Jeden kapitan, drugi kapitan, trzeci kapitan, ha ha ha...

W mojej książce Studia i Materiały do historii wojen ze Szwecją 1600-1635 opublikowałem min. dokument Prezidia Wojskiem JKM opatrzone. Opisywał on garnizony armii koronnej w Prusach, miałem jednak problem z jego dokładniejszym datowaniem.  Trzy teorie którym się przyglądałem to:

- połowa 1627 roku

- późna jesień 1627 roku

- początek 1628 roku

W świetle nowych źródeł, do których dotarłem, mogę już zdecydowanie odrzucić pierwszą z tych dat i przesunąć datowanie na okres po bitwie pod Oliwą. Oznaczałoby to, że lista garnizonów dotyczy najwcześniej przełomu 1627 i 1628 roku. Skąd takie uściślenie?

- Tysenhaus wspomniany w dokumencie (w składzie garnizonu Pucka) to Dittloff Tyzenhauz, który objął freikompanie Storka/Storcha po śmierci tego kapitana pod Oliwą

- brak roty Otto Fittinhgoffa, za to obecność roty Gerharda Friedrcha/Friedrichsona; oficer ten objął dowodzenie freikompanii Fittinghoffa właśnie

Mogę też wreszcie zidentyfikować Leskwaga ze spisu, jako kapitana Jakuba lub Johanna von  Lessgewanga, pruskiego oficera który od 10 lutego 1627 roku dowodził freikompanią piechoty.

Wciąż nie jestem w stanie odcyfrować nazwiska oficera figurującego w spisie po Leskwangu właśnie. Biorąc jednak pod uwagę liczebność jego kompanii oraz fakt, że praktycznie wszystkie jednostki piechoty które możemy znaleźć w spisie wchodziły w skład regimentu Gustava Sparre, można się pokusić o próbę jego identyfikacji. Jest to prawdopodobnie kompania irlandzkiego kapitana Hugona O’Reilly. Jeżeli faktycznie chodziłoby o ten oddział, przesuwałoby to jednak datowanie całego dokumentu na luty 1628 roku, kompania ta bowiem dopiero wtedy rozpoczęła służbę. Ta kwestia wymaga jednak wciąż dokładniejszego badania… 

Pechowa freikompania kapitana Johana - uzupełnienie

Dziś wpis króciutenki, ale warto się pochwalić, jak taki ‘kanapowy historyk’ jak ja ma czasami nosa. Dwa lata temu wrzuciłem wpis o freikompanii Johana Storcha/Storka, walczącej w okresie 1626-27 w składzie armii koronnej w Prusach. Zastanawiałem się tam, jakie były dalsze losy tego oddziału, po tym jako jego kapitan poległ pod Oliwą. Zaryzykowałem tezę, że dowództwo objął kapitan Tysenhaus, gdyż freikompania pod jego komendą wchodziła potem w skład garnizonu Pucka. Okazuje się, że miałem w 100 % rację (werble i trąby, please!). Dzięki ogromnej uprzejmości dra Przemysława Gawrona (w pas się kłaniam czapką służbową z czaplim piórkiem!) wszedłem w posiadanie nowych (dla mnie oczywiście) źródeł dotyczących składu i liczebności regimentu Gustava Sparre. Jedną z kompanii dowodzi tam nie kto inny a Dittloff Tyzenhaus, który objął dowodzenie tym oddziałem po śmierci Johanna Storka. Od października 1627 roku do maja 1628 roku kompania miała etatową liczebność 130 żołnierzy. W informacji dotyczącej komputu koronnego w 1629 roku wiemy, że Tyzenhauz jeszcze latem tegoż roku wciąż dowodził tym oddziałem, acz kompania miała wtedy 205 żołnierzy etatu. 

Pechowa freikompania kapitana Johana

Straszny mi ten częstochowski rym wyszedł w tytule, aż zęby bolą, ale niech już zostanie...
Dziś słów kilka o freikompanii piechoty cudzoziemskiej, dowodzonej przez kapitana Johana  Storcha zu Barcksdorff (Jana Storka), służącej w okresie 1626-1627 w ramach armii koronnej walczącej przeciw Szwedom w Prusach. Od długiego już czasu zbieram sobie informację o takich jednostkach, mam nadzieję, że - jeżeli kiedyś czas i zdrowie pozwolą - to uda mi się zebrać to w większą całość i przybliżyć nieco Czytelnikom działania BPP w czasie wojny o ujście Wisły. Oddział Storcha - o etatowej sile 118, a potem 174 porcji - brał udział w dwóch większych operacjach wojny: oblężeniu Pucka i bitwie pod Oliwą. Służba kompanii rozpoczęła się w listopadzie 1626 roku, zakończyła się w grudniu 1627 roku.
Skąd 'pechowa' w tytule? Po pierwsze chociażby dlatego, że oddział ten jest z reguły zupełnie pomijany przez polskich historyków, nie wspomniał o nim zarówno Jerzy Teodorczyk jak i Jan Wimmer, opisując armię koronną w początku 1627 roku. Paradoksem jest, że u tego pierwszego (w artykule o bitwie pod Hammerstein) oddział 'magicznie' pojawia się w składzie wojsk oblegających Puck, wyciągnięty niczym z kapelusza. Przynajmniej opracowania dotyczące bitwy pod Oliwą wspominają Storcha i jego kompanię - nic tu jednak dziwnego, wszak dowodził on całością piechoty polskiej w tej bitwie i zginął w toku boju.
Pechowa była także i służba tego oddziału. W czasie oblężenia Pucka, podczas jednego ze szturmów, freikompania miała stracić swój sztandar, zdobyty przez kontratakujących Szwedów. Zapewne oddział odzyskał flagę po kapitulacji Pucka, niemniej jednak skaza na honorze została. Piechurzy Storcha pozostali potem - obok kilku innych kompanii cudzoziemskich - jako część sił osłaniających wybrzeże, nie przyszło im więc stanąć przeciw Szwedom pod Czarnem (Hammerstein). Kiedy w końcu freikompania wzięła udział w kolejnym starciu - bitwie pod Oliwą - wciąż towarzyszył jej pech. 100 knechtów walczyło na pokładzie 'Sankt Georga' (Świętego Jerzego), a kapitan Storch zginął w czasie zwycięskiego starcia. Nie udało mi się niestety ustalić, kto przejął po nim dowodzenie. Być może był to kapitan Tysenhaus, którego kompania dosyć nieoczekiwanie pojawia się w 1627 roku w składzie wojsk obsadzających Puck. Na przełomie 1627 i 1628 roku wszystkie poza jedną freikompanie cudzoziemskie zostały włączone w skład regimentów piechoty cudzoziemskiej, zapewne więc i dawna kompania Storcha podzieliła ich los.