Pasade

Brila, raio da aurora,
cal un sono de paz branco e purísimo.
A aquel que nacéu cego, ¿qué lle importa
o teu fulgor divino?

Xemí, serenas ondas,
co romor dos pinares.
Músicas, ¡ai!, e cantos i armonías,
para un xordo, ¿qué valen?

Pasá, pasade, hermosas,
feitizo dos que esperan e dos que aman.
Amores e praceres son mentira
pra quen ten seca a ialma.

Rosalía de Castro: Follas Novas (1880)

Versións:

Narf: Pasade; Nas tardes escuras; 2013; Pista 5

¡Follas novas!, risa dáme

                        V

    ¡Follas novas!, risa dáme
ese nome que levás,
cal si a unha moura ben moura,
branca lle oíse chamar.

    Non Follas novas; ramallo
de toxos e silvas sós:
irtas, como as miñas penas;
feras, como a miña dor.

    Sin olido nin frescura,
bravas magoás e ferís...
¡Se na gándara brotades,
cómo non serés así!

Rosalía de Castro: I. Vaguedás. Follas Novas (1880)

Versións:

Narf: Eu direivos tan só*; Nas tardes escuras; 2013; Pista 10



*[A versión musical de Narf está precedida polo recitativo da segunda estrofa do poema Diredes destes versos, i é verdade, da obra de Rosalía de Castro: Follas Novas, do ano 1880.]

Diredes destes versos, i é verdade

IV

Diredes destes versos, i é verdade,
que tén estrana insólita armonía,
que neles as ideas brilan pálidas
cal errantes muxicas
que estalan por instantes,
que desaparecen xiña,
que se asomellan á parruma incerta
que voltexa no fondo das curtiñas,
i ó susurro monótono dos pinos
da beiramar bravía.

Eu diréivos tan só que os meus cantares
así sán en confuso da alma miña,
como sai das profundas carballeiras
ó comenzar do día,
romor que non se sabe
si é rebuldar das brisas,
si son beixos das frores,
si agrestes, misteriosas armonías
que neste mundo triste
o camiño do ceu buscan perdidas.

Rosalía de Castro: I. Vaguedás. Follas Novas (1880)

Versións:

Narf: Tal como as nubes*; Nas tardes escuras; 2013; Pista 1

Narf: Eu direivos tan só**; Nas tardes escuras; 2013; Pista 10



*[O recitativo de Narf está precedido pola musicalización do poema Tal como as nubes, da obra de Rosalía de Castro: Follas Novas, do ano 1880.]
**[O recitativo de Narf está seguido da musicalización do poema ¡Follas novas!, risa dáme, da obra de Rosalía de Castro: Follas Novas, do ano 1880.]

Tal como as nubes

                        III
                            Tal como as nubes
                        que impele o vento,
i agora asombran, i agora alegran
os espasos inmensos do ceo,
                        así as ideas
                        loucas que eu teño,
as imaxes de múltiples formas,
de estranas feituras, de cores incertos,
                        agora asombran,
                        agora acraran
o fondo sin fondo do meu pensamento.

Rosalía de Castro: I. Vaguedás. Follas Novas (1880)

Versións:

Narf: Tal como as nubes*; Nas tardes escuras; 2013; Pista 1



*[A versión musical de Narf inclue tamén o recitativo da primeira estrofa do poema Diredes destes versos, i é verdade, da obra de Rosalía de Castro: Follas Novas, do ano 1880; recitada polo mesmo intérprete.]

Cabe das froles a nena

            Cabe das froles a nena
        canta alegre o seu cantar,
        i é branca como azucena,
        pálida como o luar.
        E onde a boquiña, un lunar
gracioso lle dou Dios, tan feito, tanto,
        que é de todos o encanto.

            Cor de luar..., ¡qué cor lindo!,
        uns ollos cal noite escura,
        labios que falan sorrindo,
        i aquel sinal... Fermosura
        máis, non cabe en criatura
que a Dios quixo darche, linda rosa,
        doce, casta e preciosa.

            Ser amada, ése é o teu sino,
        amada cal n'outra houber,
        e ¡qué dichoso destino!:
        ser querida e ben querer.
        Ei a ambición da muller
e o soio ben que buscan sin medida
        nesta mísera vida.

            Pero, nena alunarada,
        ¿sabes o que o refrán di?
        Que é en amores desdichada
        a que un lunar ten así.
        E tamén din que o eres ti,
a pesar das risadas dos teus labios
        que non saben de agravios.

            En boa hora ou en mal hora,
        que nesto de namorar
        tamén se mete a traidora
        mala sorte a traballar.
        E métese a enfeitizar
corazóns inocentes e almas puras
        n'afeitas a amarguras.
.................................................
.................................................
            ¡Ai da nena alunarada,
        pálida como o luar!
        Cómo canta o seu cantar
        tan serena, e sin pensar
que á que lunares ten, fertuna esquiva
        lle ha de ser mentras viva.

