A Drifting Life

Μία σεμιναριακού επιπέδου αυτοβιογραφία

Ο δυστυχώς πρόσφατα εκλιπών Yoshihiro Tatsumi (1935-2015) ήταν ένας από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς δημιουργούς στην ιστορία των manga, ίσως ο δεύτερος σε μία άτυπη "ιεραρχία" μετά τον τεράστιο Osamu Tezuka. Ξεκινώντας την πλούσια καριέρα του στα δύσκολα για την Ιαπωνία χρόνια που ακολούθησαν το 2ο παγκόσμιο πόλεμο, ο Tatsumi είδε τις πρώτες δουλειές του να εκδίδονται σε περιοδικά αλλά και σε μορφή graphic novel πρίν καλά-καλά γίνει 20 χρονών.

Με πρώτη σημαντική επιτυχία το Black Blizzard του 1956, ο Tatsumi μπήκε στο "πάνθεον" των manga ως ο πρωτοπόρος καλλιτέχνης που δημιούργησε το είδος gekiga (dramatic pictures), έναν όρο που χρησιμοποίησε για πρώτη φορά το 1957, και που αναφερόταν στα έργα ενήλικης θεματολογίας που εξέδιδε ο ίδιος και η ομάδα του, το περίφημο Gekiga Workshop. Η συναρπαστική αυτή περίοδος της ιστορίας των manga αλλά και της ζωής του Tatsumi είναι το κεντρικό θέμα του μνημειώδους A Drifting Life.

Το A Drifting Life με τις μόλις... 840 σελίδες του χρειάστηκε 11 χρόνια για να ολοκληρωθεί, και κυκλοφόρησε το 2009 για να γίνει αμέσως αποδεκτό με διθυράμβους από κοινό και κριτικούς. Με την αγγλική έκδοση της Drawn & Quarterly, ήταν η πρώτη φορά που το δυτικό κοινό απολάμβανε μία καινούρια κυκλοφορία του Tatsumi ταυτόχρονα με το ιαπωνικό. Η πολύ καλή καναδική εκδοτική είχε ξεκινήσει από το 2005 να εκδίδει το έργο του Tatsumi σε ανθολογίες ανά έτος, με επιμελητή τον Adrian Tomine. Πρίν το το A Drifting Life είχαν προηγηθεί τα The Push Man and other stories, Abandon The Old In Tokyo και Good-Bye, για να ακολουθήσουν τα Black Blizzard και Fallen Words. Μία πληροφορία που έκανε μεγάλη εντύπωση ειδικά στο δυτικό κόσμο ήταν οτι το 2009 ο Tatsumi μετρούσε ήδη... 74 χρόνια ζωής!

Η υπόθεση του βιβλίου ακολουθεί το δημιουργό και πρωταγωνιστή μας, με το ελαφρώς παραποιημένο όνομα Hiroshi Katsumi, από το τέλος του 2ου παγκοσμίου πολέμου το 1945, όταν ήταν μόλις 10 χρονών, μέχρι το 1960 και την ηλικία των 25, όταν θεωρούταν ήδη ένας από τους πιο ταλαντούχους, πρωτοποριακούς αλλά και επιδραστικούς καλλιτέχνες στην ακμάζουσα βιομηχανία των manga. Ως ένα μικρό παιδί που μεγαλώνει στη μετα-πολεμική Osaka, o ήρωάς μας και ο αδελφός του μαγεύονται, όπως και η πλειοψηφία των αγοριών της ηλικίας τους, από το "νεαρό" τότε μέσο των comics. Οι δυο τους σχεδιάζουν μικρές ιστορίες manga μανιωδώς, και τις στέλνουν σε διάφορα καινούρια τότε περιοδικά που σήμερα επιζούν ακόμα και έχουν αποκτήσει θρυλική φήμη, όπως π.χ το Shonen Jump. Μέσα από τους διαγωνισμούς των περιοδικών οι μικροί mangaka κερδίζουν αναγνώριση, αυτοπεποίθηση αλλά και χρήματα, με τον άτυπο ανταγωνισμό μεταξύ τους να πυροδοτεί ολοένα το πάθος τους. Η μεγαλύτερη επιβράβευση όμως που θα κερδίσει ο ήρωάς μας θα είναι η γνωριμία του με ένα νεαρό, ανερχόμενο καλλιτέχνη που είχε μόλις αρχίσει να γίνεται διάσημος στον κόσμο των manga και ονομαζόταν... Osamu Tezuka !

