرسد و از ممدوح پوستینی میخواهد تا پشتش را گرم کند و از عیب تکرار قافیه نیز پوزش میطلبد.
هوش مصنوعی: ای کسی که به سبب تدبیرت برگزیدهٔ پادشاهانی و بهراستی پیشوای دانشمندان هستی.
هوش مصنوعی: ای سرور آزادگان و مایهٔ افتخار ملت و دین، که از بخشش دست تو حرص و آز نیز در نعمت غرق شده و سیر گشته است.
هوش مصنوعی: ای کسی که درِ خانهٔ قدر و منزلتت به روی دولت و اقبال گشوده است و زحل و زهره از غلامان و کنیزان تو به شمار میآیند.
هوش مصنوعی: ماه بر درگاه تو همچون خدمتگزاری ابرو خمیده چون هلال است و عطارد، دبیر فلک، در پیشگاه تو از همنشینان است.
هوش مصنوعی: ذات والای تو در این جهان افسرده مانند معنا در دل الفاظ است؛ یعنی جان و حقیقت جهان تویی.
هوش مصنوعی: در کوچکترین نکتهٔ سخن تو اندوختهٔ صدساله و چندسالهی حکیمان گنجانده شده است.
هوش مصنوعی: زیبارویان تنگچشم خلّخ و یغما حلقهٔ بندگی قلم جادوگر تو را در گوش دارند.
هوش مصنوعی: در برابر درخشش اندیشهٔ تو، چشم خورشید تیره و پوشیده و همچون معمایی ناگشوده شده است.
هوش مصنوعی: اگر فرمان تو قاطعانه به فلک برسد، آن را از گردش بازمیدارد.
هوش مصنوعی: ای صدر والامقام که آسمان آستان تو را مجلس بلندمرتبگان و نامآوران میخواند.
هوش مصنوعی: سپاه بهمن، یعنی زمستان، رسید و تابش خورشید و نیروی گرما را از کار انداخت.
هوش مصنوعی: آب را یخ زد و چون تختهای بسته کرد و جامهٔ برگ شاخهها را به تاراج برد.
هوش مصنوعی: خورشید، آن چشمهٔ گرمِ آسمانپیما، مانند چشم خمار معشوق من سست و بیرمق شد.
هوش مصنوعی: خورشید ناتوان از پشت روبند ابر با ناز اشارهای میکند و کمرمق خودی نشان میدهد.
هوش مصنوعی: آسمانِ خوشچهره از سرما منقلی از کرهٔ آتش زیر دامن خود میگذارد.
هوش مصنوعی: از بسیاری لایههای یخ و حباب، گویی زمین و آسمان لایهلایه بر هم منطبق شدهاند.
هوش مصنوعی: شعلهٔ آتش همچون زر گداخته است و سطح آب از یخزدگی مانند نقرهٔ خام شده است.
هوش مصنوعی: نیروی رویش در قلمرو باغ از کار رشد و بالیدن برکنار شد.
هوش مصنوعی: برف، گویی از ترس صاعقههای رعد، در گوش صخرهٔ سخت و ناشنوا پنبه میگذارد.
هوش مصنوعی: رود کهکشان از یخبندان لغزشگاه ستارگان تیره شد.
هوش مصنوعی: همهٔ مردم، از نادانان تا دانایان روزگار، از سرما خورشیدپرست شدند.
هوش مصنوعی: در این سرما کسی خواهان سایه نیست، حتی اگر سایهٔ همای سعادت باشد.
هوش مصنوعی: تنها از سرما مانند نیل کبود و مانند روناس سرخ شده و خون در رگها یخ زده است.
هوش مصنوعی: کسی که پوستینی چون پوستهٔ تخممرغ دارد خود را تنگ در آن جمع میکند، اما…
هوش مصنوعی: هر کس که مانند دیگری برهنه باشد، گاه از سرما به تشنج میافتد و گاه بیهوش میشود.
هوش مصنوعی: و آن که در لحاف و روانداز شب است، باز هم شب را چون هستهٔ خرما جمعشده و درهمپیچیده میگذراند.
هوش مصنوعی: بهزودی میبینی که پوست رویش از سرما مانند گردو خشک و چروکیده شده است.
هوش مصنوعی: با چنین سرمای سختی، جامهٔ من بسیار نازک و بیارزش است و به کار نمیآید.
هوش مصنوعی: چون جز پوستین چیزی راه دم سرد باد را نمیبندد، بزرگواری کن و پوستینی ببخش.
هوش مصنوعی: پشت ما را گرم کن، چنانکه همیشه پشتگرمی ما از تو بوده است.
هوش مصنوعی: هرچند در یکی دو قافیه عیبی هست که روش شاعران پیشین نبوده است،
هوش مصنوعی: مرا ببخش، زیرا در چنین تنگنایی میان خواستهٔ من و قافیهٔ «ما» فرقی نمیماند و ناچار تکرار شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
هست قانون حکمت حکما
هست معیار عادت علما
چون شدستی ز من جدا صنما
مُلْتَقَى لِمْ تَرَکْتَ بِیْ نَدَما
حق میان من و تو آگاه است
هُوَ یَکْفی مِنَ الَّذی ظَلَما
ور به دست تو آمده است اجلم
[...]
این جهان خیره است اندر ما
طالب ماست خلق ارض و سما
که به روحش سلام باد از ما
خوب گفته است احکم الحکما
نصّ قرآن به نام خالق ما
وارد است قوله «له الاسما»
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.