MARTXOAK 8 GORA BORROKA FEMINISTA

"Kapitalismoa egungo familia eredu patriarkalaz baliatzen da, ezinbesteko jendarte jarduera gehiena suposatzen duen etxeko lana ikustezin bilakatuz, esplotazio oro ukatuz eta familia eredu horretan bere buruak kokatzen ez dituzten pertsona guztiak ikustezinak bihurtuz. Patriarkatuak sistema kapitalista sostengatzen duen bezala familiak patriarkatua sustatzen du, patriarkatuaren erreprodukzioa ziurtatzen laguntzen duelarik."

 

Patriarkatua, jendartearen estruktura ideologiko, politiko eta ekonomikoan integratua dago eta emakumeon aurkako zapalkuntza, esplotazio eta genero menderatzearen bidez adierazten da. Honela kapitalismoak emakumeok erabiltzen gaitu bere biziraupenerako sexuen arteko lanaren banaketaren bitartez. Ideologia patriarkalak gure bizitzako esparru guztietan eragiten du.

 

Sistema honen biziraupena eta erreprodukzioa ziurtatzen dituzten botere harremanak betikotzeko indarkeria oinarrizko osagaia da. Egiturazko indarkeria hau antzemanezina izatea bilatzen du sistemak, existitzen ez dela sinestarazi arte. Emakumeon kontrako biolentzia guztien artean baliteke indarkeria fisikoa ikusgarriena izatea, agerikoena baita. Baina patriarkatuak, kapitalak bezala, egiturazko indarkeria beharrezkoa du.

 

Patriarkatuak emakumeon zapalkuntza ziurtatzeko, beste bide batzuen artean, emakumeon kondizio materialak baldintzatzen ditu, kapitalismoak bikain ikasi eta erabiltzen duena. Gizonekiko ekonomikoki menpekoak izatera kondenatu nahi gaitu.

 

Kapitalismoa gero eta pertsona gehiagoren pobretze prozesua eragiten ari da baina egoera hau ez da neutroa generoari dagokionez. Krisia deitu duten pobretze eta prekarizazio prozesu azkartu honek gero eta herritar sektore gehiagotan eta gero eta bizitzako esparru gehiagotan eragiten ari da. Hori egia bada ere argi izan behar dugu badaudela kolpatuagoak diren sektore sozialak. Eta sistema patriarkal baten bizi garen heinean emakumeok gara aipatu beharreko lehenengoa.

 

Datu batzuk ematearren: lanaldi murriztuen %80a emakumeok okupatzen ditugu eta horietatik %62ak ez dugu nahita egiten (2008an %33a ginen), lan berdinagatik emakumeon soldata gizonezkoena baino %24-28 baxuagoa da. Beste alde batetik lan merkatuan sartu izanak, emakumeon lanaldia bikoiztu edo hirukoiztu egin du, lan erreproduktiboak  nagusiki gure gain jarraitzen baitu. Honi zerbitzu sozialen eta publikoen murrizketak gehitu behar dizkiogu. Murrizketa hauek bi zentzutan eragiten gaituzte zuzen zuzenean. Murrizketa horietatik eratortzen den lan karga gugan erori ez ezik zerbitzu horietan lan egiten dugun pertsonen gehiengoa emakumeak izanik soldatapeko langile moduan ere eragiten gaituzte.

Badaude gogorki kolpatutako beste sektore batzuk ere: kide bakarra den gurasoa, migratuak, emantzipatu ezin daitezkeen gazteak, langabetuak, pentsionistak eta gero eta gehiago “langile pobreak”. Aipatutako sektore guzti hauetan egoera are gehiago gogortzen delarik emakumea izanda.

 

Errealitate honekin batera, emakumeok, gizon gehien gehienek eta adina aintzat hartu gabe, kapitalarekin egindako aliantza pairatzen dugu. Kapitalismoa egungo familia eredu patriarkalaz baliatzen da, ezinbesteko jendarte jarduera gehiena suposatzen duen etxeko lana ikustezin bilakatuz, esplotazio oro ukatuz eta familia eredu horretan bere buruak kokatzen ez dituzten pertsona guztiak ikustezinak bihurtuz. Patriarkatuak sistema kapitalista sostengatzen duen bezala familiak patriarkatua sustatzen du, patriarkatuaren erreprodukzioa ziurtatzen laguntzen duelarik.