Ο μεγάλος Osamu Tezuka λοιπόν, που δεν αποκαλείται τυχαία ως ο πατέρας των manga, πρωταγωνιστεί ενεργά στην ιστορία μας (κοιτάξτε τη 2η και 3η από τις παρακάτω εικόνες), και μνημονεύεται πολύ συχνά από τους νεαρούς επίδοξους καλλιτέχνες ως το αδιαμφισβήτητο ίνδαλμά τους αλλά και ως ο δημιουργός που θέλουν κάποια στιγμή να φτάσουν.

Παρακολουθούμε την οικογενειακή ζωή του Katsumi-Tatsumi, με την τυπική έως αδιάφορη σχέση των γονιών του, τις οικονομικές δυσκολίες και τις αποτυχημένες δουλειές του πατέρα του και τα προβλήματα υγείας αλλά και τη ζήλια του αδερφού του για τις επιτυχίες του και την καλλιτεχνική του εξέλιξη. Αλλά κυρίως παρακολουθούμε το τελευταίο, την εξέλιξη δηλαδή του νεαρού mangaka από ένα απλό ταλέντο σε έναν ανερχόμενο επαγγελματία, και τη συνεχή του προσπάθεια να φτιάξει κάτι ξεχωριστό, κάτι καινούριο που θα προχωρήσει ολόκληρο το μέσο παραπέρα. Θα γνωρίσει άλλους νεαρούς δημιουργούς με τους οποίους θα συνεργαστεί κατά κόρον στο μέλλον, με πιο γνωστό τον Takao Saito της σειράς Golgo 13, θα έχει τις πρώτες επαφές με εκδοτικές εταιρείες, και κάποια στιγμή θα κάνει το μεγάλο βήμα και θα μετακομίσει στο Tokyo, όπως ο μεγάλος Tezuka είχε κάνει μερικά χρόνια πρίν αυτόν. Εκεί, στην πρωτεύουσα όχι μόνο της Ιαπωνίας αλλά και της καλλιτεχνικής σκηνής της χώρας, ο Tatsumi θα διαμορφώσει το ξεχωριστό του ύφος που ονόμασε gekiga, στρέφοντας μία ολόκληρη γενιά δημιουργών προς πιο ενήλικα και σοβαρά θέματα από τις παιδικές περιπέτειες που μεσουρανούσαν εκείνη την εποχή.

Ταυτόχρονα με τη δική του πορεία όμως, θα παρακολουθήσουμε και την πορεία ολόκληρης της βιομηχανίας των manga, από την κυκλοφορία των πρώτων περιοδικών που τα έκαναν τόσο δημοφιλή στην ιαπωνική νεολαία και τη δημιουργία των φθηνών δανειστικών βιβλιοθηκών που έπαιξαν επίσης μεγάλο ρόλο στη διάδοσή τους, μέχρι την έκρηξη των μικρών ιστοριών που γέννησε πολλές σημαντικές ανθολογίες και το κίνημα του gekiga που ανανέωσε ολόκληρη τη σκηνή. Είναι μία ανεκτίμητη πηγή πληροφοριών για την εξέλιξη της νεαρής και μικρής τότε βιομηχανίας στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια.

Αν προσθέσουμε και τα ιστορικά στιγμιότυπα που ο Tatsumi παραθέτει ανάμεσα στις σελίδες του, παρουσιάζοντας σημαντικά για τη χώρα του ανατέλλοντος ηλίου γεγονότα, το A Drifting Life αποκτά το χαρακτήρα όχι μόνο μίας αυτο-βιογραφίας, αλλά ενός ιστορικού ντοκουμέντου, μίας εσωτερικής ματιάς στην ιστορία μίας χώρας που πάλευε να ξαναβρεί την αξιοπρέπειά της μετά τη ντροπιαστική εξέλιξη ενός καταστροφικού πολέμου.

Το A Drifting Life είναι αρκετά διαφορετικό από τις υπόλοιπες δουλειές του Tatsumi. Γνωστός περισσότερο για τις σύντομες ιστορίες του, όπως μαρτυρούν και οι πολλές συλλογές που έχει εκδόσει η Drawn & Quarterly, ο πάντα ανήσυχος αυτός καλλιτέχνης πήρε ακόμη ένα ρίσκο στην καριέρα του, και μάλιστα σε προχωρημένη ηλικία, επιχειρώντας ένα τόσο εκτενές αυτο-βιογραφικό έργο. Η μεγαλύτερη διαφορά όμως έγκειται στο ύφος. Ενώ οι παλιότερες ιστορίες του είναι σκληρές, σκοτεινές μελέτες πάνω στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση και τη σύγχρονη κοινωνία, στην αυτο-βιογραφία του χρησιμοποιεί έναν αρκετά πιο ανάλαφρο τόνο, παρουσιάζοντάς μας τα γεγονότα με συνέπεια και ηρεμία, χωρίς πολλές συναισθηματικές εκρήξεις (κάτι που δε σημαίνει φυσικά χωρίς ενέργεια ή πάθος).