            Alegre e dichosa canta
        aquela linda canzón,
        que trai á súa mente tanta
        querida recordazón,
        que asín é coma oración
que a ialma, triste, con amor marmura
        pedindo a Dios ventura.

            I ela non pensa, toliña,
        e non maxina a coitada
        que mal tras do amor camiña
        e ten fertuna menguada
        e que nase alunarada:
que a que ten un lunar tan primoroso
        nunca terá reposo.

            Tan soio te agardan penas,
        linda rosa a do lunar;
        as grandes tras das pequenas,
        unha tras outra a chamar
        á túa porta han de chegar;
que naide, tal é a forza do destino,
        naide torce o seu sino.

Rosalía de Castro: Follas Novas (1880)

Versións:

Narf: Cabe das froles; Nas tardes escuras; 2013; Pista 3

Bos amores

    Cal olido de rosas que sai de antre o ramaxen
nunha mañán de maio, hai amores soaves
que n'inda vir se sinte, nin se ve cando entraren
pola mimosa porta que o corazón lles abre
            de seu, cal se abre no agosto
            a frol ó orballo da tarde.

    E sin romor nin queixa, nin choros, nin cantares,
brandos así e saudosos, cal alentar dos ánxeles,
en nós encarnan puros, corren coa nosa sangre
i os ermos reverdecen do esprito onde moraren.
            Busca estes amores..., búscaos,
            si tes quen chos poida dare;
            que éstes son sóio os que duran
            nesta vida de pasaxen.

Rosalía de Castro: Follas Novas (1880)

Versións:

Narf: Bos amores; Nas tardes escuras; 2013; Pista 9

Narf: Bos amores; Baladas da Galicia imaxinaria; 2015; Pista 7

Ben sei que non hai nada

    Ben sei que non hai nada
novo en baixo do ceo,
que antes outros pensaron
as cousas que ora eu penso.

    E ben, ¿para qué escribo?
e ben, porque así semos,
relox que repetimos
eternamente o mesmo.

Rosalía de Castro: Follas Novas (1880)

Versións:

Narf: Así semos; Nas tardes escuras; 2013; Pista 12

Amores cativos

                Era delor i era cólera,
            era medo i aversión,
            era un amor sin medida,
            ¡era un castigo de Dios!
    Que hai uns negros amores de índole pezoñenta
que privan os espritos, que turban as concencias,
que morden si acariñan, que cando miran queiman,
que dan dores de rabia, que manchan en que afrentan.
            Máis val morrer de friaxen
                que quentarse á súa fogueira.

Rosalía de Castro: Follas Novas (1880)

Versións:

Narf: Amores cativos; Nas tardes escuras; 2013; Pista 4

Lúa descolorida

        Lúa descolorida
    como cor de ouro pálido,
    vesme i eu non quixera
    me vises de tan alto.
    Ó espaso que recorres,
lévame, caladiña, nun teu raio.

        Astro das almas orfas,
    lúa descolorida,
    eu ben sei que n’alumas
    tristeza cal a miña.
    Vai contalo ó teu dono,
e dille que me leve adonde habita.

        Mais non lle contes nada,
    descolorida lúa,
    pois nin neste nin noutros
    mundos teréi fortuna.
    Se sabes onde a norte
ten a morada escura,
dille que corpo e alma xuntamente
me leve adonde non recorden nunca,
nin no mundo en que estóu nin nas alturas.

Rosalía de Castro: Follas Novas (1880)

Versións:

Dolores Plata: Lúa descolorida; Lúa descolorida; 1985; Cara A, Corte 1

Narf: Lúa descolorida; Nas tardes escuras; 2013; Pista 7

O val das mouras: Lúa descolorida; Rosalía; 2015; Pista 3

Melodía gallega

Ten a serena o canto, i a serpe o alento; o lago ten a onda, Dios ten o inferno.
Ti tes dabondo co que tes escondido neses teus ollos.
O trono dos monarcas, do sabio os trunfos, a groria do poeta, o ouro do mundo: dera eso todo por solo unha mirada deses teus ollos.
Buscan os pitorreises para faguer niño, a herba santa que nace beira dos ríos. Eu busco solo unha mirada meiga deses teus ollos.
Cando se pon a lúa tras dos penedos, choran as estreliñas todas do ceo. Tamén eu choro cando non me alumean eses teus ollos.