 

Bada, sistema patriarkala gainditzerako bidean urratsak ematen hasteko ezinbestekoa da lan produktiboa eta erreproduktiboa banatzea, Pobreziaren Muga ezartzea (BPG per kapitaren %37,5a) eta kantitate hau berdindu edo gaindituko duen gizarte soldata bat ezartzea. Era berean, langileen arteko gutxienengo soldata BPG per kapitaren %50ean ezarri behar da genero ezberdinetako langileen arteko soldata ezberdintasuna ekidinez. Independentzia ekonomikorik barik askatasuna eta independentzia pertsonala hitz hutsak baino ez dira. Bide honetan antolakuntza eta borroka ezinbesteko tresnak dira.

Gora borroka feminista!!!

Elkartzen, Euskal Herrian 2017-III-6
http://www.elkartzen.org

POBREZIAREN AURKA GUTXIENGO DIRUSARRERAK ZIURTATU Latxe Uranga Elkartzeneko kidea

"Kapitalismoa batez ere polarizazioa baita, alde batetik, aberastasunaren kontzentrazioa, segurtasuna eta kontsumoa munduko aberastasunaren %83 aren jabe den %10eko biztanleria horrentzat  eta bestetik langabezia, prekarietatea, miseria pentsioak eta osasuna, hezkuntza zein oinarrizko elikadurarako zailtasuna ...pobrezia azken finean (munduko populazioaren %50a soilik planetako aberastasunaren %2aren jabe da)."

 

Azken egunotan Iñigo Urkullu lehendakaria zein Beatriz Artolazabal Gizarte politika eta enplegu sailburua Lanbide-arteko Gutxieneko Soldatarako (LGS) dekretatuta dagoen %8ko igoera Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Gobernuak ez diola Diru-sarrerak Bermatzeko Errentari (DBE) ezarriko esaten entzun ahal izan ditugu, euren legean bertan horrela jasota badago ere. Horren ordez, Kontsumoko Prezioen Indizearen (KPI) igoera aplikatuko diote igoera honek erosteko ahalmena eta “bizi baldintza duinak” ziurtatzen dutela gaineratuz.

Azkeneko urteetan DBE jasotzeko baldintzak etengabe gogortu ez ezik azkeneko hiru urtetan honen diru kopurua  lege kolpez (aurrekontuen bidez)  %21a jaitsi duten bitartean (urtero %7a 2014, 2015 eta 2016 urteetan) horrelako adierazpenak egitea gutxienez zitala bada. 2008an DBE-jasotzaile kopurua 29.585ekoa bazen, 2016ko abenduan kopuru hori 63.797ra igo da. Pertsona guzti hauen artean 46.150ek NANa espainola dute. Honek migranteei egoeraren erantzule izatea egozten dieten diskurtso xenofobo eta arrazistak gezurtatzen ditu. 2008an aurrekontuak 222,2 miloi euro bideratzen zituen DBEra, 7.510 eurokoa zelarik bataz besteko diru kopurua pertsona bakoitzarentzat. 2016ko aurrekontuak 378,5 milioi bideratu zituen, hots, pertsona bakoitzarentzat 5914 euro. Hau murrizpen larria da, batez ere krisia deitu zuten herri langilearen kontra bideratutako neurri pila kontutan hartzen badugu. Egoera hau bereziki larria da kide bakarreko familietan, erreferentziazko pertsona emakumea denean areagotzen delarik. Gazteak; migranteak; langabetuak; pentsionistak (63.797tik 15.817, hauen artean 10.737 emakumeak dira); eta gero eta gehiago  “langile pobreak” deituriko klase sozial “berri” hori (12.570;  8.221 emakumeak dira).