Στον πυρήνα του, το A Drifting Life είναι λοιπόν μία απλή ιστορία για ένα νεαρό αγόρι που ανακαλύπτει το ταλέντο του και προσπαθεί να ανακαλύψει επίσης τη θέση του στην κοινωνία των ενηλίκων, και κατ'επέκταση τη θέση του στη ζωή. Και όπως πολύ όμορφα περιγράφει ο τίτλος, η ζωή πολλές φορές σε παρασύρει...

Πέθανε ο Yoshihiro Tatsumi

"Έφυγε" στα 79 του χρόνια ένας θρύλος των manga

O Yoshihiro Tatsumi είναι ένας από τους σημαντικότερους και πιο επιδραστικούς δημιουργούς manga των τελευταίων 60+ χρόνων, ίσως ο δεύτερος πιο σημαντικός μετά τον τεράστιο Osamu Tezuka. Γεννημένος στις 10 Ιουνίου του 1935, ο Tatsumi ξεκίνησε τη σπουδαία καριέρα του στα μέσα της δεκαετίας του '50 και είχε την πρώτη του μεγάλη επιτυχία το 1956 με το Black Blizzard, ένα σφιχτοδεμένο thriller με πρωταγωνιστές δύο δραπέτες.

Αυτό όμως που χάρισε στον Yoshihiro Tatsumi την αθανασία, και μία σίγουρη θέση στο πάνθεον των ιαπωνικών comics ήταν η δημιουργία του είδους gekiga (δραματικές εικόνες σε ελεύθερη μετάφραση), ενός παρακλαδιού των ιαπωνικών comics που, ερχόμενο σε αντίθεση με τα manga, ακολουθούσε μία τελείως διαφορετική κατεύθυνση από τις καθιερωμένες περιπέτειες που στόχευαν σε μικρές ηλικίες, το "ψωμοτύρι" δηλαδή του Osamu Tezuka. Τα gekiga στόχευαν σε ενήλικο κοινό και είχαν αντιστοίχως "ενήλικη" θεματολογία, εμβαθύνοντας στην ψυχολογία των ηρώων και εισάγοντας θέματα όπως το σεξ και η βία, η μοναξιά και η κατάσταση της κοινωνίας στη μετα-πολεμική Ιαπωνία.

Ο Yoshihiro Tatsumi πέθανε το Σάββατο 7 Μαρτίου στο Tokyo, από καρκίνο.

Το κενό που αφήνει πίσω του είναι δυσαναπλήρωτο, όμως η παρακαταθήκη του θα παραμείνει για πάντα ως λαμπρό παράδειγμα καλλιτεχνικής πρωτοπορίας και αφοσίωσης στην 9η τέχνη. Ενδεικτικά θα αναφέρω οτι τα gekiga, τα οποία δημιούργησε και βάφτισε ο Tatsumi προηγήθηκαν κατά μία δεκαετία του κινήματος των αμερικανικών underground comics με μπροστάρη τον Robert Crumb, και κατά πολύ περισσότερο της αντίστοιχης αμερικάνικης στροφής προς πιο ενήλικα θέματα, την οποία σηματοδότησε ο Will Eisner με την εισαγωγή του όρου graphic novel. Επίσης πρωτοποριακή ήταν η επιλογή του να δημιουργεί σύντομες ιστορίες, σε αντίθεση με την παραδοσιακή προτίμηση της βιομηχανίας manga σε μεγάλες συνεχιζόμενες σειρές. Η δουλειά του Tatsumi άνοιξε το δρόμο στα λεγόμενα alternative manga προς το ευρύ κοινό και την αναγνώριση, και γενικότερα έσπρωξε τα ιαπωνικά comics προς μία πιο καλλιτεχνικά ελεύθερη και δημιουργική κατεύθυνση.

Παρά τη μεγάλη ηλικία του, ο Tatsumi παρέμενε ενεργός μέχρι πρίν λίγα χρόνια, όπως μαρτυρεί η πολυβραβευμένη αυτο-βιογραφία του A Drifting Life που εκδόθηκε με τεράστια επιτυχία το 2009, και η συλλογή διδακτικών ιστοριών Fallen Words που ακολούθησε την ίδια χρονιά.

