Sápmi

Aanaar asâttuvvâst Jeerast lii valjeest falâldâh uáppei rijjâááigán – ”Tääbbin lii hirmâd šiev ohtsâšvuoiŋâ”

Säämi máttááttâskuávdáš lii čokkim puoh toimâidis Aanaar markkânân. Taan čoovčâ lekkui uđđâ asâttâhtáálu.

Aanaarjäävri riidon ceggânij taan ive uđđâ asâttâhtáálu, Jeera 3, mast uáiná laasâst njuolgist jáávrán.

Säämi máttááttâskuávdáš (SMK) lii čokkim puoh toimâidis Aanaar markkânân. Majemužžân puásuituálu- sehe luándu já piirâs -suorgij uápuh sirduu Tuáivunjaargâst Anarân. Tondiet lii lase tárbu meid uáppei aassâmviistijd.

SMK uáppeeasâttâhân ađai Jeeran ceggânij asâttâhtáálu Jeera 2 ive 2013 já taan čoovčâ lekkui meid uđđâ Jeera 3. Tai mield ässeemeeri pajanij 77:n.

Jeerast lii faallâmnáál maaŋgâlágán puđâldâs rijjâääigi

Nube ive Jeerast ässee Justus Paadar, 17, rámmoo, mon ennuv Jeerast láá máhđulâšvuođah puđâldiđ škovlâpeeivij maŋa.

– Tääbbin lii hirmâd šiev ohtsâšvuoiŋâ já láá ennuv ääših rijjâäigin. Ovdâmerkkân muorâtalgooh, uccjuovlah já ereslágáneh juávhuh, tego elleekovejuávkku. Puáhtá meid kuálástiđ já leggistiđ tiká. Sávrumsalist lii meid piŋŋispevdi, Paadar luvâttâl.

Justus Paadar istuu asuntola-asunnossa työtuolilla ja katsoo kameraan hymyillen. Takana ikkunasta näkyvä järvimaisema.
Justus Paadar jotá SMK:st mađhâšemsyergi linjá tääl nube ive. Govva: Vesa Toppari / Yle

Paadar muštâl, et sun uásálist masa puoh rijjâääigipuđâldâssáid, moh Jeerast láá fáállun.

– Muu mielâst tot lii hävski, ko uážžu uđđâ ustevijd, já tääbbin láá ulmuuh puoh soojijn tego Maadâ-Suomâst já meiddei aaibâs nuortâst.

Pivnohis riddosävni lieggân távjá

Ohtâ Jeera eromâšvuotâ lii 50-lovvoost huksejum muorâsävni Aanaar jäävri riddoost, mon uáppeeh jiejah tuálih paijeen.

Saamelaisalueen koulutuskeskuksen asuntola-asukkaat tekevät halkotöitä. Asukkaat keräävät halkoja liiteriin.
Jeera riddosävni uđâsmui nelji ive tassaaš, iäge uáppeeh lah kiävttám asâttuv šleđgâsäävni tast maŋa. Sávnojeijeeh huolâtteh jieš puáldimmuorâin. Govva: Vesa Toppari / Yle

Säämi máttááttâskuávdáá sajepalvâlemvästideijee Virpi Valle-Perätalo muštâl, et uáppeeh iä lah kiävttám asâttuv šleđgáin lieggâneijee sisâsäävni tast maŋa, ko riddosävni uđâsmui nelji ive tassaaš.

– Sij lieggiitteh, pargeh muorâpargoid já čorgejeh jieš säävni. Tot lii uáli pivnohis olgosävni, Valle-perätalo muštâl.

Virpi Valle-Perätalo seisoo laiturilla Inarijärven rannalla asuntola Jeerassa.
Sajepalvâlemvästideijee Virpi Valle-Perätalo mielâst Jeera lii Suomâ muččâdumos pääihist. Govva: Vesa Toppari / Yle

Asâttâh lii suullân kuulmâ kilomeetter keččin Aanaar markkânist. Valle-Perätalo lii räämist Jeera mučis pirrâsist.

– Ko lam Maadâ-Suomâ asâttâhulmuiguin teivâm, te lam räämist tast, et kal mist lii puoh muččâdumos päikki.

Valle-Perätalo mield lii váldukodálávt härvinâš, et uáppeid lii faallâmnáál návt uđđâáigásiih sajeh já valjeest oovtâ ulmuu visteh.

– Mist láá kuittâg hiivsigeh já rišoh viistijn. Mij meid iskâp tiälláđ toho lasâlijnijd já tiegárijd. Uáppeeh láá tiäđust-uv meiddei uážžum tuáivuđ, et maid halijdeh porgâđ Jeerast škovlâive ääigi.

Ođđasamosat: paketissa on 10 artikkelia

Anarâškielâ eenikielân lii lamaš máhđulâš čäälliđ ive 1998 rääjist.

Saamelaisille olisi tärkeää, että tienviitoissa ja paikannimi­kilvissä näkyisi useampi saamen kieli.

Säʹmmlaid leʹčči vääžnai, što čuâǥǥaskõõlbin kuâsttjeʹče mäŋgg sääʹmǩiõl, jie-ǥa siõm ǩiõl õõlǥče tuärrad kõskkneez sââʹjest.