Kapitalismoa batez ere polarizazioa baita, alde batetik, aberastasunaren kontzentrazioa, segurtasuna eta kontsumoa munduko aberastasunaren %83 aren jabe den %10eko biztanleria horrentzat  eta bestetik langabezia, prekarietatea, miseria pentsioak eta osasuna, hezkuntza zein oinarrizko elikadurarako zailtasuna ...pobrezia azken finean (munduko populazioaren %50a soilik planetako aberastasunaren %2aren jabe da). Krisia deitutakoarekin areagotu den egoera. EUROSTATek erabiltzen duen metodoaren arabera, 2015ean Europar Batasunean (EB) 123 milioi pertsona pobrezian eta bazterketa arriskuan bizi ziren; horietatik 13,4 milioi Estatu espainolean (populazioaren %29a). Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako biztanleriaren %1,67ak, aberastasunaren %44,78aren jabe dira. Bitartean herritarron %8a hilabeteko 500eurotik beherako diru sarrerekin bizi da, eta %36,33a pobreziaren mugaren azpian kokatzen da.

Egoera honen aurrean, ezin gara DBEren murrizketaren kritika hutsean geratu; ezta azkeneko urteetan pairatzen ari den murrizketaren kritika hutsean geratu ere.  Eraso guzti hauek salatzeaz gain, argi eta garbi utzi behar dugu, DBEa indarrean dagoenetik baieztatu den bezala, prestazio ekonomiko honek ez duela inolaz ere pobreziaren arazoa konpontzen laguntzen.

Elkartzen-ek urteak daramatza erreklamatzen pobreziaren muga definitu eta zehazteko irizpide homogeneo bat ezar dadin. Europako eta estatuetako instituzioek pobreziaren mugaren ezarpena erabili daitekeen errenta baliokidearen medianan oinarritzen dute; hau da, populazioaren gehiengoarentzako soldatetan. Jakinda 70. hamarkadaren erdialdetik, sortutako aberastasunean soldatapeko biztanleriaren esku-hartzeak behera egin duela kapitalak bereganatutako zatia asko hazi den bitartean: 1977an soldatapeko biztanleriaren ordainsaria BPGaren %67,3a zen, 2012an portzentai hori %48,6ra jaitsi delarik, gure proposamenak per capita BPG-etan oinarritutako soldatak indexatzearen alde egiten du:

- LGS inoiz ez litzateke per capita BPG-aren %50 baino baxuagoa izan behar.

- Prestazio bat bera ere ez litzateke inoiz per capita BPG-aren %37,5 baino baxuagoa izan behar, pobreziaren mugatzat hartzera pasatuko litzatekeelarik.

BPGak sortutako aberastasuna zenbatzeko dituen mugez jabetzen bagara ere (ez du zenbatzen iruzur fiskala, ezta ezkutuko ekonomia ere, eta are gutxiago jendartea sostengatzen duen lan erreproduktiboa), eta hel daitezkeen ekarpenei zabalik egonda, metodo honen bertutea azpimarratu nahi dugu: aberastasunaren banaketa bere sorrerara lotzen duela.

Egia da pobreziaren mugaren gainetik egongo diren prestazio edo gizarte soldatekin ez dugula pobreziarekin bukatuko. Pobreziarekin era integralean bukatzeko, esplotazioarekin bukatzeko lan-baldintza duinak bermatzea, etxebizitzen gehiegizko prezioei eta alokairuei muga jartzea… nahitaezko neurri bakar batzuk dira. Itzartzeko ordua da, kontzientzia hartzeko ordua, sistemari era kolektibo baten aurre egitekoa.

 

Latxe Uranga Elkartzeneko kidea

 

Euskal Herrian, 2017ko urtarrilaren 13an

JAR DIEZAIOGUN MUGA POBREZIARI - POBREZIAREN MUGA 2016

"Txosten ofizialek pobrezia erlatiboari, prekarietateari, ongizate ezari eta abarrei buruz mintzatzen zaizkigu, egiazko errealitatea estaltzen duten indize eta zenbakiak manipulatzen dituztelarik."

EREDU EKONOMIKOAREN EMAITZA HARRAPAKARIA: POBREZIA.