Με απαρχή το 2005, η πολύ καλή καναδική εκδοτική Drawn & Quarterly ξεκίνησε να εκδίδει το έργο του Tatsumi σε ανθολογίες ανά έτος, με επιμελητή τον Adrian Tomine. Το πρώτο βιβλίο ήταν το The Push Man and other stories, συλλέγοντας τη δουλειά του από το 1969. Ακολούθησαν τα Abandon The Old In Tokyo, Good-Bye, A Drifting Life, Black Blizzard και Fallen Words.

Το 2011, πέντε από τις πιο ψυχολογικά φορτισμένες σύντομες ιστορίες του Tatsumi, οι Hell, Just A Man, Beloved Monkey, Occupied και Good-Bye μεταφέρθηκαν σε μία πολύ καλή animated ταινία μεγάλου μήκους με σκηνοθέτη τον Eric Khoo από τη Σιγκαπούρη και τίτλο Tatsumi the movie.

Cat Eyed Boy

Το cult classic manga τρόμου του Kazuo Umezu

Ο Kazuo Umezu είναι ένας ζωντανός θρύλος του ιαπωνικού χάρτινου σύμπαντος και "πατέρας" του είδους των horror manga, το οποίο έχει εξελιχθεί σε ένα από τα δημοφιλέστερα της τεράστιας παραγωγής της Ιαπωνίας. Γεννημένος το 1936 και ξεκινώντας την πλούσια καριέρα του στα μέσα της δεκαετίας του 50, πρίν καλά-καλά πατήσει τα 20 του χρόνια, ο Umezu έχει αναγνωριστεί από όλους ανεξαιρέτως τους ταλαντούχους διαδόχους του, όπως οι Hideshi Hino και Junji Ito, ως ο πιο επιδραστικός δημιουργός horror manga. Έχει δημιουργήσει και κωμικές σειρές με μεγάλη επιτυχία (π.χ Makoto-Chan), αλλά αυτό δε μας απασχολεί τώρα.

Η γνωστότερη δουλειά του είναι η εξαιρετική σειρά The Drifting Classroom (1972-1974), με τα Orochi, Senrei, God's Left Hand - Devil's Right Hand (φοβερός τίτλος και τρελή splatter-ιά) και Fourteen να συμπληρώνουν τη λίστα με τα σημαντικά έργα του. Η δουλειά όμως που τον έκανε διάσημο, καθιερώνοντάς τον ως τον απόλυτο δάσκαλο των manga τρόμου ήταν το απόκοσμο, ατμοσφαιρικό cult classic Cat Eyed Boy (1967-1968).

Το Cat Eyed Boy (Neko-me Kozou) λοιπόν είναι μία συλλογή 11 ιστοριών και περισσότερων από 1.000 σελίδων, που έγινε διαθέσιμο για το αγγλικό κοινό μέσω της 2-τομης έκδοσης της Viz Media μόλις το 2008. Πρωταγωνιστής των ιστοριών είναι ένα μικρό αγόρι που, ελλείψει κανονικού ονόματος είναι γνωστό απλά με το όνομα του τίτλου.

Το αγόρι με τα μάτια της γάτας γεννήθηκε μισός άνθρωπος - μισός δαίμονας, με αμιγώς ανθρώπινο παρουσιαστικό, εκτός φυσικά από τα μάτια. Λόγω της εμφάνισής του δε μπορεί να ζήσει στον κόσμο των δαιμόνων, κι έτσι περιφέρεται σε αυτόν των ανθρώπων ψάχνοντας την ταυτότητά του και κάπου να ανήκει. Έχοντας να αντιμετωπίσει το μίσος και των δύο κόσμων, ο μικρός Nekomata (γατο-δαίμονας σε ελεύθερη μετάφραση) ταξιδεύει από χωριό σε χωριό, κρύβεται σε σκοτεινές σοφίτες και εγκαταλελειμμένα κτίρια, παρακολουθώντας κρυφά τις ζωές των κατοίκων. Όπου πηγαίνει όμως συμβαίνουν αποτρόπαια γεγονότα, λες και τον ακολουθεί κάποια φοβερή κατάρα (ίσως να είναι μαύρη γάτα). Δαίμονες εμφανίζονται στον ανθρώπινο κόσμο και εξουσιάζουν τις ζωές τους, με το μικρό αγόρι να προσπαθεί να σώσει τους αθώους, έστω κι αν αυτοί τον αποστρέφονται. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η εμφάνιση των δαιμόνων προκαλείται από τις σατανικές πράξεις των ίδιων των ανθρώπων και έχει σκοπό την τιμωρία τους, όμως τελικά οι εκπρόσωποι του είδους μας αποδεικνύονται χειρότερα τέρατα από τα "κανονικά".