Curros Enríquez: Aires da miña terra (1880)

Versións:
Joaquín Deus: Os teus ollos; Morriñas da miña terra; 1960; Lado 2, Corte 2



Amancio Prada: Cando se pon a lúa*; Caravel de caraveles; 1976; Pista 9



Luar na Lubre: Os teus ollos; Plenilunio; 1997; Pista 5



Real Coro Gallego Toxos e Froles: Os teus ollos; 85 Aniversario (1915-2000); 2000; Pista 1



Carmendolores: Os teus ollos; Oceánica; 2001; Pista 3



Luar na Lubre: Os teus ollos; Chove en Santiago y otros éxitos; 2002; Pista 2

(Reedición da versión do disco Plenilunio, do ano 1997.)




Luar na Lubre: Os teus ollos; Discografía básica seleccionada; 2002; CD1, Pista 5

(Reedición da versión do disco Plenilunio, do ano 1997.)



Rosa Cedrón e Cristina Pato: Os teus ollos; Soas Muller; 2010; Pista 12



María do Ceo: Os teus ollos; No bico un cantar; 2010; Pista 2



Uxía Senlle e Lenine: Os teus ollos; Meu canto; 2011; Pista 3

Uxía Senlle e Narf: Os teus ollos; Baladas da Galicia imaxinaria; 2015; Pista 8

*[A versión musical de Amancio Prada componse da derradeira estrofa deste poema seguida dunha cantiga tradicional galega: Dicen que chove, que chove, / que trona, que chove, / deixa-lo chover. / O mérito é ter muller / que sexa bonita / e sepa querer. / Sinto ruxir, ruxir, / o vendaval / quen puidera fuxir d'eiquí / con este temporal.]

Mais ó que ben quixo un día

Mais ó que ben quixo un día, si a querer ten afición, sempre lle queda unha mágoa dentro do seu corazón.
I
Aló nas tardes serenas, aló nas tardes caladas, fanse máis duras as penas que nas brandas alboradas.
Aló nas tardes sombrisas, aló nas tardes escuras, fanse máis cortas as risas, máis negras as desventuras.
Que non hai sera tranquila para quen remorsos garda, e máis presto se aniquila canto máis á noite agarda.
II
Eu ben sei destos secretos que se esconden nas entrañas, que rebolen sempre inquietos baixo mil formas estrañas.
Eu ben sei destes tormentos que consomen e devoran, dos que fan xemer os ventos, dos que morden cando choran.
I anque ora sorrindo canto, anque ora canto con brío, tanto chorei, chorei tanto como as auguiñas dun río.
Tiven en pasados días, fondas penas e pesares, e chorei bágoas tan frías como as auguiñas dos mares.
Tiven tan fondos amores e tan fondas amarguras, que era fonte de dolores nacida entre penas duras.
III
Ora río, ora contento vou polas eiras cantando, vendo de onda ven o vento cando vou levar o gando.
Ora con grande sosiego durmo na beira das fontes, durmo na beira dos regos, durmo na punta dos montes.
Mais ó que ben quixo un día, si a querer ten afición, sempre lle queda unha mágoa dentro do seu corazón.

Rosalía de Castro: Cantares gallegos (1863)

Versións:

Amancio Prada: Mais o que ben quixo un día; Rosalía de Castro; 1975; Pista 4

Xistra: Mais o que ben quixo un día; Temporal; 1989; Cara A, Corte 2

Amancio Prada e Pandereiteiras de Baio; Airiños, aires; Rosas a Rosalía; 1997; Pista 17

Amancio Prada e Pandereiteiras de Baio; Mais ó que ben quixo un día; Rosalía siempre; 2005; Pista 12

(Reedición da versión do disco Rosas a Rosalía, do ano 1997)

Carmen Rey: Aló; Meu; 2008; Pista 9

Najla Shami: Aló nas tardes; Na lingua que eu falo; 2013; Pista 1

Narf: Nas tardes escuras; Nas tardes escuras; 2013; Pista 11

aCadaCanto: Aló; a rosa d'Adina; 2013; Pista 6

Amancio Prada e Pandereiteiras de Baio: Airiños, aires; Resonancias de Rosalía; 2014; Pista 12

(Reedición da versión do disco Rosas a Rosalía, do ano 1997)

Tempo catro sexteto: Mais ó que ben quixo un día; Os ollos que falan; 2014; Pista 11

En Cornes

                I
Formoso campo de Cornes,
cando te crobes de lirios,
tamén se me crobe a ialma
de pensamentos sombrisos.
De Cornes lindo lugare,
que cruzan tantos caminos:
anque cuberto de rosas,
as rosas tamén fan guizos.

Antre as pedras, alelises;
antre os toxos, campanillas;
por antre os musgos, violas;
regos por antre as curtiñas.
Río abaixo está o moíño,
Compostela río arriba...
Río arriba ou río abaixo,
todo é calma na campía.

Convidando a meditare,
soan de Conxo as campanas;
beben os bois no teu río
i o sol alegra a escampada.
Das túas casas terreñas
sai fume, i os galos cantan...
¡Quén en tan fresco retiro
dirá que as dores fan lama!