Kapitalismoa munduko sektore zabaletan pobrezia areagotzen duen prozesua eratzen ari da. 90. hamarkadan momentuko tendentziari jarraituz gero, 2050 eta 2075 urteen artean munduko populazioaren erdia erabateko pobrezian egongo zela baieztatzen zen. Iragarpena oso motz geratu zen. Izan ere, 2010etik aurrera munduko populazioaren erdiak planetaren aberastasunaren %2arekin nekez bizi da, eta gaur egun populazioaren %1ak beste %99ak baino aberastasun gehiago pilatzen du.

Eurostat agentziak erabakitako irizpidearen arabera (eskuragarri dagoen errenta baliokidearen medianaren %60a), eta 2014ko amaieran, Europar Batasunean 121,95 milioi pertsona pobrezian eta bazterketa arriskuan bizi ziren; horietatik 13,4 milioi Estatu espainolean (ia-ia populazioaren %29a). 2011n “de facto” erreskatatutako Estatu espainolak, troyka exijitutako “doikuntza programak” betetzearren, populazioaren herena baino gehiago erabateko txirotzera eraman du. Bestalde, pobrezia eta bazterketa honen itzelezko hazkundea datu ofizialetatik ateratako datuak direla azpimarratu beharra daukagu. Datu estatistikoek erakusten digutena baino askoz nabarmenagoa izan da pobretze orokorra.

Prozesu honek Euskal herrian ere badu bere isla, lege ezberdinen bitartez, gizarte zein lan eskubideetan ezarri diren murrizketa izugarriekin. Helburu nagusia ahalik eta etekin gehien lortzea da, eta hori posible izateko modu bakarra eskulana (gutxiago ordainduta eta lan baldintzak kaskartuz) eta lehengaiak (beste herri batzuetako baliabideen esplotazioaz) ahalik eta gehien ustiatzea da, baita izadia modu basatiagoan ustiatzea ere.

EUSKAL HERRIA “LEGE KOLPEZ” JENDARTE PREKARIO BATEAN SENDOTU DA.

2002 eta 2008 urteen artean errentarik altuenak %114,52a hazi ziren, soldatek eta pentsioek erosahalmena galtzen zuten bitartean (IPC erreala urteko igoerek baino handiagoa izan da). Egoerarik sailenetan daudenen diru sarreren murrizketak eta aberatsenen igoera txikiak populazioaren zati garrantzitsu baten beheranzko mugimendu bat eta zati txiki baten ongizate osoranzko aurrerapena eragin du. Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan (Nafarroa Garaiarentzako ez daukagu daturik) populazioaren %1,67a aberastasunaren %44,78a kontrolatzen du, %8a 500 euro hileko diru sarrerekin bizirauten duen bitartean. Populazioaren %36,33a Pobreziaren Mugaren azpitik dago (BPG per capitaren %37,5%a).