..

Στις 11 ιστορίες που απαρτίζουν τους 2 τόμους του έργου, το αγόρι με τα μάτια της γάτας παρακολουθεί τα γεγονότα από τις σκιές, σχεδόν ηδονοβλεπτικά, μην έχοντας μεγάλη ανάμιξη στην εξέλιξή τους. Κάνει την εμφάνισή του μόνο όταν κινδυνεύουν αθώοι, χρησιμοποιώντας τα γρήγορα αντανακλαστικά του και την ευλυγυσία των αιλουροειδών για να τους βοηθήσει. Ξεχωρίζει η ιστορία "The Tsunami Summoners", η οποία βρίσκεται στη μέση του πρώτου τόμου και διηγείται τη γέννηση του μικρού αγοριού και τα πρώτα, δύσκολα χρόνια του σε ένα ορεινό χωριό των βουνών Omine. Εξορίζεται από τον κόσμο των δαιμόνων επειδή η εμφάνισή του δεν είναι αρκετά φρικιαστική, και ξεκινάει τη μοναχική περιπλάνησή του. Μετά την ιστορία αυτή, παρατηρούμε οτι ο μικρός πρωταγωνιστής μας έχει μεγαλύτερη ανάμιξη στα γεγονότα, καθορίζοντας συχνά την τελική έκβαση της κάθε περιπέτειας.

Η εικονογράφηση του Umezu σίγουρα μοιάζει παλιά - και είναι παλιά, η ικανότητά του όμως στο σχεδιασμό τεράτων είναι εκπληκτική, γεμίζοντας τους 2 τόμους του Cat Eyed Boy με ανατριχιαστικές, απόκοσμες εικόνες. Η ατμόσφαιρα τρόμου και μυστηρίου που επικρατεί στο βιβλίο όμως ελαφραίνει συχνά με χιούμορ από τη νεότητα και φρεσκάδα του γεμάτου όρεξη για ζωή μικρού πρωταγωνιστή. Άλλωστε, είναι ένα σκανδαλιάρικο μικρό γατί που ψοφάει για παιχνίδι. Το "σκηνοθετικό" αυτό κόλπο του δημιουργού, ο εμπλουτισμός δηλαδή μίας ιστορίας τρόμου με χιουμοριστικά στοιχεία ήταν μία καινοτομία για την εποχή, και αποτελεί το σήμα κατατεθέν του Umezu σε όλη τη διάρκεια της σπουδαίας καριέρας του. Ο ίδιος άλλωστε έχει δηλώσει οτι ο τρόμος με την παιδικότητα είναι ακαταμάχητος συνδυασμός, και πως η ατμόσφαιρα που προσπαθεί να δημιουργήσει σε κάθε έργο του είναι αυτή ενός παιδικού εφιάλτη. Νομίζω οτι τα έχει καταφέρει μια χαρά.

 ...

Υ.Γ: Αν δείτε μία φωτογραφία του Kazuo Umezu θα καταλάβετε από πού εμπνέεται τα απόκοσμα τέρατα των ιστοριών του.

Good-Bye

Μία εξερεύνηση του σκοτεινού υποκόσμου, αλλά και του σκοταδιού της ανθρώπινης ψυχής

Ο Yoshihiro Tatsumi αποτελεί ένα θρύλο του κόσμου των manga, και αναφέρεται συχνά ως ο δεύτερος πιο σημαντικός δημιουργός μετά τον τεράστιο Osamu Tezuka. Και όχι άδικα. Όντας ο κύριος υπεύθυνος για την καθιέρωση και εξάπλωση των manga που απευθύνονται σε ενήλικο κοινό (gekiga) κατά τη δεκαετία του 50, η συνεισφορά του στα ιαπωνικά comics είναι αντίστοιχη με αυτή του μεγάλου Will Eisner στα αμερικάνικα, μιας και ο τελευταίος πιστώνεται τη "γέννηση" του είδους του graphic novel.

Ασφαλώς εδώ δε μιλάμε για μια απλή εισαγωγή ορισμών, αλλά για τη γενικότερη στροφή που επέφεραν αυτοί οι δύο πρωτοπόροι της 9ης τέχνης σε μία πιο "ενήλικη" και σοβαρή θεματολογία, κάνοντας τα πρώτα αποφασιστικά βήματα για την καθιέρωση των comics ως μορφή τέχνης. Και ενώ ο Eisner έχει λάβει την αναγνώριση που του αξίζει, ο Tatsumi μόλις τα τελευταία χρόνια "ανακαλύφθηκε" (και εκτιμήθηκε αστραπιαία) από το δυτικό κόσμο, με μπροστάρη τον Adrian Tomine.