Donde hai homes hai pesares;
mais nos teus campos, ña terra,
maxino que os hai máis fondos
cando te amostras máis leda.
Porque eses tríos dos páxaros,
eses ecos i esas brétemas
vaporosas i esas frores,
na alma triste, ¡cánto pesan!

Polas silveiras errante
vexo unha meniña orfa
que triste vai marmurando:
—¡Ña Virxe, quén rosa fora!
—¿Por qué qués ser rosa, nena?—
lle preguntéi cariñosa.
I ela contesta sorrindo:
—Porque non tén fame as rosas—.

Costa arriba, costa arriba,
desandémolo camiño.
¡Fuxamos deste sosego,
dos pesares enemigo!
¡Qué negro contraste forman
da natureza o tranquilo
reposo, coas ansias feras
que abaten o inxel esprito!

                        II
Cruceiro de Ramírez que te ergues solitario
dos Agros na espranada, antre as rosas dos campos:
o sol da tarde pousa en ti o postreiro raio
coma nun alma triste pousa un soño dourado.

Algunha vez no estío, eu ó teu pe sentada
escoito silenciosa, mentras a tarde acaba;
baixo das pedras mudas, que teu secreto gardan,
maxino que resoa o brando son dun arpa,
¡música incomprensible que doutros mundos fala!

¡Tal de Memnón se oían ó amañecer na estatua
aqueles sons divinos que as almas encantaban!

                III
Ódiote, campo fresco,
cos teus verdes valados,
cos teus altos loureiros
i os teus camiños brancos
sembrados de violetas,
cubertos de emparrados.

Ódiovos, montes soaves
que o sol poniente aluma,
que en noites máis sereas
vin ó fulgor da lúa,
i onde en mellores días
vaguéi polas alturas.

E ti tamén, pequeno
río, cal no outro hermoso,
tamén aborrecido
es antre os meus recordos...
¡Porque vos améi tanto,
é porque así vos odio!

Rosalía de Castro: Follas Novas (1880)

Versións:
César Morán: Ódiote; Río de son e vento; 1999; Pista 1

Narf: Ódiote; Nas tardes escuras; 2013; Pista 6

Algúns din: ¡miña terra!

                    VII
               Algúns din: ¡miña terra!
Din outros: ¡meu cariño!
I éste: ¡miñas lembranzas!
I aquél: ¡os meus amigos!
Todos sospiran, todos,
por algún ben perdido.
Eu só non digo nada,
eu só nunca sospiro,
que o meu corpo de terra
i o meu cansado esprito,
a donde quer que eu vaia,
               van comigo.

Rosalía de Castro: I. Vaguedás. Follas Novas (1880)

Versións:
Amancio Prada: Algúns din: ¡miña trerra!; Rosalía siempre; 2005; Pista 15



Amancio Prada: Algúns din: ¡miña terra!; Resonancias de Rosalía; 2014; Pista 15

Narf: Nunca sospiro; Nas tardes escuras; 2013; Pista 2

Cantiga do neno da tenda

Bos Aires ten unha gaita
sobro do Río da Prata,
que a toca o vento do norde
coa súa gris boca mollada.
¡Triste Ramón de Sismundi!
Aló, na rúa Esmeralda,
basoira que te basoira
polvo d´estantes e caixas.
Ao longo das rúas infindas
os galegos paseiaban
soñando un val imposibel
na verde riba da pampa.
¡Triste Ramón de Sismundi!
Sinteu a muiñeira d'agoa
mentras sete bois de lúa
pacían na súa lembranza.
Foise pra veira do río,
veira do Río da Prata.
Sauces e cabalos múos
creban o vidro das ágoas.
Non atopou o xemido
malencónico da gaita,
non víu o imenso gaiteiro
coa boca frolida d'alas;
triste Ramón de Sismundi,
veira do Río da Prata,
víu na tarde amortecida
bermello muro de lama.

Federico García Lorca: Seis poemas galegos (1935)

Versións:

Xoán Rubia: Cantiga do neno da tenda; Xoan Rubia; 1969; Pista 4

Xoán Rubia: Cantiga do neno da tenda; Lembranzas; 1977; Pista 7

Claudina e Alberto Gambino: Cantiga do neno da tenda; Danza na lúa; 1986; Pista 6



Cristina Fernández: Cantiga do neno da tenda; Raigames; 1998; Pista 15

Astarot: Cantiga do neno da tenda; Longa noite de pedra; 2005; Pista 3

Luar na lubre: Cantiga do neno da tenda; Saudade; 2005; Pista 3

Uxía Senlle e Narf: Cantiga do neno da tenda; Baladas da Galicia imaxinaria; 2015; Pista 3