Kontratazioa hobetuko zutela esaten ziguten arren, inposatutako lan erreforma guztiak patronalaren mesedetan egin dira: kaleratzeen erraztea eta merkatzea, kontratuen prekarizazioan sakondu… 2008tik 180.700 lanpostu deuseztatu dira Hego Euskal Herrian. Errealitatea egoskorra da, eta urtetik urtera geure burua behartuta ikusten dugu zera errepikatzera: lan-arloan prekarietate handia dago, 199.000 pertsonatik gora langabezian daudelarik Hego Euskal Herrian. Etengabeko pobretze testuinguru honetan, egun, lana edukitzea ez da pobretze egoeren babesgune. Langile pobreak existitzeak, ondorengoa hankaz gora uzten baitu; lan merkatuan egoteak, pobrezia, bazterketa soziala edo gabezia materiala ekiditeko bidea dela alegia. Soldatak gakoa badira ere, pobrezia etxeetan barna sartzen da, politika publikoek ez dutelako aberastasunaren birbanaketan bete beharreko funtzioa betetzen. Horregatik jendartearen prekarizazioaz hitz egin nahi dugu; izan ere, hainbat dira soldatapeko lanik gabe dauden pertsonak – langabezian daudenak, pentsiodunak, alargunak, gizarte-prestazioa jasotzen dutenak… Horiek guztiak kondenatuta daude pobreziaren mugaz azpiko soldatarekin bizitzera (per capita BPGren %37,5). Gero eta garestiagoak dira uraren faktura, gasarena, garraioena (argiaren faktura 2007koarekin alderatuz, %60 igo da), bikoiztu egin da laguntza sozialen bat jasotzen duten pertsonen kopurua, gero eta gehiago dira etxeko fakturak ezin ordaindu dabiltzan etxeak, gazteen herenak ezin dira emantzipatu eta goi karguen soldatak igotzen jarraitzen duten bitartean, emakumeok gizonek baino %35,6 gutxiago irabazten dugu. Krisialdia hasi zenetik, 50.000 pertsona izan dira desjabetuak. BEZaren, elektrizitate zergaren eta abarren igoerei kapitalaren eta sozietateen zerga zuzenen iruzurra [2016 zerga ez-zuzenen pisua izugarri hazi da (%53,4a, 2008an %46a zenean), zerga hauek ez dituztenean progresibitate neurririk ezartzen] gehitzen baldin badiogu, errenta baxuenek zerga esfortzu gero eta handiagoa jasan behar dutela ondorioztatzen da (errentak hain baxuak direnean errenta guztia kontsumora bideratzen da).

POBREZIAREN MUGA ZEHAZTEAREN GARRANTZIA.

Elkartzenen uste dugu, pertsona ororen partehartze sozial aktiboa bermatzeko helburuaz,  gutxieneko dirusarrera duinak bermatuak eduki behar ditugula. Bistakoa badirudi ere, pobreziak, berau ulertu eta azaltzeak, ondorengo ezbaian du giltzarria: aberastasuna eta errenten  banaketa desorekatua bai zentzu “bertikalean” (lan eta kapitalaren errentak) zein zentzu “orizontalean” (herritarren artean egiten den baliabideen banaketa).

Txosten ofizialek pobrezia erlatiboari, prekarietateari, ongizate ezari eta abarrei buruz mintzatzen zaizkigu, egiazko errealitatea estaltzen duten indize eta zenbakiak manipulatzen dituztelarik. Elkartzen-ek urteak daramatza erreklamatzen Pobreziaren Muga definitu eta zehazteko irizpide homogeneo bat ezar dadin. Gizarte baten errenta eta prezioen mailan oinarritutako erreferentzia bat definitzean datza eta, aspektu horietan oinarrituta, pertsona batek gutxieneko duintasunez bizi ahal izateko beharrezkoa duen kopurua zehaztean. Elkartzen-en gutxieneko esleipen ekonomiko oro kalkulatzeko orduan erreferentzia hori erabili beharra dagoela pentsatzen dugu, Lanbide Arteko Gutxieneko Soldata, pentsioen gizarte prestazioak eta Diru-sarreren Bermerako Errenta kalkulatzeko besteak beste. Modu horretan horietako bat ere ez da Pobreziaren Mugaren azpitik egongo.

Europako eta estatuetako instituzioek pobreziaren mugaren ezarpena erabili daitekeen errenta baliokidearen medianan oinarritzen dute; hau da, populazioaren gehiengoarentzako soldatetan. Jakinda 70. hamarkadaren erdialdetik, sortutako aberastasunean soldatapeko biztanleriaren esku-hartzeak behera egin duela kapitalak bereganatutako zatia asko hazi den bitartean: 1977an soldatapeko biztanleriaren ordainsaria BPGaren %67,3a zen, 2012an portzentai hori %48,6ra jeitsi delarik, gure proposamenak per capita BPG-etan oinarritutako soldatak indexatzearen alde egiten du. BPGak sortutako aberastasuna zenbatzeko dituen mugetaz jabetzen bagara ere (ez du zenbatzen iruzur fiskala, ezta ezkutuko ekonomia ere, eta are gutxiago jendartea sostengatzen duen lan erreproduktiboa), eta hel daitezkeen ekarpenei zabalik egonda, metodo honen bertutea azpimarratu nahi dugu: aberastasunaren banaketa bere sorrerara lotzen duela. Helburua hori izanik, lurralde bakoitzeko BPG-aren arabera artikulatutako indizazio automatikorako sistema bat planteatzen dugu. Horren arabera:

1-    LGS inoiz ez litzateke per capita BPG-aren %50 baino baxuagoa izan behar.