Αν και το σπουδαιότερο έργο του Tatsumi είναι το εξαιρετικό graphic novel-μαμούθ A Drifting Life των 840 σελίδων, ο μεγάλος αυτός καλλιτέχνης ειδικευόταν πάντα στις σύντομες ιστορίες μεγέθους 20-30 σελίδων, για μία ακόμα φορά πηγαίνοντας κόντρα στις επιταγές της εποχής που ζητούσε μεγάλες συνεχιζόμενες σειρές. Το Good-Bye είναι η 3η συλλογή μικρών ιστοριών του που δημοσιεύτηκε στα αγγλικά από την Drawn and Quarterly (2008), μετά τις The Push Man & Other Stories και Abandon The Old In Tokyo. Σχεδιασμένες την περίοδο 1971-2, και δημοσιευμένες στην πλειοψηφία τους στο θρυλικό εναλλακτικό περιοδικό Garo, οι ιστορίες αυτές τοποθετούνται στη μεταπολεμική Ιαπωνία των ετών 1945-60. Όπως και το σύνολο της δουλειάς του Tatsumi εξερευνούν εις βάθος την ανθρώπινη ψυχή, και ιδιαίτερα τις πιο απαγορευμένες και σκοτεινές επιθυμίες που κρύβει ο καθένας μέσα του - μία ακόμη καινοτομία, που τον τοποθετεί δεκαετίες μπροστά από την εποχή του. Οι ήρωές του, συνήθως από τα "κατώτερα" κοινωνικά στρώματα, ζούν έντονα τα πάθη και τις αδυναμίες τους, πληρώνοντας τελικά βαρύ τίμημα για τις λάθος επιλογές τους. Ή σε άλλες περιπτώσεις, είναι απλά άτυχοι.

Στην πρώτη ιστορία Hell, ένας φωτογράφος απαθανατίζει μία τρυφερή στιγμή μέσα στο ολοκαύτωμα του πυρηνικού ολέθρου στη Χιροσίμα. Μετά από χρόνια, η φωτογραφία αυτή θα γίνει σύμβολο του κινήματος ενάντια στα πυρηνικά όπλα. Όμως, όπως θα ανακαλύψει ο ήρωάς μας, ακόμα και οι φωτογραφίες δε λένε πάντα την αλήθεια. Οι ιστορίες Just a Man και The Rash εξερευνούν τη σεξουαλικότητα και τις καταπιεσμένες για χρόνια επιθυμίες ανδρών στα 60 τους χρόνια, ενώ το Woman in the Mirror περιγράφει με αφοπλιστική ειλικρίνεια τί μπορεί να συμβεί σε ένα μικρό αγόρι όταν όλοι γύρω του το πιέζουν να γίνει άντρας. Η ιστορία Life is so sad και η ομώνυμη Good-Bye μπαίνουν στην ψυχοσύνθεση γυναικών που υπομένουν καρτερικά για χάρη αντρών που δεν το αξίζουν, ενώ οι Night falls again και Click Click Click περιγράφουν τη μοναξιά και τη διεστραμμένη αναζήτηση της ηδονής που χαρακτηρίζουν ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του ανδρικού πληθυσμού της Ιαπωνίας. Τέλος, η ιστορία που ξεφεύγει λίγο από το ύφος του βιβλίου είναι η Sky Burial, η οποία μεταφέρει την ομώνυμη ταφική ιεροτελεστία μιας θιβετιανής φυλής στο αστικό τοπίο της Ιαπωνίας της δεκαετίας του 50.

Αυτό που κατατάσσει τον Yoshihiro Tatsumi ανάμεσα στους σημαντικότερους δημιουργούς manga όλων των εποχών, εκτός από την αντισυμβατική του διάθεση για πρωτοπορία και ελεύθερη καλλιτεχνική έκφραση είναι αναμφισβήτητα η εκπληκτική του ικανότητα στην αφήγηση, κάτι που φυσικά γίνεται εύκολα αντιληπτό και στο Good-Bye. Χωρίς περίτεχνα αφηγηματικά κόλπα ή πολύπλοκα σενάρια, ο Tatsumi απογυμνώνει τις ιστορίες του από ο,τιδήποτε περιττό, προσφέροντάς μας μόνο την ουσία. Γι'αυτό και το τελικό "προϊόν" είναι τόσο απλό, ανθρώπινο, συγκινητικό και δυνατό, ανεξαρτήτως υπόθεσης. Από τη φρίκη του Hell, που θυμίζει κάτι από Barefoot Gen, μέχρι την κρίση μέσης ηλικίας του Just a Man και τη μεταφυσική διάθεση του Sky Burial, η αφηγηματική μαεστρία του μεγάλου αυτού δασκάλου φαίνεται στο πόσο άμεσα επικοινωνεί στον αναγνώστη τα συναισθήματα και την ψυχοσύνθεση των ηρώων του. Και η εικονογράφηση, που αναγκαστικά υποχωρεί σε δεύτερο πλάνο, συμπληρώνει με τη λιτότητα και "οικονομία" της στα panel τη γενικότερη αίσθηση ρεαλισμού και αμεσότητας.

