The Poet - Şair / Ralph Waldo Emerson

The Poet / Şair

Ralph Waldo Emerson

2010

     İlk kez 1844 yılında "The Dial" dergisinde yayımlanan, Denemeler: İkinci Seri'de yer almış, Ralph Waldo Emerson'un kaleme aldığı "The Poet / Şair" adlı poetik deneme, Volkan Hacıoğlu tarafından Türkçeye başarılı bir şekilde çevrilmiş. Bu değerli eser Artshop Yayıncılık tarafından 2010 yılında okurlara sunulmuş. Kitapta, metnin İngilizce orijinal halini ve Türkçeye uyarlanmış halini bir arada görmek mümkün. Bu vesileyle yeterli düzeyde İngilizce bilen kişilerin, çeviriyi denetlemesi imkanının sağlandığı da söylenebilir.

     Kitapta, Emerson'un şairlere biçtiği genel misyon, şiirin toplumsal dönüşümde oynaması gereken rol, sanatın evrensel yansımalarının kökeni ele alınmış. Çoğunlukla uzun ve çetrefil ifade tarzının ön planda olduğu bu eser, şairlerin genel tavır ve davranışlarının, dahası alışkanlıklarının temel dinamiklerini keşfetme çabasını da çokça içeriyor.

     Evrensel estetik kuramların, sanatçı kişiliğinden yansıyan davranışsal tavırlarının temellendirilmesi ve özelde ise şairlerin, on dokuzuncu yüzyıl Amerika'sındaki sosyal ve ideolojik rollerinin kısa bir sınıflandırması olarak da okunabilecek bu kısa yapıtın, konuya ilgi duyan okurlara yeni düşünsel kapılar açacağından hiç kuşkum yok.

     Belki kitabın bütünsel etkisini tamamıyla yansıtmaktan uzak kalabilir ancak Emerson'un "Şair"inden tespit ettiğim bazı aforizmaları aktararak satırlarıma son vereyim:

 

R.W.EMERSON'DAN AFORİZMALAR

"Felsefede formlar doktrini yoktur."

"Bütün insanlar hakikati yaşadıkları için, anlatım gereksinimi duyarlar."

"Kişi kendisinin yalnızca yarısıdır, diğer yarısı ise ifadedir."

"Şair, güçlerin dengede olduğu kişidir."

"Sözcükler de eylemdir ve eylemler bir tür sözcüktür."

"Şair, sözcüdür, adlandırandır ve güzelliği temsil eder."

"Bütün estetik formlar karakterin bir sonucudur."

"Evren ruhun dışlaşmasıdır."

"Doğanın büyüleyiciliğinin etkisinde kalan herkes bir yere kadar şairdir."

"Her sözcük önceden bir şiirdi."

"Dil fosilleşmiş şiirdir."

"Başkalaşım bir kez göründüğünde durmadığını sezeriz."

"Her düşünce aynı zamanda bir hapishanedir."

"İmgelemin niteliği akmaktır, donmak değil."

"Gizemcilik, rastlantısal ve tekil bir simgeyi evrenselmiş gibi görme yanılgısı içerir."

"Kuşku duyma ey şair, ama ısrar et!"

Ralph Waldo Emerson / The Poet, 1844

Osmanlı Barışı / İlber Ortaylı

Osmanlı Barışı

İlber Ortaylı

2006

Kitabın içeriğinden önce ilk dikkatimi çeken şeyden bahsedeyim: İlber Ortaylı'nın üslubu... Farklı bir dil kullanımıyla karşı karşıyayız. Az biraz tarih okumuşluğum vardır. Ancak böylesi şahsına münhasır bir üslupla ilk kez karşılaşıyorum. Neden dersiniz, aynı makale içindeki cümle yapısındaki ani kırılma ve farklılaşmaları yadırgadığımı söyleyebilirim. Mesela bazı yazılar, ağdalı bir akademik bir dille başlıyor, orta halli bir memur söyleyişine uzanıyor ve sonlara doğru tüm ifade şekli bıçkın bir esnaf edasına bürünebiliyor. Bilmiyorum, böylesi bir dil tercihi popüler tarih yazımının bilinçli bir tercihi mi? Abartılı düzeyde ani iniş çıkışlara alışkın olmadığım için kitap boyunca verimli bir okuma süreci geçirdiğimi söyleyemem. Ama bunun yanısıra  özellikle Osmanlı döneminin sosyal yaşantısı hususunda ilginç saptamalara yer veren bölümlerden ise epeyce faydalandığımı son söz olarak söyleyeyim.

Osmanlı'nın Kayıp Atlası / Mustafa Armağan

Osmanlı'nın Kayıp Atlası

Mustafa Armağan

2005

Resmi tarih söylemlerini sorgulayan bir çalışma. İlginç ve öğretici bir okuma serüveni vaat ediyor Mustafa Armağan'ın bu hoş kitabı. Elime aldığımda sıkıcı bir kitap okuyacağımı sanıyordum. Ancak sayfalarda ilerledikçe epeyce sardı beni. Bilmediğim birçok konuda yeni bilgiler edindim. Üslubu da akıcı. Yazar edebiyat mezunu olmasının getirisinden faydalanmış. Tarih felsefesi üzerine yer yer önemli pasajlar içeriyor. Bu yönüyle öğretici tarafı da var. Yazarın iki kitabını daha okumuştum daha önce. Bu bence diğer yapıtlarından daha önde, tezlerini daha ikna edici savunan bir çalışma olmuş.