Lääʹddjânnam ortodookslaž ceerkav da sääʹm kaaunõʹtte vuõssaarǥ vuõssmõs vuâra vueiʹtlvaž tuõttvuõtt- da suåvâdvuõttproseeʹss diõtt.
Ortodookslaž ceerkav mušttli täʹlvvmannust, što tõt plaanad jiijjâs komissiotuâj alttummuž tõn mâŋŋa, ko riikk da säʹmmlai kõskksaž tuõttvuõtt- da suåvâdvuõttkomissio lopprapoortâst leʹjje siâzztõõzz še ortodookslaž ceerkva.
Aaʹrhelpispp Elia mieʹldd lij vääžnai, što ââʹn õõutsââʹjest saaʹmivuiʹm smiõttât laauʹǩid õõudårra. Proseeʹssest čiŋlmõõvât jeäʹrben tõid čueʹccemčõõʹlmid, kook õhttâʹvve saaʹmi ǩiõččlâsttmõõžžid ceerkav tååimain.
– Juõʹǩǩkast lij jiijjâs ǩiõččlâsttmõš, leâša tõin tuejjeet õhttsaž koov da smiõttâp pueʹtti laauʹǩid. Meeʹst lij leämmaž äävas, saǥstõõlli toobdâlm, mušttal aaʹrhelpispp Elia.
”Šiõǥǥ mâʹŋŋed ko ij ni vooʹps”
Tuõttvuõtt- da suåvâdvuõttkomissio komissaar Irja Jefremoff leäi koččum mušttled neellj eeʹjj komissiotuâjast, kååʹtt puuđi teimma rosttovmannust. Jefremoff vuõʹrdi juʹn komissaarân saǥstõõllmõõžžid ortodookslaž ceerkvin.
– Vuõʹrddem juʹn komissio tuâj ääiʹj, što näkkam saǥstõõllmõš leʹčči õnnum, ko luteerlaž ceerkvest rieʹššeš jiijjâs haʹŋǩǩõõzz, kååʹtt valmštõõvi ouddâl komissio tuâj puuttmõõžž, smeâtt Jefremoff.
– Šiõǥǥ mâʹŋŋed ko ij ni vooʹps, son juätkk.
Ouddooumaž Veikko Feodoroff leäi puättam pääiʹǩ ool äävas miõlin, leâša miõlâst leʹjje veâl jiânnai kõõččmõõžž ceerkav årra.
– Måkkam jurddi seeʹst lie da koon årra mij vueiʹttep täʹst jåttjed? Muʹst lie nåkkam vuârddmõõžž, što ââʹn smiõttâp da piâssâp tõõzz, måkkam proseeʹss mij jåttjep, smeâtt Feodoroff.
Feodoroff mušttat, što ceerkav lij ceälkkam, što sij alttee proseeʹss, leâša õhttsaž tuʹmmstõõǥǥ jie leäkku veâl tuejjuum. Saaʹmi kõõskâst vueiʹtlvaž tuõttvuõtt- da suåvâdvuõttkomissio tuâj ǩiõttʼtõõlât še mâʹŋŋlest.
– Valdia proseeʹssest leäi še ouddâl jõnn saǥstõõllmõš vuõššân, måkkam mandaatt da måkkam tååimaid âlgg tuejjeed. Ij teâđast nuʹtt šurr, leâša kuuitâǥ tõʹst lij miârktõs, mäʹhtt mij leäʹp mieʹldd. Lij-a meeʹst viõkk leeʹd tuejjeʹmen tän da leäʹp-a mij tääʹssverddsa ceerkvin, kââčč ouddooumaž.
Mieʹttpiõgg prosessa, leâša resuurs poʹhtte huõl
Prosessa ij veâl leäkku konkreettlaž äiʹǧǧtaull ij-ǥa ni teäggtõs. Aaʹrhelpispp äigg viikkâd ääʹšš ceerkavhalltõʹsse, što obb ceerkav tääʹzzest lie mandatt da lååʹpp altteed proseeʹss.
Täävtõssân lij ǩiõrǥted proseeʹss kueiʹt eeʹjj seʹst, vuäinn aaʹrhelpispp.
– Jeäʹp leäkku ǩirrsin tuejjeʹmen ni mõõn, ko teʹl ij šõõdd ni mii pueʹrr. Täʹst lij kõõččmõš še teäggtummšest, ko tät ij leäkku määusteʹmes proseʹss. Tuäiv mieʹldd kueiʹt eeʹjj ǩeeʹjjest meeʹst leʹčči måtam puäđõs.
Aaʹrhelpiisp mieʹldd aalmilânji ceerkvest lij leämmaž haall oouʹdeed tuõttvuõttproseeʹss.
– Mon tuejjääm puk, što vuäǯǯap tän proseeʹss valmmšen, särnn aaʹrhelpispp.
Tuâjjlaid sääʹmǩiõl mättʼtõs?
Sääʹm jälste Lappi kappelseäʹbrrkååʹdd vuuʹdest da šuurmõs vueʹss saaʹmi tååimain šâʹdde sääʹmvuuʹdest. Saujj-Lääʹddjânnam sääʹm lie še aktiivla ortodookslaž ceerkav tååimain.
Lappi kappelseäʹbrrkååʹdd papp, eʹčč Jaakko Vainio lij še šiõǥǥ miõlin, håʹt-i huõl käunnʼje še.
– Muu tuâjjmeäʹr diõtt kuâddam huõl täʹst måtamnalla, ko leäm määŋgnalla mieʹldd tän proseeʹssest, Vainio särnn.
Suʹst lie juʹn jurddi, mäʹhtt komissiotuâj vuäitči tuejjeed.
– Õhtt, mii leʹčči šiõǥǥ, što riâššâp õutstõʹsse saǥstõõllâmšõddmõõžžid sääʹmvuuʹdest jeeʹres paaiʹǩin. Teâđast lie še jeeʹres tääʹzz seäʹbrrkååʹdd vaaldšemtääʹzz tååim da obb ceerkav tääʹss di saaʹmi lokku välddmõš jeeʹres sõõʹjin riikkâst, smeâtt Vainio.
Irja Jefremooffâst leʹčče juʹn måtam konkreettla eʹtǩǩõõzz, mäʹhtt ortodookslaž ceerkav vuäitt väʹldded saaʹmid pueʹrben lokku: paappi da jaakni škooultõõzzâst vuäitči leeʹd sääʹmǩiõl da -kulttuur mättʼtõs.
– Kulttuur da ǩiõl vuäitči viikkâd ooudâs da tän ääiʹj lie jiânnai vuäittmõõžž mättõõllâd ougglõsõhttvuõđin. Vuäitčem kovvõõllâd, što Giellagas-institutt pââstči riâššâd ǩiõllškooultõõzz, što oummu, kook haaʹlee tiiʹǩ tuõjju, vuäǯǯa še mättʼtõõzz ouddǩiõʹtte, smeâtt Jefremoff.