Σας προτείνω ανεπιφύλακτα να γνωρίσετε τον (υπό)κοσμο του μεγάλου Yoshihiro Tatsumi (αν δεν το έχετε κάνει ήδη φυσικά), για να δείτε μία άλλη όψη των manga, τελείως διαφορετική από την πληθώρα των ρομποτικών sci-fi περιπετειών και των κοριτσιών με τα μεγάλα μάτια και ... προσόντα (που ασφαλώς δεν εννοώ οτι δεν μου αρέσουν). Άλλωστε, ο Tatsumi είναι αυτός που πάλεψε για να ανεξαρτητοποιηθεί από τον όρο manga (ανεξέλεγκτες εικόνες, σε ελεύθερη μετάφραση), και εισήγαγε τον όρο gekika (δραματικές εικόνες). Και όντως, το ύφος του μπορεί να είναι δραματικό και σκληρό, κρύβει όμως ένα βαθύ ανθρωπισμό και μία κατανόηση για τον πλησίον, παρ'ολες τις αδυναμίες και ανασφάλειές του. Κι αυτό είναι ένα ακόμη χαρακτηριστικό που μοιράζεται με τον μεγάλο Osamu Tezuka. Και είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο.

Links

Good-Bye @ Comics Review
Good-Bye @ Bill Randall
Good-Bye @ Chamber four
Good-Bye @ Oregon live
Yoshihiro Tatsumi @ Drawn and Quarterly

A Drunken Dream

Μικρές, ανθρώπινες ιστορίες από την καλλιτέχνιδα που έδωσε κύρος στα "κοριτσίστικα" manga

Η θρυλική Moto Hagio θεωρείται, δικαίως, η καλλιτέχνις που ανέβασε στα μάτια του κόσμου των comics τα shōjo, δηλαδή τα manga με κύριο αναγνωστικό κοινό τα νεαρά κορίτσια. Οι mangaka που ασχολήθηκαν με την κατηγορία αυτή πριν την έλευση της Hagio το 1969 (κυρίως άντρες) δεν είχαν καταφέρει να αφήσουν κάποιο αξιοσημείωτο έργο, που θα ωθούσε και κάποιον άλλο πέραν των έφηβων γιαπωνέζων κοριτσιών να διαβάσει shōjo.

Αυτό άλλαξε λοιπόν στις αρχές της δεκαετίας του 70, με ένα νέο κύμα ταλαντούχων, όσο και καινοτόμων γυναικών mangaka, από τις οποίες γρήγορα ξεχώρισαν η Hagio, η Keiko Takamiya και η Yumiko Oshima. Επιλέγοντας πιο ώριμα θέματα από τα συνήθη, υπερβολικά ανάλαφρα και αφελή, και μη φοβούμενες να πειραματιστούν με τις δυνατότητες του μέσου, οι καλλιτέχνιδες του λεγόμενου Year 24 Group προσέδωσαν στο είδος το συναισθηματικό βάθος που του έλειπε, και μία νέα ποιότητα και καλλιτεχνική αξία.

Η συλλογή A Drunken Dream and other stories συγκεντρώνει 10 από τις καλύτερες μικρές ιστορίες της Moto Hagio, καλύπτοντας την εκπληκτική καριέρα αυτής της εκπληκτικής καλλιτέχνιδας, που εκτείνεται σε περισσότερα από 40 χρόνια, από τη "Bianca" του 1971 έως το "The Willow Tree" του 2007. Η έκδοση της Fantagraphics (2010) είναι, για άλλη μία φορά, ιδιαίτερα προσεγμένη και καλαίσθητη, περιέχοντας μάλιστα πληροφορίες για το Year 24 Group, καθώς και μία πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη της δημιουργού.