Indarrean dagoen LGSren eraginez “langile pobreak” sortzen dira. Metodologia honen arabera, 2016an Hego Euskal Herrian LGS (eta beraz gutxieneko pentsioa ere) 1.326,51 euro hilean izango litzateke; Madrilek benetan ezarritakoa berriz 655,20 euro hilean delarik, erdia baino gutxiago.

2-    Prestazio bat bera ere ez litzateke inoiz per capita BPG-aren %37,5 baino baxuagoa izan behar, Pobreziaren Mugatzat hartzera pasatuko litzatekelarik.

Egia da Pobreziaren Mugaren gainetik egongo diren prestazio edo gizarte soldatekin ez dugula pobreziarekin bukatuko. Pobreziarekin era integralean bukatzeko, esplotazioarekin bukatzeko lan-baldintza duinak bermatzea, etxebizitzen gehiegizko prezioei eta alokairuei muga jartzea… nahitaezko neurri bakar batzuk dira.

ELKARTZENEN 2016eko POBREZIAREN MUGA ZEHAZTU DUGU.

2016an Pobreziaren Muga 11.938,65 eurotan geratu da Hego Euskal Herrian, horrek esan nahi du hileroko kopurua 994,8 eurokoa dela eta horregatik Elkartzen-ek kopuru bereko prestazioak edo gizarte soldata aldarrikatzen du. Gure metodologiaren arabera, gaur eguneko Lanarteko Gutxieneko Soldata eta beste hainbat soldata, prestazio sozialak (Diru sarrerak Bermatzeko Errenta, Txertatze Sozialerako Errenta) eta pentsio gehiegi (batez ere kontributiboak ez direnak eta alarguntza pentsioak) Pobreziaren Mugaren azpitik kokatzen dira gaur egun.

Pobreziaren muga, gizarte desberdintasunak gutxitzeko tresna eraginkorra da. Pertsona orori gutxieneko duintasuna bermatzeko tresna alegia. Aberastasuna banatzeko mekanismo automatikoa da, zeren aberastasuna handitzen bada atalasearen kopurua handitzen baita, eta, murriztuz gero, kopuru hori ere neurri berean murrizten baita. Era berean, egungoak baino lan baldintza duinagoak bermatzen ditu. Halaber, baliogarria izango da esplotazioari, jendarte eta lan murrizketei aurre egiteko. Aberastasunaren banaketa bere sorrerari lotzeaz gain, laguntza sistema errazten du, generoa baztertzen duten gizarte asegurantzaren sistema bereziak ere baztertzen ditu, errejimen orokor baterako urratsak emanez. Aldi berean, denon artean sortutako aberastasuna banatzen du era egokiago baten bidez. Hala ere, inportanteena da pertsona guztiei gutxieneko duintasuna ziurtatzen diela eta, batez ere, emakumeei dagokienez, eurenganako konfiantza eta independentzia handitzen dela.

Zenbaki hutsal hauen atzean, Euskal Herriko biztanleen herenak (3 pertsonatik batek!) Pobreziaren Mugaren azpitik bizirauten du Euskal Herrian, isiltasunean eta gure joan-etorri frenetikoan ikusezin. Itzartzeko ordua da, kontzientzia hartzeko ordua, sistemari aurre egitekoa. Pribatizatzeko helburuarekin publikoaren aurkako lapurreta masiboaren aurrean, ondoeza zabaltzen ari den  balizko ongizate estatuaren aurrean,beldurra eta babesgabetasuna, herritarren gehiengoaren aurkako ezkutuko gerra honen aurrean, pobreziari muga jartzea ezinbestekoa da.

 

BORROKATU ESKUBIDE SOZIALEN ALDE! PREKARIETATEARI AURRE EGIN! JENDARTEA ERALDATU!