Η θεματολογία του A Drunken Dream δεν έχει ιδιαίτερη ποικιλία, με τις περισσότερες ιστορίες να έχουν ως κεντρικό άξονα τις κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των ανθρώπων, και κυρίως τις οικογενειακές. Σε μία από τις καλύτερες ιστορίες της συλλογής π.χ, το φημισμένο, ανατριχιαστικό και ημι-αυτοβιογραφικό Iguana girl (1991), η καλλιτέχνις συμβολίζει το διαφορετικό τρόπο με τον οποίο μία μητέρα αντιμετωπίζει τις δύο της κόρες, σχεδιάζοντας το παραμελημένο παιδί ως ανθρωπόμορφη ιγκουάνα. Στη Bianca (1971), ένα μικρό κορίτσι αποξενώνεται από τη θλιβερή της καθημερινότητα και αντιδρά στον "ενήλικο" τρόπο ζωής, για να ανακαλύψει και να γευτεί την αθωότητα και τις χαρές της παιδικής της ηλικίας, ενώ στο μελαγχολικό Marié, Ten Years Later (1977), ένας καλλιτέχνης ανακαλύπτει τους λόγους που οδήγησαν στη διάλυση της πιο τρυφερής φιλικής σχέσης της ζωής του. Το ομώνυμο A Drunken Dream (1980) είναι μία ιστορία επιστημονικής φαντασίας, που περιγράφει έναν αθάνατο, όσο και καταδικασμένο έρωτα μεταξύ δύο αντρών, μία θεματική (ομοερωτική αγάπη) την οποία η Hagio υπήρξε από τους πρώτους καλλιτέχνες που τόλμησαν να παρουσιάσουν. Η προσωπικά αγαπημένη μου ιστορία είναι το συγκλονιστικό Hanshin: Half-God (1984), που παρουσιάζει την πολύπλοκη σχέση μεταξύ δύο μικρών σιαμαίων αδελφών που είναι ενωμένες στο γοφό. Η Yucy είναι αγγελικά όμορφη, έχοντας πάρει όλα τα εξωτερικά χαρίσματα, αλλά ένα απλοϊκό μυαλό, ενώ η αφηγήτρια Yudy είναι άσχημη, μα υπερβολικά έξυπνη. Τί θα συμβεί στην ψυχοσύνθεση της Yudy όταν θα αποχωριστεί το δυσβάσταχτο βάρος της αδελφής της ?

Απομόνωση, απόρριψη, χαμένες ευκαιρίες και αγάπες. Αναμνήσεις που στοιχειώνουν, βαθιές οικογενειακές κρίσεις και τραύματα που αρνούνται να γιατρευτούν όσα χρόνια κι αν περάσουν. Αυτά είναι μερικά από τα συνήθη θέματα που απασχόλησαν την ευαίσθητη αυτή καλλιτέχνιδα στη διάρκεια της καριέρας της, και φυσικά είναι διάχυτα και σε αυτή την όμορφη συλλογή της δουλειάς της. Με τη σχετικά πρόσφατη μετάφραση του έργου της στα αγγλικά, πολλοί δυτικοί κριτικοί βιάστηκαν να χαρακτηρίσουν τη Moto Hagio ως υπερτιμημένη, πρώτον λόγω της απλότητας του σχεδιαστικού της στύλ, και δεύτερον λόγω της συχνά χαλαρής και ασύνδετης αφηγηματικής της γραμμής. Μπορεί να έχουν δίκιο και στις δύο "κατηγορίες" που της προσάπτουν, αλλά μάλλον δεν κατάφεραν να πιάσουν την ουσία της δουλειάς της, που είναι η ατμόσφαιρα, το συναίσθημα, η εντύπωση που αφήνει στους χαρακτήρες της μία κατάσταση, και όχι η παρουσίαση της ίδιας της κατάστασης. Τα περισσότερα "γεγονότα" στις ιστορίες της Hagio συμβαίνουν "σιωπηλά" ανάμεσα στα panels, χωρίς ακραίες εκφράσεις των προσώπων ή εντυπωσιακές συνθέσεις σελίδας, κάτι που ο γνωστός θεωρητικός των comics Scott McCloud έχει περιγράψει ως μοντέλο επιτυχημένου storytelling. Ο αναγνώστης ταυτίζεται πολύ εύκολα με τους χαρακτήρες και τις αντιδράσεις τους, οι καταστάσεις είναι απολύτως ρεαλιστικές μέσα στη συναισθηματική τους φόρτιση, και σίγουρα κάπου εκεί, ανάμεσα στις ιστορίες θα βρείς κάτι που έχεις ζήσει, ή κάτι που σου θυμίζει κάτι...

Links

A Drunken Dream @ Anime News Network
A Drunken Dream @ Hooded Utilitarian
A Drunken Dream @ Fantagraphics
A Drunken Dream @ Comics Review
A Drunken Dream @ About.com
A Drunken Dream @ wikipedia